Trang chủ Blog Trang 29

TUẦN THƠ 2: LẠI KỂ VỀ CON SÓI CÁI

Bởi
-
0
"Sunrise" by Claude Monet
"Sunrise" by Claude Monet

Sáng tác xin gửi về Diễn đàn hoặc email:
tapchitho2022@gmail.com | tanhinhthucviet@gmail.com

Nguyễn Văn Vũ

NỤ CƯỜI

ngày đó người ta đưa hắn vào
nhà thương vá môi khắc họa vào
đó nụ cười Thích ca Shiva
úm ba la che giấu nỗi đau

lẩn khuất đâu đó lúc vui lúc
buồn cũng như lúc không vui không
buồn gì cả nụ cười núp dưới
hàm râu lưa thưa để lộ ra

cái điều hắn muốn che giấu mà
không che giấu được ơn trời úm
ba la số kiếp sầu đâu nở
tưng bừng nụ cười trong héo ngoài

tươi héo như rau éo mà vẫn
cười thúi ruột thúi gan mà vẫn
cười chết rồi mà vẫn cười lạ
chưa sáng nay người ta vớt xác

hắn dưới mương lên bụng xẹp lép
như con tép miệng vẫn cười lạ
chưa hắn chết thật rồi chết thật
rồi mà miệng cứ cười cười cười…

Hường Thanh

ĐÊM

những người thiếu ngủ người
không còn tập trung vào
đêm nữa mà tập trung
vào ngày hôm sau ý

nghĩ hoặc hành động hôm
kia những người buồn ngủ
không còn tập trung vào
suy nghĩ nữa mà lăn

đùng ra cho sự mệt
mỏi (bệnh tật) ru ngủ
những người thiếu ngủ không
còn khỏe mạnh nữa họ

gầy trơ xương xương trơ
trọi và hốc mắt ăn
đêm các cô gái không
còn tập trung vào giấc

ngủ mặc cho ngày hôm
sau và ngày hôm kia
trở thành bài ru ca
của loài cú kêu đêm …

Phạm Quyên Chi

BÁC SĨ

Ngừng thở là cách tốt
Nhất để tiễn đưa bóng
Đêm nằm mơ mở mắt
Thấy căn bệnh tái phát
Cũng gần đến ngày tái
Khám đau đầu quá bác
Sĩ ơi! Tắm lúc khuya
Cũng được đúng không bác
Sĩ có nghĩa gì nữa đâu
Mà lặng lẽ bác yêu
Cái nghề nghiệp ổn định

Trong khi tôi gối thêm
Cục gạch lên giữa trán
Cũng chả cảm nhận được
Số phận chó đẻ năm
Con không giới tính của
Mình sống ở đâu cũng

Vậy thì chết trên tờ
Tiền rách bị vò nát
Trong đáy quần có sao
Đâu giả sử dùng tay
Thò đầu vào cuộc cưỡng
Hiếp với lá cây rừng
Bác thấy dễ chịu hơn
Đúng không? Bác sĩ tồi
Tàn tạ cô độc ơi!

Vương Bích Ngọc

LỆNH

Được lệnh viết LỆNH
lệnh là lệnh nên
phải viết LỆNH thôi
nhưng phải viết ra

sao đã là lệnh
thì luôn là lệnh
chả vui thú gì
làm theo lệnh cho

dù lệnh ấy chỉ
là viết LỆNH nên
đã kiếm kế hoãn
binh thi hành cái

lệnh ấy từ tối
qua đến chiều nay
nhưng đã là lệnh
thì dù có hoãn

dù có chán dù
có bất tuân dù
có bực dọc dù
có miễn cưỡng dù

có lười dù có
hứng hay không dù
sao sao nữa thì
cũng sẽ đến lúc

thi hành nên giờ
đang ngồi viết LỆNH
và nghĩ về những
cái lệnh và cái

thái độ của kẻ
ra lệnh và cái
tâm trạng của người
thi hành lệnh thường

thì chẳng gì hay
hớm nhưng trong trường
hợp này còn lâu
mới như thường

Vương Ngọc Minh

VÔ ĐỀ

đời tôi chả hiểu sao
lại dính với sách và
gió – hở chút sách tát
vô mặt gió táp vô

lưng hiện tiền thì gió
rít mạnh sách giẫy đành
đạch trên giá kêu (khóc)
chữ từng chữ nhỏ (từ

các trang sách!) chỉ chực
rớt bay không ai có
thể tưởng tượng nổi cái
cách sách hành tôi gió

tróc nã tôi mọi suy
nghĩ từ tôi bây giờ
chỉ về sách và gió
chả chút tư tưởng trong

đấy chiều lúc từ biển
thả dọc đường cái trở
ra downtown bỗng cảm
thấy mình hầu như đã

hết tin tưởng vào thượng
đế điều đấy khiến nghẹn
họng nghĩ gì cũng ướt
nước các lối thoát trong

đầu dường bị bít kín
(tới phố chính ngó ngõ
lớn ngõ nhỏ đã ngớt
người!) quyển sách kẹp dưới

nách nom co ro lắm
gió từ tám hướng trời
thổi dồn vào hồn dày
kịt bầu trời đục hẳn

e lũ gió sẽ trêu
ngươi táp lưng sách sẽ
riết róng (ta thán!) tôi
sẽ bị bứng khỏi lề

phải bước làm sao cực
chậm rãi tiếng động dưới
hai bàn chân có vang
âm nghe phải hệt điệu

nhạc jazz (vừa cám dỗ
vừa đe dọa!) đang giữa
tiết xuân ấm áp
tôi thực sự chả biết

vì sao trước kia lại
tin tưởng vào thượng đế
đến độ nghĩ là dù
chỉ lầm lỗi một chút

với đời sống cũng sẽ
bị đọa đày kiếp kiếp
tôi vừa thấy con cú
nhận tín hiệu động tình

của con cái phát đi
và trong khi tôi còn
đang ngó quanh quất bất
thần con cú quay ngoắt

phóng hai ánh nhìn thẳng
vào mắt tôi tê điếng
(chả tư tưởng gì trong
đấy!) quyển sách đang cầm

rớt đánh “phịch!”

Xuân Thủy

THƠ

Có nhiều khi thời gian
không đủ cho ta yêu
đương tháng tư lại ùa
về những cái cây chỉ

nên thơ khi anh xa
em khi anh anh đang
đi trên con phố dài
vô định đi trên chiếc

xe của ông Honda
người Nhật Bản mới ngớ
ta đang bị trói những
vòng tay ôm nhau những

giọt lệ hoen mi mà
đôi khi không kịp trên
đời sống này ngày mai
biết thế nào được nhiều

khi đến khi anh giàu
như em mơ ước chúng
mình lại chẳng thể cùng
nhau đi du lịch Lăng

Cô như thế này đâu
phải không em lúc này
anh vẫn bị cái ông
người Nhật Bản trói tay

chân chỉ còn duy nhất
hồn là tự do là
thơ là thơ là thứ
thơ anh muốn viết gửi

đến cho em mà cũng
không còn gì thời gian
những vòng tay có một
thứ thơ cảm khác của

tình yêu mà không còn
thời gian yêu đương để
trở thành những bài thơ
được in ra được.

xuất bản được bán được
đọc được đối xử tử
tế… sống yêu đương mà
còn bị xúc phạm thì

sống làm gì em nhỉ
em đến như một thiên
thần giữa địa ngục nhưng
giờ anh đang mơ thì

phải vì đã đến giờ
vào ca rồi em ạ…

Chu Thụy Nguyên

LẠI KỂ VỀ CON SÓI CÁI

Ờ! thì vẫn là cái hỗn danh đó
Nó cứ rong rêu thả đời trôi qua
Trôi qua từng đêm trên chiếc thùng xe
Phủ bố bạt rong rêu cho mãi đến

Một ngày đụng đâu cũng ụa đụng đâu
Cũng mửa đến một ngày bỗng ngực thấp
Bụng cao đến một ngày nghe xóm phông
Tên nước đồn rùm beng tin con sói

Cái phải vô Từ Dũ phải ca bài
Hút nạo gì đó râm ran thiên hạ
Truyền miệng râm ran đầu trên xóm dưới
Đồn càng lúc càng hung à nghen đồn

Sao tới tai má nó tội nghiệp bà
Mẹ mù khóc con trong âm thầm chỉ
Biết khóc mà chẳng hề thấy nỗi đau
Của con để còn mong xoa dịu sau

Ngày ấy da dẻ nó có xanh xao
Một lúc nghỉ thùng nghỉ gánh một lúc
Nhưng rồi chỉ mấy tuần sau thôi lại
Thấy cặp giò trắng muốt gò cứng thoăn

Thoắt hẻm thoăn thoắt lộ thoăn thoắt
Lúng liếng má đỏ môi hồng thoăn thoắt
Rung rinh thon thả thoăn thoắt gái một
Con trông mòn mà cũng dị thiệt nghe

Chẳng biết nói sao chứ sau cái ngày
Lỡ ôm sô đó con sói cái bỗng
Đẹp ra mèn ơi sắc đẹp giết người
Đó nghe mèn ơi da thịt nó cứ

Nõn nường ra khiến tôi lại ngu ngơ
Ngày ngày chẳng biết làm gì cho ra
Hồn lòng cứ xốn cứ xang dị lắm
Cứ ra quán cà phê cóc ngồi thắp

Lửa ngón tay cứ dáo dác cặp mắt
Trông con gái một con trông cặp giò
Trắng muốt vén cao trông mênh mang rung
Rinh những núi cùng đồi ờ mà quên

Nữa nghe  dạo này cớ sao bầu ngực
Con nhỏ cứ trương nở thật đầy đặn
Trương nở rõ mồn một nghe khiến sao
Cứ mơ hồ rung rinh huyền hoặc cứ

Nhún nhảy hớp hồn người theo từng bước
Chân thoăn thoắt có lúc bỗng mất thần
Mình phải tự dăn lòng mình nó cũng
Chỉ là con sói cái thôi mà con

Sói cái ăn đêm rong rêu trong những
Thùng xe phủ kín bạt thôi mà con
Sói cái rẻ rúng ừ thì con sói
Cái thôi mà giá đáng gì đâu tự

Rầy rà tự trách mắng mình như vậy
Thiệt lòng mình có quên nó được đâu
Lại còn biết làm thơ chẳng biết hồi
Nào mới chết chứ những câu thơ tỏ

Tình ngóay bút trên lưng tờ giấy bạc
Bao Hero mỗi ngày xin ở quán
Cà phê những bài thơ tình thật tội
Nghiệp thật vụng dại những bài thơ tình

Biên biên xóa xóa tự viết tự đọc
Tự sướng những bài thơ trải lòng mình
Về một mối tình chẳng dám trao …

Tranh bài: Impression Sunrise by Claude Monet, 1872

SÁNG TÁC THEO CÁCH LÀM THƠ TÂN HÌNH THỨC VIỆT

Bởi
-
0
Winslow Homer and the power of the ocean | The Cultural Critic

SÁNG TÁC THEO CÁCH LÀM THƠ TÂN HÌNH THỨC VIỆT

“Thơ Tân hình thức Việt kết hợp những yếu tố của thể luật và tự do, sáng tác với cả hai bán cầu não phải và trái. Cũng cần nhắc lại, thơ thể luật (vần điệu) sáng tác nghiêng về cảm xúc với bán cầu não phải, còn thơ tự do nghiêng về lý trí là loại thơ trí tuệ, với bán cầu não trái. Thơ Tân hình thức Việt phối hợp cả hai, giữa cảm xúc và trí tuệ, và nhịp điệu thơ là chiếc cầu nối. Trong não bộ, bán cầu não phải và trái được phân chia bởi mạng kết nối Corpus callosum. Người có Corpus callosum lớn có thể truyền tải dễ dàng dữ kiện giữa bên phải và trái não. Câu hỏi đặt ra, bán cầu não phải thuộc sáng tạo, còn bán cầu não trái thuộc phân tích, lý luận, nhưng tại sao tác phẩm sáng tạo lại đòi hỏi sự phối hợp của cả hai? Cái biết (ý tưởng mới hay ánh chớp lóe) đầu tiên thuộc bán cầu não phải, nhưng cái biết đầu tiên chỉ là cái biết từng phần, chưa đầy đủ và lập tức ghim thành thói quen nơi bán cầu não trái, cứ như thế cho đến khi cái biết (ý tưởng) đầy đủ trở thành kiến thức, nằm ở bán cầu não trái. Kiến thức phối hợp với các yếu tố khác tạo thành nội dung. Và nhịp điệu thơ, tương tự như mạng nối kết Corpus callosum trong não bộ, tùy thuộc cách làm thơ, phải đọc lên thành tiếng, hay đọc thầm trong đầu (đọc đi đọc lại nhiều lần), như vậy mới khơi dậy được cảm xúc và hòa nhập với nội dung, làm chuyển động quá trình sáng tạo. Đó là cách duy nhất để nhịp điệu có thể kết nối hai bán cầu não phải và trái với nhau trong sáng tác. Bởi vì nhịp điệu thơ thuộc bán cần não phải. Mà bán cầu não phải cần thiết cho việc am hiểu cảm xúc trong ngôn ngữ nói, thể hiện qua giọng hát, âm độ và sự chuyển giọng. Trái lại với nhịp điệu thơ, nhịp điệu văn xuôi thuộc bán cầu não trái, chỉ cần viết trên giấy như khi viết văn xuôi.”

Trích “Những bước đi mới hay câu hỏi về nhịp điệu thơ Tân hình thức Việt”

“Trường hợp, do thói quen tình cờ, một người làm thơ thường sáng tác vào những lúc nửa thức nửa ngủ, chuyện gì sẽ xảy ra? Trong khoảng thời gian đó, chúng ta tránh được sự can dự quá nhiều của tâm trí – khi suy nghĩ về thơ, chúng ta có thể dùng tâm trí để lý luận, tìm kiếm kiến thức, nhưng khi sáng tác chúng ta cần thóat khỏi những ràng buộc của tâm trí. Mỗi thể loại thơ có cách làm thơ khác nhau, thơ vần điệu dựa vào cảm xúc, thơ tự do dùng tâm trí, còn thơ Tân hình thức kết hợp giữa cảm xúc và tâm trí. Khi làm thơ, trong trạng thái lơ mơ giữa thức và ngủ đó, chúng ta phải tìm cách nhớ lại những câu chữ vừa mới sáng tác, bằng cách đọc lên (đọc thầm trong đầu), và đọc đi đọc lại nhiều lần, vì không có sẵn giấy bút để ghi lại. Khi sáng tác thơ vần điệu, người ta ngâm nga, mục đích làm những âm thanh bằng trắc và vần, nhịp nhàng với nhau, để tạo nhạc tính. Thơ tự do viết và sửa đi sửa lại trên trang giấy (đa số những nhà thơ tự do nổi tiếng, đều sửa đi sửa lại thơ họ). Còn thơ Tân hình thức, nếu không đọc lên thì làm sao phối hợp những âm thanh bằng trắc và những chữ lập lại trong bài thơ để tạo thành nhịp điệu? Những chữ kép lập lại đóng vai trò như vần trong thơ vần điệu, nhưng rải ra khắp bài thơ, nên không rơi vào sự đều đặn, hạn chế như vần ở cuối giòng của thơ vần điệu. Điều này làm cho nhịp điệu trong thơ Tân hình thức Việt phong phú và khác biệt, nơi từng bài thơ và từng người làm thơ, đẩy tới nhiều mức độ khác nhau, từ trầm lắng đến sôi nổi. Nhưng dù ở mức độ nào, người đọc cũng phải nhận ra được nhịp điệu thơ.

“Câu chuyện trên rút ra kết luận: Không có gì bắt buộc chúng ta phải sáng tác trong lúc ngủ, mà có thể sáng tác bất cứ lúc nào cảm thấy có hứng khởi, ban ngày cũng như ban đêm, lúc thức cũng như lúc ngủ. Trong trường hợp này, hành động đọc đi đọc lại nhiều lần, không phải để nhớ, mà để hình dung ra nhịp điệu của thơ. Và việc ghi lại trên giấy mới có tác dụng để nhớ.  Khi đọc, và đọc đi đọc lại, sẽ hạn chế sự nghĩ của tâm trí, và bài thơ tiến hành theo những cảm nhận tự nhiên, chứ không phải từ những sắp xếp của lý trí. Sự ghi lại trên giấy khi bài thơ hoàn tất, chẳng khác nào quay trở lại một truyền thống mới là chữ in trong thời đại mà chữ in đang dần dần bị lãng quên, có lẽ là điều mà nhà thơ Frederick Turner gọi là ‘Truyền thống mới cái đẹp xưa’ chăng?”

Trích, “Nhịp điệu thơ Tân hình thức Việt trong tiến trình sáng tác”.

Một bài thơ Tân Hình Thức Việt điển hình phải đáp ứng các quy-/luật-tắc sau đây:

  1. Bài thơ phải mang hình thể một bài thơ trong những thể thơ Việt thông dụng!
  2. Bài thơ phải có ý tưởng và câu chữ liền lạc với kỹ thuật vắt dòng
  3. Sự lặp lại để tạo nhịp điệu phải tự nhiên và đa dạng theo cách làm thơ Tân hình thức Việt
  4. Bài thơ phải xử dụng ngôn ngữ thông thường
  5. Phải là thơ không vần chứ không là thơ vần điệu

Ngoài những yếu tố kỹ thuật, bài thơ được cho là hay còn tùy thuộc vào sự áp dụng nhuần nhuyễn và đồng bộ của các yếu tố kỹ thuật cùng ý tưởng mới lạ!

NHỮNG THÍ DỤ CỤ THỂ VỀ Ý TƯỞNG LIỀN LẠC
HAY THƠ DỊCH ĐỌC NHƯ TÂN HÌNH THỨC VIỆT

Qua những bài tiểu luận, chúng ta đã có cách làm thơ để tạo nhịp điệu, nhưng còn ý tưởng và câu chữ liền lạc phải làm sao? Chúng ta cần có những sáng tác cụ thể để qua đó phát triển khả năng sáng tạo của người làm thơ. Thơ tiếng Anh là loại thơ mạnh về cách diễn đạt những ý tưởng và câu chữ liền lạc, chắc hẳn sẽ giúp người làm thơ kinh nghiệm và áp dụng vào thơ Tân hình thức Việt. Có điều, thơ không thể dịch vì không thể dịch âm thanh và nhạc tính ngôn ngữ, từ Đông sang Tây, ai cũng biết như vậy. Đã có bao nhiêu bài thơ Đường luật dịch ra tiếng Việt, đạt như bài Hoàng Hạc Lâu của Thôi Hiệu do Tản Đà dịch? Có bài thơ tiếng Anh, tiếng Pháp nào dịch ra tiếng Việt đúng theo tiêu chuẩn thơ Việt như Hoàng Hạc Lâu? Chắc là không. Vì vậy mà người đọc Việt bình thường, từ trước tới nay, ít ai đọc thơ dịch, vì khô khan và không thấy gì lôi cuốn. Đó là lý do, qua phương tiện dịch thuật, mục đích của chúng ta đi tìm một tiêu chuẩn chuyển dịch để dịch một số bài thơ tiếng Anh, cả thể luật lẫn tự do, có thể đọc tương đương như đọc một bài thơ Tân hình thức Việt – dịch thành thơ, góp phần thay đổi định kiến từ trước tới nay, dịch là diệt. Dịch, như vậy, cũng nằm trong tiến trình của sáng tạo.

Điều ngạc nhiên, trong số những bài thơ tiếng Anh được chuyển dịch dưới đây có cả thơ thể luật và thơ tự do. Thơ thể luật tiếng Anh theo luật tắc của dòng thơ. Luật tắc thông dụng nhất là dòng thơ 10 âm tiết (mỗi âm tiết tương đương với một chữ trong tiếng Việt), iambic parameter (không nhấn, nhấn, lập lại 5 lần như vậy thành 10 âm tiết). Những nhà thơ thể luật gồm: Dana Gioia, Frederick Feirstein, Sydney Lea. Số còn lại là những nhà thơ tự do: Tom Riordan, Phillip A. Ellis.

Đối với thơ thể luật tiếng Anh, dòng 10 âm tiết, chúng ta dùng thể thơ 8 chữ để dịch. Còn những bài thơ của những nhà thơ tự do, chúng ta thấy có dáng dấp của những thể thơ Tân hình thức Việt. Nhưng thật ra, đó là thơ do những nhà thơ tự do sáng tác. Họ tạo ra hình thức thơ giống như những thể thơ nhưng không theo luật tắc như thơ thể luật. Số âm tiết mỗi dòng thơ không đồng đều, từ 5 tới 7 âm tiết. Sự tương đồng giữa những bài thơ thể luật và tự do nguyên tác tiếng Anh là cách diễn đạt với những ý tưởng và cảm xúc liền lạc. Điều ngẫu nhiên, cách diễn đạt này cũng trùng hợp với thơ Tân hình thức Việt. Mỗi ngôn ngữ, đơn âm hoặc đa âm, có văn phạm khác nhau, luật tắc và cách làm thơ khác nhau, vì vậy khi dịch thơ, tự do hay thể luật không phải là mối bận tâm của người dịch. Vấn đề quan trọng là tìm trong bài thơ nguyên tác có yếu tố chung nào với thơ Việt hay không, ở đây là cách diễn đạt. Thơ Tân hình thức Việt chủ trương nối kết giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và tự do, giữa nền văn hóa này và nền văn hóa khác, quan trọng hơn giữa bán cầu não trái và phải trong sáng tác. Chủ trương như vậy không hề có trong thơ Tân hình thức Mỹ. Nhưng không ngờ, trong thơ dịch, Tân hình thức Việt cũng có khả năng nối kết cả hai thể loại thể luật và tự do của thơ tiếng Anh.

Nhưng loại thơ này trong thơ Mỹ không phải dễ làm. Từ những nhà thơ đã quá cố như Williams Carlos Williams, Frank O’ Hara cho đến những nhà thơ đương thời như Tom Riordan, Phillip A. Ellis lâu lâu mới có một bài, còn đa phần là những bài thơ tự do thông thường. Vì thế, tuy không được coi là cách làm thơ chính thức, nhưng đang được phổ biến. Điều ghi nhận, một số nhà thơ trẻ hiện nay, cũng có khuynh hướng làm loại thơ dòng ngắn này nhưng bằng luật tắc thơ thể luật chứ không phải thơ tự do.

Như đã trình bày, những bài thơ dịch từ thơ tiếng Anh chỉ tiêu biểu cho ý tưởng liền lạc và câu chữ trong thơ. Còn nhịp điệu thơ Tân hình thức Việt, như chúng ta biết, tùy thuộc vào cách làm thơ, và vào bản thân của ngôn ngữ Việt.

Dana Gioia
PITY THE BEAUTIFUL
Pity the beautiful,
the dolls, and the dishes,
the babes with big daddies
granting their wishes.
Pity the pretty boys,
the hunks, and Apollos,
the golden lads whom
success always follows.
The hotties, the knock-outs,
the tens out of ten,
the drop-dead gorgeous,
the great leading men.
Pity the faded,
the bloated, the blowsy,
the paunchy Adonis
whose luck’s gone lousy.
Pity the gods,
no longer divine.
Pity the night
the stars lose their shine.		 Dana Gioia
TỘI NGHIỆP NGƯỜI ĐẸP
Tội nghiệp người đẹp, những người đàn
bà hấp dẫn, những người đàn bà
thon gọn, những người đàn bà trẻ
với những nhân tình ra vẻ, đang
Ban phát cho họ những ước muốn.
Tội nghiệp những chàng đẹp trai, những
chàng trai lực lưỡng, và những chàng
trai nam tính, những chàng trai vàng
Mà sự thành công luôn luôn bám theo.
Những người lôi cuốn sự thèm muốn,
những người cám dỗ không cưỡng được,
những người ở hạng thóp, những người
Ngọai hạng, những người đàn ông hàng
đầu hết sẩy. Tội nghiệp kẻ tàn
lụi, kẻ béo phị, kẻ nhếch nhác,
chàng đẹp trai nay đã bụng phệ
Sự may mắn đến nước tồi tệ.
Tội nghiệp những vị thánh không còn
thiêng, tội nghiệp đêm, những vì
sao đánh mất sự chói sáng.

Ghi chú
Apollos và Adonis là những vị thần thời cổ đại La Hy, chỉ những chàng đẹp trai. Nguyên tác thì kiệm lời, nhưng bản dịch thì nhiều lời để làm rõ ý, một phần vì bài thơ dùng nhiều tiếng lóng.

Tom Riordan
THE CAR WINDOW
shattered into empty
sunflower husks
on the macadam
and inside the bar
a woman spit glass (*)
into a tin ashtray
and told her lover
that neither of them
was ever going to
hit the other again.		 Tom Riordan
KÍNH CỬA XE
bị đập bể trông giống những
vỏ rỗng hạt của hoa hướng
dương trên đường trải nhựa và
bên trong quán rượu một người
đàn bà nhổ chiếc răng gẫy
vào cái gạt tàn bằng thiếc
và bảo người bồ rằng không
một ai trong bọn chúng vào
bất cứ lúc nào được đi
đánh kẻ khác lần nữa.

Ghi chú
glass: ám chỉ chiếc răng gẫy. “spit glass”, idiom, diễn tả sự tức giận.

Tom Riordan
IMAGE THE SCAVENGER’S ECSTASY
as he lowers himself into the bin
and opens up the first big bag—
this, after a week of mostly slugs
and chewing over last year’s pretty
much worked-over hickory nuts.
Each night he tries the Italian deli’s
door and tonight it was unlocked—
each night he propositions every
girl in the shot-&-beer joint and
tonight every one of them said yes.
He doesn’t need an eternity of bliss.
One single glorious night like this,
and then each night recalling it,
and hoping that it happens again,
is paradise enough for a raccoon.

TWO SMALL FANS
With two small fans
our room sounds like
a 727 Whisper-Jet
and we are halfway
to the Virgin Islands
for our honeymoon.
A movie star’s boat
is anchored offshore
and his plate piled
with napoleons and
creampuffs directs
us to check out his
gut. What we adore
most are breakfast
and the newspaper
quietly delivered to
our surfside cabana
and trying to keep
up with eagle rays
in the lagoons. Oh,
we are not ready to
go home! All that
awaits us two floors
up from the bakery
is a sweltry studio
apartment whose
single saving grace
is its two small fans.

 Tom Riordan
TƯỞNG TƯỢNG SỰ NGÂY NGẤT CỦA KẺ
VIẾT VĂN DÂM Ô
Như hắn tự thả mình trong thùng rác
Và mở cái bao lớn đầu tiên – điều
này, sau một tuần ăn hầu hết những
con ốc sên và nhai hết những hạt
mại châu héo khô hơi nhiều năm ngóai
Mỗi đêm hắn thử một cửa hàng Ý
và đêm nay cửa hàng mở cửa – mỗi
đêm hắn gạ gẫm một cô gái ở
quán rượu rẻ tiền và đêm nay mỗi
cô đều đồng ý. Hắn không cần niềm
vui sướng vĩnh cửu. Một tối lẻ loi
huy hòang như vầy, và để rồi mỗi
đêm nhớ lại, và hy vọng trở lại
đó là vườn địa đàng đủ cho một
con gấu trúc.

HAI QUẠT MÁY NHỎ
Với hai quạt máy nhỏ căn
phòng của chúng tôi kêu vang
như chiếc phản lực 727-
Whisper và chúng tôi đang
trên nửa đường tới Virgin
Islands hưởng tuần trăng mật.
Con tàu của một ngôi sao
điện ảnh được neo ở ngoài
bãi biển và cái đĩa đầy
bánh ngọt napoleons
và creampuffs làm chúng tôi
nhận ra cái bụng phệ của
hắn. Điều chúng tôi thích nhất
là bữa điểm tâm và tờ
nhật báo được lặng lẽ giao
tới tận lều ở bãi biển
và cố gắng theo kịp những
con cá đuối ở hồ nước
mặn. À, chúng tôi chưa sẵn
sàng về nhà. Tất cả đang
chờ đợi chúng tôi là cái
studio nóng và ẩm
trong một chung cư ở trên
lò bánh mì hai tầng lầu
mà sự đoái công chuộc tội
độc nhất của nó là hai cái
quạt máy nhỏ.

Frederick Feirstein
SHAKESPEARE
If I could live a Muslim cabbie’s day
Driving in traffic, parking at noon to pray
In 96th Street’s Mosque, I’d stop to chat
With vendors hawking fruit, pashminas, books
Even about my centuries of fame;
If I could be a New York City hack
I’d give up every sonnet, every play,
Not in disgrace with men’s eyes, not in shame
For just one sandwich stuffed with sizzling fat
Plump Falstaff (*) in a greasy apron cooks,
I’d take blank time, not scripted Fortune, back.		 Frederick Feirstein
SHAKESPEARE
Nếu tôi có thể sống một ngày của
Người tài xế taxi Hồi giáo lái
Trong lúc đông xe, ngừng lại buổi trưa
Cầu nguyện tại Thánh đường Hồi giáo đường
96, tán gẫu với những người bán
Trái cây, khăn trùm đầu, sách, ngay cả
Hàng thế kỷ tăm tiếng của tôi; nếu
Tôi có thể là người tài xế taxi
Ở thành phố New York, tôi  sẽ từ
Bỏ mỗi bài thơ, mỗi vở kịch, không
Được trọng vọng dưới mắt mọi người, không
Xấu hổ với chỉ chiếc bánh sandwich
Nhét đầy mỡ nóng do Falstaff béo
Tròn mặc tạp dề dính dầu mỡ làm,
Tôi chọn một tương lai mở, không
Phải thứ tương lai tiền định, ngược đời.

Ghi chú
Sir John Falstaff là nhận vật trong kịch William Shakerspeare.

Frank O’ Hara
MORNING
I’ve got to tell you
how I love you always
I think of it on grey
mornings with death
in my mouth the tea
is never hot enough
then and the cigarette
dry the maroon robe
chills me I need you
and look out the window
at the noiseless snow
At night on the dock
the buses glow like
clouds and I am lonely
thinking of flutes
I miss you always
when I go to the beach
the sand is wet with
tears that seem mine
although I never weep
and hold you in my
heart with a very real
humor you’d be proud of
the parking lot is
crowded and I stand
rattling my keys the car
is empty as a bicycle
what are you doing now
where did you eat your
lunch and were there
lots of anchovies (*) it
is difficult to think
of you without me in
the sentence you depress
me when you are alone
Last night the stars
were numerous and today
snow is their calling
card I’ll not be cordial
there is nothing that
distracts me music is
only a crossword puzzle
do you know how it is
when you are the only
passenger if there is a
place further from me
I beg you do not go		 Frank O’ Hara
BUỔI SÁNG
Tôi phải nói với em
làm sao tôi luôn yêu
em tôi nghĩ về điều
đó vào những buổi sáng
xám với nỗi chết trong
miệng rồi trà chưa bao
giờ đủ nóng và thuốc
lá khô chiếc áo khoác
màu hạt dẻ làm tôi
lạnh tôi cần em và
nhìn tuyết im ắng ngoài
cửa sổ trong đêm nơi
vũng tàu đậu những chiếc
xe buýt rực rỡ như
đám mây và tôi lẻ
loi nghĩ về những ống
sáo tôi luôn mất em
khi tôi ra bãi biển
cát ướt với nước mắt
dường như của tôi mặc
dù tôi chưa bao giờ
khóc và giữ em trong
trái tim tôi với niềm
vui thích em có vẻ
tự hào bãi đậu đông
xe và tôi đứng lúc
lắc chùm chìa khóa chiếc
xe hơi trống trơn như
xe đạp bây giờ em
đang làm gì em ăn
trưa ở đâu và có
nhiều cá trồng không thật
khó nghĩ về em với
không có tôi trong ý
tưởng em làm tôi buồn
phiền khi em ở một
mình đêm qua những vì
sao dầy đặc và hôm
nay tuyết là danh thiếp
của chúng tôi không thân
thiết không có gì làm
tôi sao lãng âm nhạc
chỉ là trò đố chữ
em có biết thế nào
khi em là người hành
khách duy nhất nếu đó
là nơi xa hơn nơi
tôi xin em đừng đi.

Ghi chú
anchovy: tiếng Mỹ dịch nghĩa “cá trồng”; tương tự như cá cơm/ cá đối trong tiếng Việt

Phillip A. Ellis
DEAD, WHITE WOOD
Out of the futile grasp
of ghost-white ghost gums,
a cold moon rising,
coloured the hue
of cold smoke furling in flat,
florescent shapes
that were formed beneath
an overarching lamp
falling asleep in the declining
hours of sinking mercury,
and sleepiness settling
like emptied dreams
lazily turbulent
as from cigarettes,
ash-grey as moons
in ghost gums’ ringbarked grasps,(*)
I dream of the trees
marching towards me,
an orchard of dead, white
wood.		 Phillip A. Ellis
KẺ CHẾT, RỪNG TRẮNG
Thoát ra khỏi sự nắm bắt
vô vọng của những cây bạch
đàn ma – ma trắng một mặt
trăng lạnh nhô lên tô điểm
sắc thái một làn khói lạnh
gợn theo bề mặt tạo thành
những hình dạng huỳnh quang bên
dưới ngọn đèn trăng bao quát
như ai đó thiếp ngủ lúc
nửa đêm về sáng khi hàn
thử biểu xuống thấp thấm lạnh
và sự ngái ngủ làm thư
dãn như những giấc mơ trống
rỗng lộn xộn một cách uể
oải được nhả từ khói của
những điếu thuốc lá đầu ngày
và màu xám tro không khác
gì những mặt trăng phản ánh
từ những khoanh nhẫn của vỏ
những cây bạch đàn ma, tôi
mơ những cây bạch đàn ấy
bước đều về phía tôi, vườn
cây của kẻ chết, rừng trắng.

Ghi chú
ghost gums: một loài cây có vỏ trắng.
Ringbarked: vòng vỏ cây bị gỡ bỏ, nguyên nhân làm cho cây chết; bị coi là bất hợp pháp ở Úc.

Sydney Lea
THE WRONG WAY WILL HAUNT YOU
(Shouting a hound)
Spittle beads as ice along
her jaw on this last winter day.
And when I lift her, all her bones
are loose and light as sprigs of hay.
For years her wail has cut the woods
in parts, familiar. Host of hares
have glanced behind as she ploughed on
and pushed them to me unawares.
Now her muzzle skims the earth
as if she breathed a far dim scent,
and yet she holds her tracks to suit
my final, difficult intent.
For years with gun in hand I sensed
her circle shrinking to my point.
How odd that ever I should be
the center to that whirling hunt.
Here a yip and there a chop
meant some prime buck still blessed with breath,
and in the silences I feared
she’d run him to her own cold death.
The snow that clouds my sights could be
a trailing snow, just wet and new
enough to keep a scent alive,
but not so deep that she’d fall through.		 Sydney Lea
TÌNH THẾ KHÔNG HAY THƯỜNG ĐẾN
(Tiếng kêu một con chó săn)
Những giải nước dãi như băng giá dọc
quai hàm con chó săn vào ngày cuối
đông. Và khi nhấc lên xương cốt nó
lỏng lẻo và nhẹ như một cọng cỏ
khô. Nhiều năm tiếng kêu quen thuộc của
nó đã cắt khu rừng thành từng phần.
Đám thỏ liếc nhìn phía sau không biết
nó đã rẽ và đẩy chúng tới tôi.
Bây giờ mõm nó là đà dưới mặt
đất như thể sự thính mũi của nó
đã lờ mờ xa, và lúc này ý
định giữ vòng săn đáp ứng mục tiêu
với nó là khó. Nhiều năm với cây
súng trong tay tôi có cảm giác nó
đã bắt đầu già. Tôi chưa bao giờ
trông chờ là trung tâm cuộc săn
cuồng quay đó. Đây là tiếng sủa và
kia là con mồi, có nghĩa là vài
con nai tơ vẫn sống, và trong yên
lặng tôi sợ việc săn đuổi đã mang
tới cái chết lạnh cho chính nó. Tuyết
phủ tầm nhìn của tôi có thể là
tuyết vẽ thành vệt, ướt và mới đủ
để giữ sự thính mũi tồn tại, nhưng
không quá sâu rằng nó đã thất bại.

Khế Iêm chuyển dịch
Tranh bài: tranh Winslow Homer (1836-1910): Poet of the Sea

 

 

TUẦN THƠ 1: NHỚ NÚI

Bởi
-
0
Sáng tác xin gửi về Diễn đàn hoặc email: 
tapchitho2022@gmail.com | baogiay2015@gmail.com | info@thotanhinhthucviet.vn
Hoàng Huy Hùng

CỐNG

Lại là chúng: lũ chuột âm mưu kêu
chí chóe chí chóe – lũ chuột Ch (Chúa)
lướt qua lướt lại lướt – lướt – lướt mài
mòn răng cho sắc trên tảng đá mài

nhẵn thín gặm nhấm lầm rầm khấn câu
thần chú làm dấu thánh (chúng đang làm
dấu thánh trong nhà vệ sinh nhầy nhụa
thỏa mãn khoái lạc chí chóe chí chóe

chít chít chít chít đơn giản là: I
hate you! Thank you! cười phá lên chuột
Chúa (chuột Ch) soi ánh mắt pha dê
thèm thuồng với rất nhiều giống cái bởi

rất nhiều rất nhiều loài súc sinh đã
thành hiện thực chăn dắt học tiếng của
lũ chuột Ch cười phá lên đắc chí
(tiểu nhân đắc chí) nhầy nhụa chất thải

chuột Ch chúng leo lên bàn lên ghế
lên tủ vào phòng ngủ phòng bếp phòng
ăn phòng khách … chuột Ch leo lên bàn
thờ leo – leo – leo (do) chủ nhà đi

vắng leo – leo – leo chuột Ch nhìn vào
4 bên đều là tường là tường là
tường phá lên cười đắc chí chí chóe
chuột Ch soi ánh mắt pha dê nhìn

y nhìn y (y sì y sì) phá
lên cười đắc chí đắc chí chút chít
chút chít nhầy nhụa ( chấy & rận.)
lũ chuột Ch (Chúa)

lướt qua lướt lại lướt – lướt – lướt mài
mòn răng cho sắc trên tảng đá mài
nhẵn thín gặm nhấm lầm rầm khấn câu
thần chú làm dấu thánh (chúng đang làm

dấu thánh trong nhà vệ sinh nhầy nhụa
thỏa mãn khoái lạc chí chóe chí chóe

chít chít chít chít đơn giản là: I
hate you! Thank you! cười phá lên chuột
Chúa (chuột Ch) soi ánh mắt pha dê
thèm thuồng với rất nhiều giống cái bởi

rất nhiều rất nhiều loài súc sinh đã
thành hiện thực chăn dắt học tiếng của
lũ chuột Ch cười phá lên đắc chí
(tiểu nhân đắc chí) nhầy nhụa chất thải

chuột Ch chúng leo lên bàn lên ghế
lên tủ vào phòng ngủ phòng bếp phòng
ăn phòng khách … chuột Ch leo lên bàn
thờ leo – leo – leo (do) chủ nhà đi

vắng leo – leo – leo chuột Ch nhìn vào
4 bên đều là tường là tường là
tường phá lên cười đắc chí chí chóe
chuột Ch soi ánh mắt pha dê nhìn

y nhìn y (y sì y sì) phá
lên cười đắc chí đắc chí chút chít
chút chít nhầy nhụa ( chấy & rận.)

Nguyễn Thánh Ngã

NHỚ NÚI

núi là nơi có chú chim về
hót trên vách đá và tiếng hót
găm vào vách đá sẽ được nước
mưa ấp ủ tiếng hót sẽ nẩy

mầm mọc lên những đóa hoa kỳ
lạ quyến rũ đàn ong lũ bướm
bay về đua hương hút mật cho
đầy vun nhan sắc núi đầy vun

tâm hồn núi rồi tôi mang tâm
hồn đó đi xa đi xa mãi
để một ngày bất chợt thấy nỗi
nhớ cũng đầy vun mà không có

chú chim bay đến hót để mang
đi nỗi buồn về mọc trên ngọn
núi nơi vách đá những đóa hoa
kỳ lạ sẽ nở và tôi chẳng

biết làm gì hơn là cầm từng
viên sỏi ném vào mặt hồ tĩnh
lặng để nghe tiếng nước mong manh
dội lại nỗi nhớ như làn sóng

nhỏ cứ lăn tăn lăn tăn vỗ
vào bờ vỗ vào hồn mình niềm
xao xuyến cũ mà nỗi ước mong
ngày trở lại lại cao như ngọn

núi…

Nguyễn Văn Vũ

NHÀ THỜ ĐÁ

Những người thợ đá năm xưa
đã bỏ quê bỏ làng ra
đi từ lâu lắm rồi.  Lâu
lắm rồi dưới tháp chuông nhà

thờ đá  mới thấy có tiếng
líu lo của người nữ tu
mặt tươi như ma soeur trường
dòng đang dỗ dành đoàn chúng

tôi như những đứa trẻ ngoan
ngoãn lâu lắm rồi mới được
nghe những câu chuyện líu lo
không dứt.  Thế mà người trưởng

đoàn của chúng tôi lại quay
mặt lảng ra như sợ bị
ma soeur hút hồn vào những
chuỗi đèn li ti sáng rực

quanh những chiếc cột đá cao
ngất mà anh và tôi chắc
chắn sẽ không thể ôm hết
như không thể ôm hết những

lời rao giảng líu lo không
dứt.  Thế mà trước khi ra
khỏi nhà thờ ai ai cũng
để lại dưới bàn thờ đức

mẹ Maria một lời cầu nguyện
rất thành tâm rất thành tâm
thật đấy…

Hồ Đăng Thanh Ngọc

NÓI VỚI CHIẾC LÁ

Hãy mang tôi theo trên những đường
gân hãy mang tôi theo khi bay
trong gió hãy mang tôi theo khi
rơi trên mặt sông rơi trên đất

hay rơi trên bờ cỏ khô hay
rơi trên một ngôi mộ rơi ở
bất kỳ đâu nhưng hãy mang tôi theo
khi rơi dù bất kỳ mùa nào

mùa đông mùa hạ hay mùa xuân
mùa thu bất kỳ mùa nào nhưng
hãy mang tôi theo chỉ vì một
lý do duy nhất … tôi thèm rơi

Hường Thanh

THẰNG CHÁU

gửi KI

Trong ý niệm của
bà lão nhận thấy
thằng cháu không viết
thư cho bà nghĩa

là bà sẽ cứ
viết thư cho nó
và bà cứ viết
thư tuần này qua

tuần khác tuần kia
thì hết tháng lá
thư tay gửi đi
chẳng có câu chuyện

được khứ hồi như
lúc bà lão qua
bên nhà kia để
hỏi lão chồng hay

nhậu nhẹt “lão ở
đâu” và cái lắc
đầu từ nhà này
quay sang nhà nọ

sang thằng cháu không
viết thơ tặng bà
Khi trong ý niệm
của bà lão việc

bà cứ từng hồi
viết thư cho thằng
cháu là bởi bà
đang rống lên dữ

dội nếu thằng cháu
vẫn chỉ đọc rồi
nó lại tung cửa
đi chơi đâu đó!

Trần Hoàng Vi

LỪA

Người ta thích gạt nhau
bằng những ham muốn hứa
hẹn tiền tình danh vọng
hiện thực và hảo huyền
long lanh qua những thứ
có cánh … hiện đại nhất
cho nên báo đưa tin
có những vụ lừa thế
kỷ tiền tình danh vọng…

Phạm Quyên Chi

CHA

Cha là nhà Toán học
tuyệt vời nhất đi tìm
ra bí ẩn cuộc đời
Một con số chỉ biết
Nín thở và ngậm miệng
nuôi không khí tràn phổi
Ngày ngày cố lý giải
Việc thích được là kí
Tự số mười sáu trong
Bảng chữ số thập phân
Hy Lap cũng không ai
Kể ra chuyện này làm
Gì nhiều khi tiếc nuối
Muốn gặp được ông trời
Điều duy nhất kết nối
Đưa con số đến quá
Khứ bên cạnh ruột thịt
Máu mủ mà chẳng có
Lí gì hiểu ra người
Yêu chúng ta có cần
Chúng ta như chúng ta
Cần người yêu chúng ra
Mà nếu cần mọi thứ
Cùng một lúc thì khác
Nào không cần thứ gì
Cả nghe này con số
Cần một đường đi thì
Phải có chí hướng còn
Hơn mù quáng chấp nhận
Một chí hướng không chứa
Nổi một niềm tin nào
Cha à! Cha là một
Nhà toán học nổi tiếng
Trên khắp đầu ngõ các
Ngôi nhà có con khỉ
Đang khát nước khi quá
Khát rồi nó sẵn sàng bán
Đổi tên họ trong giấy
Tờ sở thú không chỉ
Là ảo giác không ai
Cho phép nó được quyền
Quay lại chào con số
Không rõ nguồn gốc thì
Làm bạn cũng không được!

Vương Ngọc Minh

MỐI QUAN HỆ GIỮA TÔI, VÀ NHÀ THƠ

Ngày hôm nay tôi
ngồi trong một không
gian có độ chùng
thấp sát đỉnh đầu

và ánh nắng chung
quanh khá yếu ớt
thời gian bấy giờ
giả như muốn đánh

giấc nghỉ ngơi thì
thực lí tưởng tôi
ngồi chỗ ánh nắng
sáng soi tỏ chỉ

nửa khuôn mặt cách
chỗ ngồi chừng vài
bước khoảnh đất bạc
nhô cao vừa đủ

một người nằm để
dành làm sinh phần
cũng rất lí tưỏng
tôi ngồi một hồi

cảm thấy không gian
càng lúc càng chùng
thấp không sao chịu
nổi nhưng chả cách

gì chạy thoát khỏi
tôi quyết định tách
đầu ra khỏi thân
mình (tứ chi vẫn

ở i chỗ cũ
xem, có vẻ tàn
nhẫn!) lúc tách đầu
ra khỏi thân mình

do tóc dài quá
chốc chốc tôi cứ
rùng mình ngó dáo
dác (tụi thương vay

đời nào, thường, cùng
lúc chúng có thể
rất nhốn nháo đồng
thời cũng có thể

rất ủ rũ, sẵn
sàng khóc mướn!) quan
sát thời gian trôi
nhanh trong cái không

gian càng lúc càng
chùng thấp cặp mắt
tôi trở nên cặp
mắt nhà nghề, nhìn

trời biết đám đám
mây trước mặt tiến
thoái lưỡng nan như
nào (!) cho đến khi

ánh nắng chung quanh
tắt hẳn đột nhiên
thân mình vụt đứng
dậy hai chân hổng

mặt đất nom hết
sức lơ lửng, đầu
chúc mũi xuống hít
hít mười ngón chân,

chừng hít đã thỏa
thuê giở hai tay
lên đậy hai mắt
tôi thấy mình vẫn

đang tiếp tục lăn
vòng theo cuộc lữ …

Chu Thụy Nguyên

MỘT ĐOẠN VỀ CON SÓI CÁI

Nó gánh đôi nước trĩu nặng phun
Bắn lè tè bốn bên đáy thùng
Rỉ sét da nó khen khét nắng
Nó vận hai ống quần khỏi đầu

Gối lộ cặp giò trắng phau rươn
Rướn lông đen mồ hôi nó luôn
Rịn thành những hạt tròn  nhỏ lấm
Tấm trên chiếc môi phơn phớt râu

Tơ lấm tấm trên hai mi mắt
Cặp vú nó nở nang đong đưa
Theo nhịp bước cứ thoăn thoắt dịu
Quặt đánh quằn cái đòn gánh trên

Vai vậy mà gương mặt nó luôn
Sáng đẹp gánh nước mướn nhưng da
Nó không đen gánh ngày này qua
Ngày nọ gánh từ con lộ này

Qua con hẻm kia thiệt tình nó
Có nhan sắc thiệt tình vóc dáng
Nó nhìn riết rồi lòng mình cũng
Cạ cựa râm ran bắt ra ngồi

Quán cà phê hoài bắt muốn nhìn
Hoài đôi bắp chân trắng muốt săn
Cứng bắt muốn ngắm nghía hoài cặp
Vú căng đong đưa kẽo kẹt vậy

Mà hổng hiểu sao lũ trẻ khu
Trên xóm dưới mắc gì cứ gọi
Nó là con sói cái con người
Ta đẹp nước đẹp cái như vậy

Sói chỗ nào thiệt tội nghiệp con
Nhỏ gánh nước mướn nuôi bà mẹ
Mù gần chục năm rồi còn gì
Chỉ nghe nói đêm đêm cơm nước

Xong nó quất đồ bộ mỏng dính
Vô nhìn con nhỏ ngộ hết biết
Nó rà theo mấy chiếc xe tải
Đậu ven lộ nghe nói mấy bác

Tài kéo nó lên thùng xe thả
Bạt xuống làm tình tới sáng  đêm
Nay tài này mai tài kia có
Là cái giống thèm trai bộn vậy

Nên nó mới có hỗn danh sói
Cái chăng? …

Tranh bài: Jan Mankes (1889-1920)

VỀ MỘT NỖ LỰC LÀM MỚI THƠ VIỆT

Bởi
-
0
Văn Giá
(Đọc Vũ điệu không vần-Tứ khúc và những tiểu luận khác của Khế Iêm, NXB văn học, 2011)

Lâu nay tôi là người trân trọng mọi cách tân nghệ thuật, với điều kiện những cách tân đó phải mang tính cách trí thức: có học, chân thành, mang tính đối thoại và vì sự tiến bộ. Bản chất của sáng tạo là cách tân. Sáng tạo, theo nghĩa không phải là sáng tác (mỗi khi sáng tác, vị tất đã có sáng tạo), mà cần được hiểu là nỗ lực vượt thoát khỏi mô hình cũ đã đông cứng, đóng băng nhằm thiết tạo mô hình mới, khác trước. Trên tinh thần ấy, tôi thật sự rất mừng khi đọc cuốn sách nói trên của nhà thơ Khế Iêm, một người mà chúng tôi mỗi khi nhắc đến ông đều nói vui với nhau rằng đó là “Ông-Tân-Hình-Thức”. Khi đọc vào công trình này, tuy không hẳn dễ đọc, nhưng đọc xong, có thể nói, cuốn sách khiến tôi nghĩ ngợi nhiều. Tôi tin là bất cứ ai thực sự quan tâm đến việc đổi mới thơ ca, hẳn cũng sẽ phải bận tâm bận trí cùng với những điều mà tác giả đề cập đến.

Có thể nói, với toàn bộ tập tiểu luận này, Khế Iêm đã tập trung thiết lập, kiến tạo, tường giải, truyền bá nồng nhiệt về một thể thơ mà ông gọi là Tân hình thức (dĩ nhiên ông mượn danh tính này từ Mỹ với một ghi chú cần thiết). Nếu ai theo dõi trên các diễn đàn văn học, nhất là trên mạng, từ cuối những năm 90 của thế kỷ trước, Khế Iêm đã lên tiếng thuyết trình về loại thơ này, và vẫn liên tục, bền bỉ từ đó đến giờ. Không chỉ thuyết trình, ông còn sáng tác, dịch thuật, kêu gọi những cây bút thơ đồng điệu cùng sáng tác và công bố các tác phẩm thơ Tân hình thức (1). Một hoạt động tổng thể, đồng bộ. Từ lý thuyết đến thực hành, từ đơn lẻ đến tập hợp nhóm, từ ngoài nước đến trong nước, từ cộng đồng Việt đến cộng đồng nói tiếng Anh. Biên độ hoạt động của Khế Iêm là đáng nể. Lòng đam mê, sự nhiệt thành của ông khiến ông mang dáng dấp như một nhà truyền giáo- truyền giáo nghệ thuật, cụ thể là truyền giáo thơ Tân hình thức.

Lần theo đường dây lập luận và diễn giải của Khế Iêm, có thể hình dung ở cấp độ khái quát nhất về thơ Tân hình thức với những điểm cơ bản dưới đây:

1, Tác giả đã thiết lập một kiểu thơ được định danh là Tân hình thức. Nó được kiến tạo bởi 4 điểm cơ bản nhất thuộc về thi pháp: vắt dòng, kỹ thuật lập lại, tính truyện và ngôn ngữ đời thường (tr.256). (2)

(c) Paintings Collection; Supplied by The Public Catalogue Foundation

2, Theo đó, thể thơ Tân hình thức vẫn đặc biệt coi trọng nhịp điệu của ngôn từ (yếu tố được xem là thuộc tính của thơ), nhưng là nhịp điệu của ngôn ngữ đời thường, là ngữ điệu tự nhiên của cách nói thông thường (tr.107); một thể thơ để đọc chứ không để ngâm/ru/hát. Vì thế, thể thơ này chủ trương không vần, quyết liệt từ chối vần.

3, Thể thơ Tân hình thức tái lập mô hình các thể thơ truyền thống nhưng chỉ thể hiện ở số chữ /âm tiết trên mỗi dòng thơ như thơ 4 chữ, 5 chữ, 6 chữ,  7chữ, 8 chữ, hoặc 6/8. Tuy nhiên nó cũng có một biến thể nhỏ: nếu sắp các dòng thơ đủ và đều đặn số âm tiết từ đầu đến cuối như quy ước thì dòng cuối cùng của bài thơ sẽ xảy ra hai khả năng – hoặc vừa đủ số âm tiết như đã định, hoặc bị thiếu âm tiết; trong trường hợp dòng kết bị thiếu âm tiết cũng không ảnh hưởng đến toàn bài.

4, Như vậy, tác giả Khế Iêm đã công khai chủ trương tiếp nhận từ hai nguồn: thơ Mỹ và thơ Việt. Nguồn thứ nhất, xuất phát từ thơ Tân hình thức Mỹ bằng tiếng Anh. Nguồn thứ hai, xuất phát từ thơ Việt cả truyền thống lẫn hiện đại. Hay nói cách khác, trên cơ sở làm chủ những tri thức ngôn ngữ và thơ ca chắc chắn, Khế Iêm đã phát hiện có sự tương đồng giữa nhịp điệu/ sự vận động của nhịp điệu trong thơ tiếng Anh và tiếng Việt. Cho nên, ông đã đề xuất một hướng thơ tổng hợp, hòa phối, kết tinh từ hai nguồn này. Ông cũng thống nhất cho rằng thơ không có nhịp điệu nghĩa là phá hủy bản chất thơ, sẽ thành văn xuôi, hoặc bị văn xuôi hóa (khác với thơ văn xuôi) (3). Có điều, mỗi một thể thơ sẽ kiến tạo một thứ nhịp điệu khác; và với thơ Tân hình thức, cũng có một kiểu kiến tạo nhịp điệu riêng theo cách của nó.

5, Một câu hỏi nữa có thể đặt ra từ phía người đọc: 4 điểm nêu trên thuộc về thi pháp của thơ Tân hình thức cũng đã được thơ truyền thống tiếng Anh, tiếng Việt sử dụng cả rồi; vậy thì đâu là chỗ mới của loại thơ này? Câu trả lời là ở chỗ: thơ bao giờ cũng thuộc về văn cảnh văn hóa cụ thể của mỗi thời đại cụ thể. Cùng là vắt dòng, lặp lại, tính truyện và ngôn ngữ đời thường, nhưng xưa khác, nay khác. Vả lại, mỗi kỹ thuật nói trên trước đây nằm riêng lẻ, rời rạc ở mỗi thể thơ khác nhau (trong mỗi nhà thơ khác nhau thuộc mỗi nền thơ khác nhau), nay cùng một lúc, tổng lực, hòa phối trong một thể thơ duy nhất mang tên Tân hình thức. Nhờ vậy, trên thực tế, thơ Tân hình thức không đoạn tuyệt với các thể thơ truyền thống, mà vẫn sử dụng vóc dáng của thể thơ truyền thống, và vẫn phát huy được tất cả tiềm năng ngôn ngữ tiếng Việt. Những thi phẩm có chất lượng nghệ thuật sẽ giải quyết được sự hài hòa giữa tính truyền thống và hiện đại, tính dân tộc và quốc tế.

Như vậy, nhìn lại, có thể thấy rằng, để có được một chủ trương về Thơ Tân hình thức như Khế Iêm đã làm, tác giả của nó đã có một quá trình nghiên cứu rất cơ bản về hai nền thơ tiếng Anh và tiếng Việt trên nhiều cấp độ: lịch sử thơ, tác giả thơ, tác phẩm thơ, các vấn đề có tính lý thuyết thuộc bản thể thơ, văn hóa và liên văn hóa. Nếu không có nghiên cứu kỹ lưỡng, không thể thiết lập được mô hình mới với điều kiện tiên quyết là khác trước, và với một niềm tin là sẽ đóng góp vào việc làm giầu cho nghệ thuật dân tộc như vậy.

Đến đây, một câu hỏi được đặt ra: triển vọng của thơ Tân hình thức Việt sẽ như thế nào? Riêng điểm này, tôi không dám đoan quyết điều gì cả. Mà ngay cả bản thân Khế Iêm, theo tôi cảm nhận, dường như cũng không hẳn đã sắt đá trong niềm tin chắc thắng. Mà thắng để làm gì? Trong nghệ thuật, có lẽ không nên đặt ra chuyện thắng thua. Điều quan trọng là tạo ra được một lối đi, một triển vọng trong những lối đi và triển vọng khác. Điều này phù hợp với tinh thần hậu hiện đại. Được sinh ra trong trào lưu hậu hiện đại, Thơ Tân hình thức Việt do Khế Iêm khởi xướng cũng đã công khai chối từ và tránh xa thái độ độc tôn, duy nhất, không để mình rơi vào “cái bẫy của những “trung tâm”, “đại tự sự’” như tinh thần hậu hiện đại chủ trương. Một lý thuyết thành công là một lý thuyết được bảo hiểm bởi các thực hành nghệ thuật. Riêng tôi, khi đọc thơ Tân hình thức Việt, thỉnh thoảng bắt gặp một số bài cũng thấy thú vị, vâng, rất thú vị. Nó đem đến một cảm giác thật khác khi đọc thơ thông thường. Nó đòi hỏi người đọc phải đọc theo cái cách bao quát của thị giác, nó khiến ta ngừng nghỉ không theo chỗ hết của dòng thơ mà là chỗ hết của một ý thơ (hoặc một phần mảnh chữ tương hợp với ý), nó bắt ta khi đọc xong phải lần trở lại từ đầu để tái tạo câu chuyện mà bài thơ đề cập; trong khi đó, nó vẫn có cái hình thể toàn bài theo thơ truyền thống …Nó đồng nghĩa với LẠ MÀ QUEN. Không có gì mâu thuẫn ở chỗ này. Lạ thì rõ rồi, nhưng quen vì kiểu thơ này vẫn nằm trong địa hạt thơ chủ về nghĩa, chứ không chủ về chữ như một số tìm kiếm khác (4). Tuy nhiên vẫn phải thừa nhận rằng, kể từ khi được Khế Iêm khởi xướng cho đến nay chừng hơn 10 năm, thơ Tân hình thức đã  thực sự có những cộng hưởng nhất định. Tôi chia sẻ với điều mà ông đã từng tâm sự (trong một tiểu luận viết năm 2010):

“Nhắc lại-10 năm, thơ Tân hình thức Việt đã có những thành quả đáng chú ý. Thật ra, không có thể thơ nào dở, chỉ có sự thực hành chưa tới (…). Chúng tôi tin rằng, chừng nào còn những nhà thơ có nhu cầu thay đổi và giao tiếp với thế giới bên ngoài, tìm kiếm người đọc từ các nền văn hóa và ngôn ngữ khác, thì thể thơ Không Vần sẽ còn là phương tiện hiệu quả và cần thiết” (tr.272).

Tân hình thức Việt là một loại thơ đặc biệt chú trọng tới phương diện kỹ thuật làm thơ. Nếu ai muốn đi theo con đường này, dứt khoát phải học. Ở các thể thơ khác như đang thấy, có chút năng khiếu là có thể tập tọng làm được ít nhiều; nhưng với Thơ Tân hình thức, chỉ có năng khiếu không thôi là bó tay. Cho nên, Thơ Tân hình thức kén chọn người làm, cũng như nó kén chọn người đọc vậy.

Khế Iêm trước hết là một nhà thơ. Nhưng những gì được thể hiện qua các công trình nghiên cứu về thơ, đã xác nhận thêm tư cách nhà lý luận về thơ ở ông.

Tôi muốn nói thêm, một người sống xa quê, lại mang thân phận di cư, suốt mấy chục năm ròng cứ trăn trở, miệt mài với việc cách tân thơ Việt, mang một hoài bão mong sao thơ Việt khiến các nền văn hóa khác trên thế giới thừa nhận và đón đợi, đó phải là người yêu văn hóa Việt, yêu thơ Việt và tiếng mẹ đẻ  đến nhường nào.

Hà Nội ngày 10.3.2012

Chú thích

Có thể nhận thấy Khế Iêm đã bắt đầu thể nghiệm thơ Tân hình thức từ tập thơ “Dấu quê” (Văn Mới, 1996). Riêng phần tiểu luận về thơ Tân hình thức, ông đã công bố trong tập “Tân hình thức- Tứ khúc và những tiểu luận khác” (Văn Mới, 2003). Cũng chính từ tập này, ông đã bổ sung, phát triển thành tập tiểu luận “Vũ điệu không vần-Tứ khúc và những tiểu luận khác”, NXB văn học, 2011. Năm 2010, ông đã biên soạn và công bố ở trong nước tập “Thơ kể- Tuyển tập thơ Tân hình thức, ấn bản song ngữ” (nhiều tác giả), NXB Lao động.

Các trích dẫn được in nghiêng  và đánh số trang trong bài đều được trích từ công trình kể trên của tác giả Khế Iêm.

Trong thư của ông Khế Iêm gửi cho tôi, nhân việc hay tin GS Hoàng Ngọc Hiến qua đời, nhớ lại lần gặp GS Hoàng Ngọc Hiến ở Mỹ, ông viết:

“Tôi còn nhớ anh (Hoàng Ngọc Hiến – VG) nói: “Thơ khó nhất là tạo ra được tiết tấu, mà các anh gọi là nhịp điệu”. Tôi vẫn nhớ tới bây giờ, và lúc đó, tôi nghĩ, chỉ một câu đơn giản thế thôi là biết anh hiểu thơ hơn ai hết”.

Trong những tìm kiếm cách tân thơ Việt mấy chục năm qua, có một chủ trương được khởi lên từ nhà thơ Trần Dần, và cùng với ông là một số nhà thơ khác, họ đã tiến hành sáng tạo một loại thơ chủ về chữ: “thơ dòng chữ” (Trần Dần), “bóng chữ” (Lê Đạt), “thi pháp âm bồi” (Dương Tường). Loại thơ này muốn đối lập với loại thơ chủ về nghĩa, bị các ông coi là thứ thơ theo kiểu truyền thống “Thi dĩ ngôn chí”. Trần Dần đã từng tuyên bố: “Làm thơ là làm tiếng Việt” (dẫn theo Hoàng Hưng, “Ngoảnh lại 15 năm… Nhìn lại “cái khác lạ” trong thơ Việt Nam sau “đổi mới”).

Tranh bài: Arthur Bowen Davies, “Dances,” 1914-1915. Denver Art Museum/Detroit Institute of Arts

TUẦN THƠ 21: THƠ HỒ ĐĂNG THANH NGỌC 2

Bởi
-
0
Watercolor Tree Paintings : Anna Armona | Fine art painting ...

THƠ

Hồ Đăng Thanh Ngọc

GÁC CHÂN

mùa hạ gác chân lên mùa
xuân mưa nắng gác chân nhau
những linh hồn ốm đau gác
chân mệt mỏi hoa vẫn gác

chân lên lá nỗi nhớ này
gác chân lên nỗi nhớ kia
lời nói dối gác chân lên
lời nói thật cái mất dạy

gác chân lên tử tế cái
ác gác chân lên cái thiện
niềm ghét gác chân lên niềm
yêu tôi rổng không gác chân

lên ngày tháng gác chân lên
đêm gác chân lên mặt trời
gác chân lên … giọt cà phê
rơi trong cái gác chân quán

cà phê

* 

MỘT CUỘC HẸN

không biết trên con đường được
lát bằng những viên gạch đỏ
em có mang đôi giày tím
đến thăm / tôi nghe tiếng gõ

cửa ám hiệu bảy tiếng gõ
nhưng tôi đã mở cửa khi
chỉ nghe đến tiếng thứ sáu/
em mang đôi guốc trắng như

một con chim lạ miệng mỉm
cười và ánh mắt đau đáu/
tôi mời đôi guốc trắng vào
uống rượu/ mùi men có thể

chưa định nghĩa rõ tên nhưng
đó là mùi men/ ồ có
thể là đôi giày tím có
thể là đôi guốc trắng miễn

là chúng mang vị rêu của
con đường được lát bằng những
viên gạch đỏ/ nhưng này em
sao lại thay màu đôi guốc

đã từng kiểng chân dưới gốc
cây của một đêm nào đó
xa xôi/ tiếng gà gáy bảy
hồi trong tâm tưởng 

* 

MƯỢN

Hôm qua mượn của ai đôi mắt mà
không biết nên nhìn hình tròn lại nói
hình vuông/ hôm qua mượn bàn tay ai
mà không biết nên cầm trên tay lại
ngỡ chưa cầm/ hôm qua mượn cái miệng

ai mà không biết, nên nói có thành
không nói không thành có/ hôm qua mượn
từ ngữ của ai mà không biết nên
cú đánh trời giáng lại gọi đó là

một cái vuốt ve/ hôm qua mượn bài
thơ của ai mà không biết nên bài
thơ bay đi mất/Em bảo hôm nay
hắn sẽ trả lại tất cả rồi sẽ

cùng em làm đám cưới/ ô này em,
làm sao hắn đủ can đảm để trả
lại một khi tất cả những gì hắn
mượn đã như là máu thịt của hắn

rồi.

* 

NHƯ SƯƠNG

Người ta nói ánh mắt em như
sương tháng hai mờ ảo và
huyễn hoặc người ta nói nụ
cười em như sương mùa thu

đang mát lành trên lá sen
người ta nói bàn tay em
như sương đầu hè ẩm ướt
râm ran người ta nói tóc

em như sương ngày thứ ba
tóc em như sương khiến những
con chim cũng mất hút trong
mái tóc người ta nói đôi

chân em như sương chủ nhật
sương rơi điệu blue mơ hồ
từ năm giờ sáng người ta
nói tâm hồn em như sương

mặt sông bãng lãng và mơ
màng màu trắng như sương Oh
tôi đã đi trong màn sương
ấy lạc lối hơn một thế

kỷ đến bây giờ tôi vẫn
không sao tìm thấy lối ra
hay từ trong màn sương ấy
tôi đã tìm thấy lối mà

không thể thoát ra

 *

NHỮNG CON ỐC SÊN

Sau vài cốc rượu vỉa hè hắn bắt đầu
lè nhè nói và tôi nhận ra cảm xúc
của hắn dành cho mọi thứ ở đời gần
như đã hỏng rồi và tôi vì đang ngồi

uống với hắn vài cốc rượu vỉa hè nên
cũng có nguy cơ sẽ hỏng như vậy/ sau
vài cốc rượu vỉa hè hắn bắt đầu lè
nhè rằng trong quả tim hắn có một con

ốc sên nhầy nhụa đêm nào con ốc sên
cũng trườn ra khỏi quả tim chậm chạp nhưng
lì lợm bò đi cắn hết các mầm cây/
hắn lè nhè  “chính tao cũng ghét con ốc

sên làm vậy mỗi khi nhìn thấy con ốc
sên chậm chạp nhưng lì lợm bò đi đều
nhặt lấy con ốc sên nhét lại vào buồng
tim nhiều lần như vậy từng đêm như vậy

nhưng có những lần say quá tao ngủ quên
và con ốc sên nhầy nhụa trong đêm trườn
ra khỏi quả tim chậm chạp nhưng lì lợm
bò đi cắn nát cả khu vườn/ hắn hỏi

“mày có con ốc sên đó trong quả tim
không?”/ hôm qua tôi mơ thấy một bầy ốc
sên nhầy nhụa trườn ra khỏi buồng tim tôi/
cũng đã nhiều năm tôi không còn gặp hắn

nữa nhưng những con ốc sên nhầy nhụa thỉnh
thoảng lại lì lợm chậm chạp bò vào cắn
nát cả giấc mơ của tôi 

 *

NHỮNG NGƯỜI NHẶT HÀU

Những linh hồn ngồi thò đầu ra
trên lưng những người phụ nữ nhặt
hàu trong làm sương sớm, những linh
hồn choàng chiếc khăn màu trắng hôm

qua, những linh hồn đã nhảy nhót
mệt lữ trong lễ cúng xê phan
gọi hồn một người trở về sau
cái chết trên đỉnh đèo/ những linh

hồn ngồi thò đầu và tai, miệng
lảm nhảm trên lưng cùng đổ mồ
hôi đang trưa, những xô hàu đầy
dần và những đôi tay tứa máu/

những người phụ nữ nhặt hàu như
nhặt số phận/ từ nhỏ đến lớn,
những người nhặt hàu cúi mặt trên
đầm lầy, rồi chết già sau những

ngày cúi mặt trên đầm lầy/ những
linh hồn ngồi thò đầu ra trên
lưng những người nhặt hàu, cho đến
ngày những người nhặt hàu biến mất.

*

NÓI VỚI THỜI GIAN

Này sao mày lại chịu bị nhốt trong cái
hủ vậy trong khi mày đâu phải là vị
thần của Aladanh? Sao mày bị vây trong óc
não bảo thủ vậy? mày có thể như con

kiến chui qua cái hủ ra ngoài và thản
nhiên đi chơi giữa các vì sao/ mày có
thể như một quả táo rụng hay một cốc
nước một niềm tin của ai đó/ mày có

thể là một gã khổng lồ khùng điên/ mày
hãy chui ra khỏi cái hủ kia và đi
uống với ta một cuộc rượu cách đây 30
năm dưới trăng mười sáu từ đầu hôm đến

sáng với những thằng bạn lêu bêu/ mày đừng
đóng khung trong bức ảnh từ thứ hai đến
chủ nhật một ngày 24h 1h 60 phút
1 phút 60 giây/ mày hãy đi ra ngoài

vào giờ thứ 25 ôm một cô gái nào
đó vào ngày thứ 366 và lên giường với
cô ta hôm đó có thể là ngày 367/
và ngày thứ tám của tuần lễ có thể

là ngày mang tên một loài hoa/ nói vậy
thôi chính tao cũng không thoát ra khỏi mi
ta chỉ là một cọng cỏ dưới mặt trời
mùa đông điên khùng thắp nến lên khi vẫn

còn ánh ngày

*

ÔNG LÃO VÀ BÀ LÃO

Trong căn nhà miền quê ông lão ngồi
chẻ lạt và bà lão ngồi bóc lạc
như bóc tháng bóc ngày còn ngoài kia
mưa rơi rơi và có con chó nhà

ai đi lạc vào trú mưa bên hiên
nhà ông lão cầm rựa chẻ lạt như
đã chẻ 60 năm qua ông đã cầm
rựa ngồi chẻ lạt như thế bà lão

ngồi bóc lạc như bóc tháng bóc ngày
như đã 60 năm qua bà ngồi bóc
lạc như thế những đứa trẻ trong ngôi
nhà miền quê lớn lên giữa những kỳ

chẻ lạt và bóc lạc của ông bà
chúng lớn lên giữa các mùa lúa mùa
lạc rồi chúng bỏ quê đi kiếm ăn
làm giàu nơi thành phố xa xôi những

lần chúng về thăm chúng nói bây giờ
không ai dùng lạt tre người ta dùng
dây thép dây ni lông không ai ngồi
bóc lạc như bóc tháng bóc ngày người

ta đã dùng máy móc hết rồi chúng
nói rồi chúng dúi cho ông bà một
nắm tiền rồi đi ông lão bà lão
lại ngồi với nhau trong bóng chiều nhập

nhoạng trong căn nhà miền quê và ông
lão ngồi chẻ lạt bà lão ngồi bóc
lạc như hàng bao năm qua ông đã
quên nói là ông yêu bà vì ông

không biết rằng ông đã yêu bà ông
không biết việc chẻ lạt như thế là
tốt hay không và bà cũng không quan
tâm ông lão bà lão đã quen như

thế 60 năm qua chiều nay còn có
con chó nhà ai đi lạc vào trú
mưa bên hiên nhà 

*

RONG ĐUÔI CHỒN

sự thật hãy nói cho ta nghe
con người có bị đóng đinh trên
cây thập ác hay đó chỉ là
những tiếng đạn bom/ sự thật hãy

nói cho ta nghe đó có phải
là sự phân chia quyền lực của
những con mắt kên kên muốn hành
tinh này chỉ là chiếc bánh sinh

nhật của ai đó/ sự thật hãy
nói cho ta nghe đừng đem mưa
dội lên đá và hy vọng đá
sẽ mòn như rỉ sắt đã làm

mòn lòng tin bởi từ lâu chúng
ta đã nghi ngờ/ sự thật hãy
nói cho ta nghe bởi nhiều khi
chúng ta chỉ muốn tin vào cọng

rong đuôi chồn vừa vớt lên từ
đáy sông rằng có một con
chồn sau khi bắt trộm đàn gà
đã chui xuống hóa thành bầy rong

dưới đáy sông/ sự thật hãy nói
cho ta nghe

 *

TIẾNG HÁT

tiếng hát được cất lên từ đáy
buổi chiều đáy bốn gọng vó giăng
ngang mặt sông đã không còn mảnh
lưới chỉ bốn gọng vó chiều làm

chiếc cung bắn tiếng hát bay lên
và bóng con hoàng hạc chở tiếng
hát bay về hút mặt trời lặn/
họ cùng cất tiếng hát từ mặt

sông trong buổi chiều như muốn giữ
lại chiếc thuyền có mái vòm trên
sông Hương ngày xưa giữ lại rặng
cây bên sông cũ đang che những

lâu đài rêu xanh/ họ cất tiếng
hát mà tiếng hát của họ như
đã neo trên cành hoa bắp lay
thôn Vĩ Dạ trong khi cành hoa

bắp lay đang cố chống chọi sức
nặng của một con chim phiêu đến
trú ngụ rồi không bay đi nữa/
tiếng hát được cất lên từ đáy

buổi chiều đáy bốn gọng vó giăng
ngang mặt sông như tiếc nuối xa
xôi mơ hồ về một nỗi buồn
đã cũ chưa được đưa vào từ

điển nỗi buồn đang soi bóng mình
trên sông

Tranh bài: Wonderful watercolor landscape paintings by Anna Armona

Danh sách Tạp Chí Thơ toàn tập

Bởi
-
0
Tranh bài: ‘Still Life with Compote and Glass’ [1914-15] by Pablo Picasso, Oil on canvas, 63.5 x 78.7 cm (25 x 31 in).
Tranh bài: ‘Still Life with Compote and Glass’ [1914-15] by Pablo Picasso, Oil on canvas, 63.5 x 78.7 cm (25 x 31 in).

Lời Nói Đầu

Tạp chí Thơ số ra mắt, mùa thu 1994 cho đến số 27, mùa Thu 2004 thì người chủ biên tờ báo đột nhiên chuyển giao cho những nhà thơ trẻ hơn. Nguyên do thật sự chỉ là sự hứng khởi cá nhân, vì ông cho rằng, làm công việc chủ biên tờ báo 10 năm đã là đủ. Nhưng vào giữa thập niên 1990 tới đầu năm 2000, email đã trở nên thông dụng, và cho đến nửa thập niên đầu thập niên 2000, thì website trở thành một phương tiện thông tin vô cùng tiên lợi và phát triển. Báo giấy với những tổn phí về in ấn và phát hành hạn hẹp, hơn nữa,  người viết phải chờ đợi rất lâu mới đến được với người đọc. Hệ quả là những tờ báo văn học ở hải ngọai như Văn, Văn Học … lần lượt phải đóng cửa, và Tạp chí Thơ, sau khi chuyển giao được vài số, cũng chịu chung số phận.

Nhà văn Mai Thảo viết, “Thơ vẫn còn có mặt giữa đời sống mặc dầu không còn là một nhu cầu hàng đầu  của người thưởng  ngoạn, do nơi  vẫn còn những  nhà thơ sống thơ  và làm thơ. Một cách tận  cùng và vô  điều kiện. Đó là hiện trạng  thơ ở ngoài nước  hiện giờ với Tạp  chí Thơ vừa phát hành số ra mắt. Tập thơ được trình bày tao nhã  từ trang bìa tới những trang  trong xứng đáng được  gọi là một nhã  tập từ lâu mới thấy. Tôi đọc cẩn thận với tất cả lòng yêu mến. Ngoài mấy tác giả đã thành danh như Vũ Hoàng Chương, Thanh Tâm Tuyền, Du Tử Lê, phần lớn những người  có mặt đều là những nhà  thơ trẻ sau 1975, tiếng thơ cất lên từ  một bàn viết hải ngoại. Nói chung, đó là tập thơ của thơ muốn đi tới những chân  trời mới. Muốn làm mới rung động, làm mới ngôn ngữ, hoàn toàn. Cũng là được. Thơ phải có tham vọng. Cũng là  hay, thơ phải là  một thoát ly với những thời thơ trước nó.”

Tạp chí Thơ tập trung được hầu hết những ngừơi viết tinh hoa ở hải ngọai. Nhưng đa số đều là những người viết trẻ tuổi sau 1975, một thế hệ trưởng thành từ trường lớp và nghề nghiệp, tiếp cận trực tiếp với một nên văn hóa khác, nên cách viết cách nghĩ và cách sống của họ không còn giống với những thế hệ thập niên 1960 ở miền Nam trứơc đó. Họ thuộc về thập niên 1990, và những tác phẩm của họ thể hiện tinh thần học hỏi và khám phá trước một thế giới mới lạ, ngay từ số ra mắt. Và như thế, qua Tạp chí Thơ, chúng ta có thể nhận ra một thời kỳ rất đặc biệt của văn học Việt nam. Thời kỳ đó chỉ xảy ra một lần duy nhất, và không còn một thời kỳ nào như thế nữa. Vì những thế hệ sau này ở hải ngọai, họ không còn đọc tiếng Việt, và những sinh họat văn nghệ nếu có thì hòan tòan bằng tiếng Anh.

Đã có không ít bạn đọc chưa hề đọc Tạp chí Thơ. Chúng tôi làm lại Tạp chí Thơ qua dạng điện tử, ebook, gửi đến quí bạn đọc tòan bộ 27 số, từ giai đoạn số ra mắt, mùa Thu 1994, đến mùa Thu 2004, đồng thời giúp cho những nhà sưu tập, nghiên cứu về một giai đọan văn học của một thế hệ mới ở hải ngọai, dễ dàng tìm kiếm tài liệu.

Tạp Chí Thơ số 1
Tạp Chí Thơ số 2
Tạp Chí Thơ số 3
Tạp Chí Thơ số 4
Tạp Chí Thơ số 5
Tạp Chí Thơ số 6
Tạp Chí Thơ số 7
Tạp Chí Thơ số 8
Tạp Chí Thơ số 9
Tạp Chí Thơ số 10
Tạp Chí Thơ số 11
Tạp Chí Thơ số 12
Tạp Chí Thơ số 13
Tạp Chí Thơ số 14
Tạp Chí Thơ số 15
Tạp Chí Thơ số 16
Tạp Chí Thơ số 17
Tạp Chí Thơ số 18
Tạp Chí Thơ số 19
Tạp Chí Thơ số 20
Tạp Chí Thơ số 21
Tạp Chí Thơ số 22
Tạp Chí Thơ số 23
Tạp Chí Thơ số 24
Tạp Chí Thơ số 25
Tạp Chí Thơ số 26
Tạp Chí Thơ số 27

Tranh bài: ‘Still Life with Compote and Glass’ [1914-15] by Pablo Picasso, Oil on canvas, 63.5 x 78.7 cm (25 x 31 in).

THƠ NGUYỄN VĂN VŨ 2

Bởi
-
0
https://www.pablopicasso.org/jacqueline-with-flowers.jsp
https://www.pablopicasso.org/jacqueline-with-flowers.jsp

THƠ NGUYỄN VĂN VŨ

NHÀ THỜ ĐÁ

Những người thợ đá năm xưa
đã bỏ quê bỏ làng ra
đi từ lâu lắm rồi.  Lâu
lắm rồi dưới tháp chuông nhà
thờ đá  mới thấy có tiếng
líu lo của người nữ tu
mặt tươi như ma soeur trường
dòng đang dỗ dành đoàn chúng
tôi như những đứa trẻ ngoan
ngoãn lâu lắm rồi mới được
nghe những câu chuyện líu lo
không dứt.  Thế mà người trưởng
đoàn của chúng tôi lại quay
mặt lảng ra như sợ bị
ma soeur hút hồn vào những
chuỗi đèn li ti sáng rực
quanh những chiếc cột đá cao
ngất mà anh và tôi chắc
chắn sẽ không thể ôm hết
như không thể ôm hết những
lời rao giảng líu lo không
dứt.  Thế mà trước khi ra
khỏi nhà thờ ai ai cũng
để lại dưới bàn thờ đức
mẹ Maria một lời cầu nguyện
rất thành tâm rất thành tâm
thật đấy…

VẾT THƯƠNG CHÓ CẮN

Hắn lơ mơ nhận ra
cái vết thương chực chờ
trong vết thương, cái nỗi
đau chực chờ trong nỗi
đau, như mớ tích điện
chực chờ trong đám mây
đen che dấu trận sấm
sét trong hắn chực chờ
nổ ra đâu đó. Đâu
đó hắn không thể tránh
khỏi khoảnh khắc hàm răng
sắc lẻm chực chờ sau
bức tường tối tăm đã
không cho hắn cơ hội
nào tránh khỏi tai họa
đang chực chờ dưới đáy
ly rượu cuối cùng giữa
ngổn ngang thịt da xương
xẩu… Lạy trời, công bằng
mà nói vết thương chó
cắn toe tua chẳng nhằm
nhò gì so với mớ
thịt da xương xẩu ngổn
ngang hắn vung vẫy đâu
đó chực chờ đáp trả
hắn giữa những cuộc chơi…

NỖI THẤT VỌNG

cô điều dưỡng vô tư
đi lại giữa những điều
bất hạnh treo lơ lững
trên những bình plasma
thoi thóp chuỗi bong bóng
vô tư treo lơ lửng
trên đầu dây thần kinh
chớp giật liên hồi từng
giây chờ đợi chuyến tốc
hành chết tiệt lơ lửng
lời hứa đưa em đến
nơi lúc 6 giờ chiều
nhưng 7 giờ chiều rồi
8 giờ tối rồi 9
giờ đêm vẫn lơ lửng
lời hứa chết tiệt chẳng
có phép lạ nào xảy
ra khi cô điều dưỡng
trở lại nhìn tôi vô
tư mỉm cười với bình
plasma lơ lửng nỗi
thất vọng lặng lẽ chảy
vào tĩnh mạch …

BV Ninh Bình, 04/11/2017

GIẤC MƠ HOA VÀNG

Ta dỗ dành giấc mơ hoa
Vàng khi giấc mơ bắt đầu tan chảy
Cùng ánh nắng ban mai soi
Rõ những khuôn mặt bạn bè thức ngủ
Cầm máu cho ta suốt giấc
Mơ vẫy chào hẹn gặp lại (nghĩa là
Bạn lên đường còn ta ở
Lại) với chiếc bình đông lưng lửng tiếc
Nuối chiếc bình đông chứa những
Giấc mơ hoa vàng trên triền đồi Phó
Bảng, Sủng Là giấc mơ tạo
Dáng bên những cánh đồng tam giác mạch
Nở vàng mênh mông, nở vàng
Mênh mông hơi rượu bản lung lay mái
Quán mưa Đồng Văn nhắc nhở
Gì về giây phút bất ngờ cánh cửa
Nhà thờ đá Phát Diệm đóng
Xập nhốt ta lại với ma soeur hiền
Hòa, nhốt ta lại với những
Giấc mơ hoa vàng mênh mông hoa vàng …

Ninh Bình, 03.11.2017

TIẾNG HÓT KHÔNG NGỦ

đêm không ngủ nghe tiếng
con chim đêm không ngủ
hót đi hót lại tiếng
hót gọi bạn từ nửa
khuya đến rạng sáng hót
đi hót lại những tiếng rã
rời như thả lời trăn
trối vào đêm không ngủ
vào khoảnh khắc tiếng hót
con chim đêm không ngủ
tưởng chừng đã tắt thì
mặt trời lên con chim
đêm không ngủ bên kia
sông lạnh lùng như cái
bông tuyết bỗng rùng mình
tan ra cùng tia nắng
đầu tiên bay về nhập
vào tiếng hót con chim
đêm không ngủ bên này
sông bên kia sông…

  Cuối thu 2017

NỖI HOANG MANG

người lái xe già chở nỗi hoang mang
chạy qua thị trấn chạy qua những ngã
tư đèn đỏ nhấp nháy nỗi hoang mang
ré lên trong tiếng xe máy nẹt bô
vụt qua đèn đỏ ré lên trong câu
chuyện người cứu người người lại nổi điên
cho người một nhát dao ngọt xớt xuyên
qua trái tim người chưa nói xong lời
tử tế ré lên trong câu chuyện người
chen lấn xô đẩy người giành giật lá
bùa giữa lễ hội người giẫm đạp người
tắt thở ré lên nỗi hoang mang đánh
thức lủ thần thánh dẫn người lái xe
già chở nỗi hoang mang chạy vòng qua
cánh rừng vắng trao nhầm nỗi hoang mang
vào tay kẻ cướp đang chực chờ nhảy
ra xin đểu một chuyến đi nhờ bóp
cổ nỗi hoang mang quẳng xuống vực sâu
xong đời người lái xe già chở nỗi
hoang mang chạy lòng vòng trong thị trấn…

ƯỚC MƠ
CỦA HAI NGƯỜI ĐÀN ÔNG

cha (đã) sống trong chiến tranh (đã)
mơ ước hòa bình và con (đang)
sống trong hòa bình (đang) mơ ước
tự do hai cha con nắm tay
nhau bước đi bước đi dưới hàng
phượng già hướng về phía chiếc cầu
đóng dấu lịch sử xây xong là
cuộc chiến vừa tàn họ bước đi
bước đi cùng những câu chuyện kể
về những dấu xích xe tăng bấm
vào gót chân lịch sử dính trên
mặt đường kể về dòng sông chuyển
sang màu bùn của những ngày no
nê hòa bình họ không nói về
nỗi lo âu họ không nói về
nỗi buồn phiền đang lẩn khuất sau
tán cây cho đến khi bức tường
vôi trắng bệnh viện đập vào mắt
kéo họ ra khỏi câu chuyện không
có nỗi lo âu không có nỗi
buồn phiền lẩn khuất họ buông tay
nhau làm dấu thánh ước mơ ước
mơ được thấy người đàn bà của
họ sau bức tường vôi trắng kia
sẽ mỉm cười mỉm cười khi họ
bước vào trong bộ đồ blue trắng
thụng thịnh rồi ước mơ ước mơ
sẽ cùng họ trở về sống thêm
vài năm nữa bên nhau trong ngôi
nhà có vách tường xây bằng kỷ
niệm ấm áp đâu ước mơ gì
hòa bình ước mơ gì tự do…

CÁ THÁNG TƯ *

có lừa dối không cá tháng tư
những đàn cá chết khát trừng mắt
nhìn rạn san hô tàn lụi bày
chuyện dối lừa bơi qua biển chết
chở những thằng khùng đi thu hoạch
tảo đỏ được mùa trên cành đàn
cá ngạt thở há mồm hớp từng
ngụm kim loại sặc mùi phenol
cá tháng tư giờ không biết nói
đùa từng bầy phơi bụng trên bãi
biển gió nồm sặc mùi hóa chất
ai có tin không cá tháng tư
chết trôi đè lên cơn đói chập
chờn xô con thuyền lên cạn chết
trôi cùng lũ cá tháng tư lôi
bầy con nít ông bà già vào
cơn đói khẩn cấp ụp xuống bờ
sóng chết và cơn ác mộng đã
lên cơn tràn rừng tràn sông tràn
biển cá tháng tư ước mơ sao
chỉ là câu chuyện nói đùa cá
tháng tư mà giờ này lẩn trốn
đâu rồi những bóng ma đeo mặt
nạ đã chặt đầu cá tháng tư…

*Ngày nói đùa cũng là ngày thảm họa đối với
người dân vùng biển miền Trung Việt Nam.
Tranh bài: Picasso, "Jacqueline with Flowers, 1954"

THƠ HƯỜNG THANH 2

Bởi
-
0
Tranh bài: Magic realist painter, Robert Vickrey's 1993 painting "Long, Long Shadows."
Tranh bài: Magic realist painter, Robert Vickrey's 1993 painting "Long, Long Shadows."
thơ Hường Thanh

BÍ MẬT CỦA CON

gửi Như quỳnh de prelle

Người mẹ tin cậu bé có một
bí mật như bí mật ấy chỉ
tin người mẹ của cậu bí mật
không tin cậu bé giữ bí mật
vì cậu luôn luôn nói dối mẹ
những hôm cậu đi chơi là những
hôm tìm cách che giấu bí mật
người mẹ vẫn tin chiếc bóng phía
sau cậu bé nhưng không tin cặp
mắt sẽ ngủ là giấc ngủ ngoan
người mẹ tin cậu bé có chỗ
cất giấu bí mật như bí mật
không tin người mẹ sẽ tìm nó
trong giấc mơ như giấc mơ không
tìm sự thật trên thân cây ngoài
vũ trụ dù biết cậu bé luôn
tin vũ trụ có ông thần ngăn
giữ bí mật nhưng bí mật không
tin cậu bé có ông thần biết
tạo ra phép lạ để người mẹ
sẽ không tìm thấy nhưng người mẹ
vẫn tin tưởng bí mật ấy tạo
ra con đường mà cậu con trai
không tin người mẹ mình vì cậu
luôn nói dối ngày hôm nay đi
chơi một mình là ngày cậu không
muốn mẹ nhìn thấy cậu làm mất
bí mật…

8.2016

 BỨC TÂM THƯ

Vị bác sĩ cuối cùng gửi
tâm thư cho thượng đế xin
đừng chúc lành đến cái chết
hay sự sống của hàng ngàn
người nằm trong bệnh viện “chúng
tôi cần con đường tốt để
vận chuyển thiết bị y tế” trong
một cuộc vây hãm đến khốn
cùng của Aleppo “chúng
tôi cần hành động” để mở
ra tuyến đường nhằm cứu cái
chết trước khi sự sống trở
nên tồi tệ “thưa thượng đế
cái chết đang vây hãm cuộc
sống đến khốn cùng” xin Ngài
mở ra con đường tốt khi
những đứa trẻ sơ sinh phải
đưa xuống tầng hầm ngột ngạt
“chúng tôi chưa thấy sự nỗ
lực nào từ thượng đế” vị
bác sĩ ghi trong thư thứ
lỗi với một tư cách bác
sĩ “là phải chọn ai phải
sống ai phải chết” nhiều em
nhỏ được chuyển đến phòng cấp
cứu bị thương quá nặng bởi
cái chết đang vây hãm sự
sống đến khốn cùng của Al-
eppo “thưa thượng đế, ngài
không có quyền năng để chấm
dứt nỗi đau nhưng chúng tôi
những bác sĩ cuối cùng  – cần
hành động để mở ra tuyến
đường cứu tế trong cuộc vây
hãm trước khi Aleppo
bị biến mất khỏi bản đồ.

13.8.2016
Aleppo: Một thành phố của Syria.

CẦU MÓNG

những con ong làm
tổ ở đó nơi
gầm cầu xanh nhạt
những cặp chân dính
vào cặp mắt gầm
cầu xanh nhạt những
cặp tay ong trẻ
mọng bám vào bám
vào tháng ngày dưới
gầm cầu xanh nhạt
những tiếng cười làm
tổ ở đó đó
là tiếng cười của
những con ong trẻ
mọng sinh sống dưới
gầm cầu Móng chúng
đã quen các ngày
mưa lũ bão qua
những cặp chân dính
vào cặp mắt vắt
vẻo những thanh sắt
xanh nhạt những cặp
tay bám vào bám
vào bên dưới nước
nước cuồn cuộn chảy
nơi gầm cầu những
giọt nước mắt làm
tổ ở đó.

26.9.2016
Tranh bài: Magic realist painter, Robert Vickrey's 1993 painting "Long, Long Shadows."
Tranh bài: Magic realist painter, Robert Vickrey’s 1993 painting “Long, Long Shadows.”

HẠT ĐẤT

Hạt đất rơi ra
và tôi nhặt lên
nhiều hạt đất rơi
ra làm tôi thành
cậu bé hai tay
gom lại nhiều hạt
đất và cứ nhặt
lên như nhặt được
điều không thể nhặt
lấy là điều gì
không nhặt được chỉ
kịp thành hạt đất
cậu bé gom tay
lại và nhiều hạt
đất rơi ra từ
đống đất trên xe
tải rơi ra như
điều không thể nhặt
lấy được nữa bởi
trong vòng tay cậu
đống đất rơi ra
liên tục và tôi
đã nhặt lên cho
chính thời xa xưa.

GIẤY DÁN TƯỜNG

Những mẩu giấy dán trên tường
như dấu hỏi vì chỉ có
dấu hỏi trong mẩu giấy trắng
rất nhiều dấu hỏi đang lắng
nghe dấu hỏi / những mẩu giấy
đang có tiếng nói / những mẩu
giấy đang có cùng sự phản
ánh / những mẩu giấy không bao
giờ im lặng trên bức tường gạch
khô những tờ khiếu nại chỉ
có một dấu hỏi trong mẩu
giấy trắng rất nhiều dấu hỏi
hỏi nhau về dấu hỏi / những
mầu giấy không bao giờ bất
đồng hay chia rẽ tiếng nói
thật cảm ơn mẩu giấy được
dán lên tường / bức tường gạch
khô mãi là bức tướng nếu
mất đi những mẩu giấy có
thể sống không cần dấu chấm.

CUỘC TIẾN HÀNH CHUNG GIỮA ĐÊM

Mùi khai được bắt đầu ngay
chỗ bóng tối trong bóng tối
mùi khai cũng kết thúc nhanh
chóng hắn bước ra khỏi mùi
khai nhưng hắn tiếp tục đi
vào bóng tối bóng tối bình
thường đâu có lỗi gì đâu
hắn vì coi thường mùi khai
và mùi khai đã xem thường
bóng tối hắn leo lên bóng
tối rồi tiếp tục leo đến
khi thành tên trộm tin vào
khả năng sẽ lấy được ánh
sáng cho đời hắn nhưng hắn
vẫn không tin ánh sáng cũng
chỉ là bóng tối tại nơi
hắn đã ngộ nhận hắn có
bắt đầu trở lại với mùi
khai và bước vào mùi khai
như một cách tự trọng và
hắn để bóng tối bước ra
ánh sáng hắn liệu có làm
được không bởi chỉ hắn biết
mùi khai ở chỗ nào rồi mà…

LÊN LẦU NGẮM PHỐ

Cái phố tôi ở trên cao như
trên giá treo cổ mỗi bước chân
lên lầu làm sợi dây thừng run
bần bật trên bậc cầu thang run
bần bật cái trí tưởng tượng tôi
ừ tôi phải lên trên mới thấy
thành phố vào ban đêm đang treo
những ngọn đèn trong những ngọn đèn
đang treo những người thợ điện hôm
trước leo lên để nhìn thấy những cặp
tình nhân đang treo một cách lõng
léo thời gian yêu nhau dưới những
cây cầu bắc qua sông thành phố tôi
ở chỉ là phần nhỏ giữa bao
thành phố khác ừ thì thành phố
ở trên cao phải lên bằng bậc
cầu thang chung cư mới thấy những
quả tim hiền lành phía dưới đang
làm sợi dây thừng ngày một căng
cứng treo quả tim mất nguồn mạch.

NGƯỜI ĐÀN BÀ BÉO

Bởi từ đó thế giới là
của bà cả vũ trụ này
nữa bởi không có gì là
giới hạn cả giấc mơ khi
chưa thể nào trải qua người
đàn bà tiếp tục tới giấc
mơ của bà trong căn phòng
các bức ảnh ảnh nào cũng
có ảnh thế giới bà bức
ảnh cũ nhất là lúc bà
đón hình ảnh cái siêu thị
đi vào nhà bà bức ảnh
gần nhất là các hình ảnh
siêu thị lẫn va vào nhau
và bà ngồi ở giữa với
cái cười chưa tới lúc mãn
nguyện vì bà biết rằng bà
chưa đạt tới giấc mơ bởi
giấc mơ là điều vô hạn
người đàn bà vẫn còn đó
cảm xúc qua những đêm nghe
người chồng hoặc tiếng khóc òa
con trẻ làm thế giới bà
như lẫn va vào thế giới
khác bởi từ đó bà là
người không thể nào biết mình
ở đâu trong vũ trụ ở
đâu trong bức ảnh treo tường…

TIỆM BÁNH PIZZA

Nơi ngã tư đi
vào ngã tư khác
nhau giữa dòng xe
ào ạt đi vào
ngã tư cô bé
cũng vừa bước vào
tiệm bánh buổi sáng
để làm buổi sáng
đi vào ban đêm
bằng cuộc di chuyển
giữa hành lang cạnh
thực khách đang ăn
và cô bé không
thấy được khách trong
vô khối thời gian
di chuyển làm việc
nơi ngã tư đi
vào ngã tư cũng
ngay trong tiệm bánh
mỗi bước chân như
một chiếc đồng hồ
cổ chậm dần nơi
cô bé ngồi nghĩ
thời gian còn lại.

MỘT NGÀY KHÔNG THỰC

Chiều qua đường mua
bánh mì không không
còn thỉnh thoảng ngày
nào đi qua đường
mua bánh mì về
chấm nước tương khi
con đường quen thuộc
vẫn rảo chân qua
người mua bánh mì
không thôi / ý nghĩ
đã đi trước rồi
khiến kẻ đi sau
(tức là người đi
mua bánh mì không
chấm tương) trở nên
không thực vì trước
đó con đường quen
thuộc đã bước qua
người đàn ông để
đến mua ở đó.

Tranh bài: Magic realist painter, Robert Vickrey's 1993 painting "Long, Long Shadows."

THƠ PHẠM QUYÊN CHI

Bởi
-
0
Paul Klee, A Young Lady’s Adventure (1922)
Paul Klee, A Young Lady’s Adventure (1922)

RỖNG 1

Buổi sáng trong ngày lễ
Tình nhân tôi đã lấy
Cây gậy đập chết một
Con mèo mù trái
Tim tôi lúc ấy bị che
Khuất bởi bóng mây
Trên bầu trời cao hơn
Tôi cắt tóc bỏ chung
Trong chiếc hòm đựng con
Mèo mù rồi ra đứng
Giữa đường xe cộ người
Đi qua đi lại nhòm
Ngó tôi như một con
Ó bị cháy đen lâu
Năm trên rừng mới xuống
Mà buồn nhất lúc đó
Người tôi yêu bỏ đi
Lấy vợ chở người mình
Cố yêu đi xuyên qua
Cuộc đời với nụ cười
Chua chát mà làm sao
Tôi nói nữa khi giữa
Đại lộ trông tôi như
Cô gái chưa dám qua
Đường dù bước một bước
Nữa là nhìn thấy góc
Sân nhà mình!

 RỖNG 5

Gì chứ nhìn con kiến
bò đi lúc nhúc trên
bàn học giữa thành phố
kiếm sống tôi bắt đầu
nói thật ngay cả chiếc
kẹp tóc trên đầu bà
nội đã lâu rất lâu
kỉ niệm đau nỗi đau
chồng chất vẫn khuya khoắt
rơi đi như  hôm qua
ra biển ngắm bãi cát
vàng nghiêng qua bãi đậu
xe dưới hàng cây đã
không còn nắng ấm đã
không còn đủ sức nhớ
ra cột đèn rỉ tiếng
kêu sáng trưa để bọn
nhỏ đá trái bóng vào
câu hỏi nấp bởi gương
mặt kẻ thèm ăn mà
ngang bướng hàng giờ bên
tách cafe gì chứ nhìn
lũ kiến đi giữa trời
mưa to nơi cổ họng
bứt rách …

 RỖNG 12

Tôi ngừng kể câu chuyện
lúc cô hàng xóm đặt
rổ rau ngót lên vai
và trở về nhà trong
cái nắng chiều buồn khô
có thêm tiếng hú loài
quạ khi mấy năm rồi
tôi không nghe lại hơi
thở ngột ngạt của chính
mình … tôi ngừng kể câu
chuyện tôi bước vào thế
giới của sự ghi chép
gặp một ông lão ông
dạy tôi cách ngậm những
nhánh cây mà không được
thả vào giấc mơ của
sự lười nhác … rồi hỏi
tôi về một người mà
khi tôi ngừng kể câu
chuyện người ấy chưa
được kể người mà tôi
gặp trong chiếc hũ đựng
những cột đèn với nỗi
buồn chông chênh làm gì
có người đàn bà nào
ngồi vá mặt trời bên
tia nắng khẳng khiu … tôi
trở về sau câu chuyện
ông chẳng muốn nghe thêm
lần nào gã điên rồ
phơi rong thân thể trên
manh chiếu rải trắng đóa
hồng và đưa tay khẽ
lắc nghe đâu đó đời
đời chẳng có gì?

 RỖNG 15

Dưới bầu trời đầy sao
Bà ngoại cười cuồng giận
Bởi mẹ không biết yêu
Ba im lặng nghe con
Nhện đực kéo cọng lưới
Méo lệch ra khỏi nhà
Đúng lúc đó ngoài ngõ
Người con gái hiền từ
Ở cửa sau ngó bụi
Chuối xanh lất phất úp
Ngửa nửa thân tàu lá
Dưới ánh trăng hôm đó
Lũ chim dáo dác kìa
Mẹ kìa ba kìa sao
Lại như thế chứ mặc
Kệ là chúng ta không
Sống nữa từng đêm mặc
Kệ nhánh cây gầy lỡ
Bước quất mảnh khăn trắng
Bạc tình trong mưa mặc
Kệ mặc kệ đi dù
Có chụm đầu lại đến
Trăm thế kỉ quay đi
Quay lại trăm năm thì
Có ai hiểu ai …

 RỖNG 47

Giấc mơ của Kiến
Dài như một con
Đường đi từ thân
Lá đến cuống lá
Ngắn như nhịp đập
Của chiếc kim đồng
Hồ nhảy từ chiến
Tranh đến hòa bình
Giấc mơ của Kiến
Bằng một viên thuốc
Làm đứt các dây
Thần kinh màu tím
Trong ước mơ vào
Những đêm khuya lắc
Khuya lơ ngồi kể
Câu chuyện bên cạnh
Cô gái bị đễnh
Tai vì chỉ thích
Nghĩ đến thế giới
Con cá mập cá
Sấu khủng long thế
Giới của cái ác
Độc quyền no nê
Giấc mơ của Kiến
Không phải sống bên
Lề phố đi trên
Chiếc xe cà tàng
Mà là sự chờ
Đợi trái tim hít
Vào thở ra vài
Con chữ a b
C d xếp thành
Hàng dọc và ai
Đó đọc ngược lại
“D c b a”

 RỖNG 48

Sáng nay đáng lẽ tôi
Để anh đến với nỗi
buồn sáng chủ nhật như
Mọi hôm mọi ngày nhưng
Lúc thức dậy thì không
Biết nói sao cho phải
Tình phải nghĩa vợ chồng
Khi con đường đi và
Chiếc ghế ngồi biến mất
Điều đáng nói là làm
Sao anh có thể chịu
Đựng được cú sốc khi
Lâu rồi anh không thay
Đổi được cuộc đời mình
Xung quanh cuộc đời mọi
Người và làm sao anh
Ngồi ăn bữa ăn ngon
Lành khi chiếc ghế xuất
Thân từ gia đình anh
Thế giới đồ vật đâu
Thể cứ im lặng thuộc
Về những bức tranh vẽ
Vòng vòng của bà họa
Sĩ không có gì đáng
Nói bà cũng ngồi im
Không nói y như tất
Cả trốn vào trang sách
Không có gì đáng tin
Mà trò chơi các gã
Lừa đảo vẫn say mê
Bịa đặt đủ các món
Hàng còn rửa thêm vài
Chiếc cốc đựng nước lã
Ông bà xưa ngày trước
Bảo rằng gõ bum bum
Vài tiếng sẽ trở lại
Hai mươi tuổi rồi quên
Hết mọi phiền phức hiện
Tại luôn.

 RỖNG 50

Hai lăm tuổi đi tới đâu
cũng bị làm phiền đủ thứ
chuyện trên trời dưới đất hồi
tối đang ngồi ngoài biển nói
Chuyện thì ông già xa lạ
có đôi mắt hút sâu và
thân hình mảnh khảnh ngồi theo
y như cuộc nói chuyện có
Liên quan đến cuộc đời ông
hôm qua rồi di chuyển cái
chỗ ngồi sang năm bước chân
thì đúng năm giây sau mọi
Thứ vẫn như cũ con bạn
ngồi say xưa kể quên cả
ngoài kia ba cô bé đang
chăm chăm múc nước lên đổ
Trên mặt đất tạo ra một
điều ước bằng chính sức lao
động của mình bà mẹ mãi
mê lướt web lướt facebook
Đến lúc cái ghế tôi đang
ngồi gãy một cái rầm phát
ra tiếng động kinh hoàng trong
mười năm qua kể từ khi
Tôi chính thức không giao tiếp
với âm thanh thì pháo hoa
người ta khai mạc hội hè
2017 chính thức
Bắn lên trời bùm bùm tất
cả không ai còn nhìn thử
tôi đang làm gì với cái
ghế gãy mọi người thích thú
Nhìn hết lên la hét kẻ
bán hàng nhân cơ hội đổi
cho tôi chiếc ghế khác cùng
loại sự ái ngại trong tôi
Hiện rõ to lên khuôn mặt
đáng thương và khi gượng ngồi
lên và hít thở lại câu
chuyện lại bắt đầu tiếp tôi
Nhìn vào chỗ mà lúc nãy
ai cũng hân hoan đón chào
thấy có hai mươi mấy vết thương
bay lên giữa trời …

 RỖNG 59

Một buổi sáng tốt lành
Như sáng hôm nay đây
Ngồi một mình bên bà
Bán nước mắm tôi hỏi
Thì bà chửi tổ cha
Bọn nhỏ tụi bay thích
Đi trái cuộc đời sống
Thì quá vô tư nhiệt
Tình với hoài bão ước
Mơ sao không nhìn mặt
Trời đi qua ngọn cây
Ngày ngày để biết cách
Đi qua con đường phía
Trước một buổi sáng tốt
Lành nhận cuộc điện thoại
Chia tay của người mình
Yêu thật ra trái tim
Con người có lối đi
Riêng thôi thì hôm nay
Trời đẹp tôi ngồi cầu
Cho những người muốn tìm
Đến hạnh phúc mới thì
Hãy mạnh tay vứt bỏ
Đi tất cả thề với lòng
Mình rằng kẻ phản bội
Là kẻ phải gánh lấy
Hạnh phúc còn tôi đây
Ngồi ngắm bà bán nước
Mắm duỗi đôi chân đong
Cho đầy hàng chai sớm
Mai trong đôi mắt long
Lanh nháy nháy cười

 BUỔI SÁNG

Thật sự khiến tôi quên
Cảm giác đang là mùng
Hai tết theo lịch âm
Dân gian ngày này năm
Trước không nhớ rõ lắm
Hình như tôi đang đi
Chơi với người mà lúc
Nãy đòi chia tay và
Tôi đồng ý bằng cách
“Ừ, cút cho lẹ đi ”
Thô lỗ quá không nhỉ
Khi nhành mai khẽ rơi
Vài cánh xuống mặt đất
Và chúng tôi nhặt lên
Ép vào bàn tay ngọn
Gió tình thổi nhẹ ba
Trăm sáu lăm ngày không
Mau lắm để ý làm
Gì thời gian của quá
Khứ nhìn kìa chiếc xe
Đèo người tình đi ngang
Qua như em bé đẩy
Chiếc xe đồ hàng ngang
Qua chiếc giỏ đựng đồ
Hàng!

Tranh bài: Paul Klee, A Young Lady’s Adventure (1922)

THƠ VƯƠNG NGỌC MINH 2

Bởi
-
0
THƠ VƯƠNG NGỌC MINH

 WHO KNOW?

tất nhiên chuyện tôi biết
không giống thiên hạ biết
và điều em biết không
giống tôi nốt thực ra
cái tôi biết chẳng bí
mật gì cả vấn đề
là việc người ta biết
không giống như việc tôi
biết và em cũng vậy
sự thể em biết không
giống ai hết còn sự
thể tôi biết thực ra
ai cũng biết nó sờ
sờ đấy “hỉ nộ ái
ố!” tất nhiên thiên hạ
thảy đều biết như thế
nhưng rõ ràng là không
giống “hỉ nộ ái ố!”
tôi biết và em cũng
vậy điều em biết không
như tôi biết thiên hạ
ai cũng cho biết điều
họ biết là chính xác
nhưng điều tôi muốn nói
là tôi vẫn không biết
chắc rằng họ có biết
chính xác như đã cho
biết cứ cho mỗi người
biết mỗi cách và điều
biết “đủ là đủ để
sống ở đời” nhưng không
phải ai cũng biết giống
ai tất nhiên rồi thiên
hạ vẫn cho biết họ
biết hết các chuyện nhưng
rõ ràng các chuyện họ
biết không giống tôi biết
“hỉ nộ ái ố!” em
cũng vậy em vẫn luôn
biết sự việc không giống
tôi biết cũng không giống
ai hết tại sao vậy?
tôi đang tự hỏi “tại
sao thiên hạ cứ biết
các cái không giống mình
biết kể cả em nữa
(người tôi yêu dấu!) tại
sao em biết các sự
việc tôi biết nhưng lại
hiểu không giống em hiểu
giả như có biết tất
thì có phải cũng chỉ
mỗi ta biết “hỉ nộ
ái ố!” à em chắc
biết trời đất chứ? hiện
thời thì tôi nghĩ mình
biết tất cả mà tuồng
chẳng biết gì!

TẦM CHƯƠNG TRÍCH CÚ

phải có câu (chữ) thực
hoa mĩ, với thi pháp
hiện đại, đường hoàng nói
lên nỗi nhớ chị mà
tôi đang mang nặng lòng
may, mới vực nổi tôi
dậy, nhủ thế, thì nghe
(thấy) có tiếng quạ lẻ
bầy, kêu một tiếng “quác!”
quả, tôi luôn cố gắng
gỡ đám mây mù quấn
quanh mình, đám mây chết
tiệt quấn quanh tôi, bao
lâu nay, hễ nghe tiếng
quạ lẻ bầy, kêu một
tiếng “quác!” lập tức thấy
từ xa, thấp thoáng nguyên
buổi chiều (xưa) tôi ngồi
cốt viết sao cho ra
câu (chữ hoa mĩ) chỉ
một câu thôi, với thi
pháp cực hiện đại, đường
hoàng thì, ngoài ngàn vẳng
lên điệu kèn đồng, đưa
ma, day dức nơi thôn
ổ chị quấn vuông khăn
trắng vận áo len trắng,
cắp rỗ bông, đi te
tái trên đê, ôi, chị
đi như thể hòng kịp
về gỡ hộ đám mây
xưa (sau) quấn quanh tôi
và, câu (chữ) tôi viết
thực ra chỉ mỗi ý
tưởng cỏn con, không vá
trời lấp bể, đặt trên
đê, mong chị về, nhặt
lên, lặng ghi chú, dưới
dòng chữ bằng dấu son
môi, tôi gỡ đám mây
mù quấn quanh mình cũng
chỉ cốt dứt câu chuyện
lịch sử tình yêu tôi
dành cho chị hòng kịp
đầu thai trở lại, ăn
(nằm) cùng chị một đời,
đợi qua rằm, ra mở
con đường tắt, rộng, chạy
lần tới cuối bãi, trồng
bãi cỏ lau, cao lút
đầu, tôi gạ lũ sói
đồng đừng tru inh ỏi
nữa, thê thiết lắm, vào
đêm trường, ngửa mặt hoa
soan sẽ rộ lời (chùm
chùm) ngày về, đi, bước
ngang mỗi vũng sương chắc
chắn sẽ gặp một chị,
ôi, các chị đều lầm
lụi, nỗi đường đất quan
san, truyền thống dân tộc
nào? có thể nuôi sống
hơn chín chục triệu con
người hãy còn nguyên mông
muội, hỡi giời! tôi sa
lầy giữa rừng hương, phải
làm sao có được câu
với (chữ hoa mĩ) nói
lên tình tôi yêu chị,
cộng thi pháp hiện đại
đường hoàng, may, mới vực
nổi dậy, hiện tôi còn
nằm ngó, trông lũ mèo
nhập đồng, đám mây mù
quấn quanh mình, chốc chốc
cứ thoắt hóa hình người,
thoắt hóa núi sông, và
chị ơi, vạn vật vốn
vô thường (chúng ta chả
bao giờ thật có) đường
là đường chung (!) vậy nhưng
mỗi tôi kể vô phương
tháo lui, chữ thánh hiền
“đọc, chả khác bị tra
tấn!” sống dở chết dở
với các cuộc tra tấn
từng xảy (diễn) dài cả
trăm năm, cực ấn tượng
nhân đây tôi muốn nói
lên (thơ) sự bế tắc
từ các bộ đồ, vận
hằng ngày, ủi, cũng giống
không ủi, nhiều người từng
bảo- có thấy tôi, nhưng
chẳng biết tôi tên gì
tôi có nói “tuy nhiên,
không sao, thế giới giờ
đã nhỏ bé, bởi tính
toàn cầu mà!” nghe thế,
tôi nghĩ, đúng là cần
phải có câu (chữ hoa
mĩ) với thi pháp cực
hiện đại, hòng cho tôi
diễn tả về nghề thơ,
đa mang (đa năng) cùng
với tình yêu, các ý
nghĩ thực táo bạo tôi
đang dành cho chị, thời
có như thế, may, mới
vực nổi tôi dậy, chị
ơi!

TÔI, KẺ GÁC DAN CỬA TỬ

... thương nữ bất tri vong quốc hận
 cách giang do xướng hậu đình hoa.
đỗ mục.

Được nằm với thị
bất kể giấc trưa
sáng hoặc tối tôi
đều đặt tay vào
chỗ đấy (chỗ thực
mềm ấm) khởi từ
đó tôi nói hay
thị kể tuyền những
câu chuyện với các
tình tiết nghe đi
nghe lại dù nhiều
bận như thế chúng
tôi thảy đều quên
ngay và cứ thế
hết câu chuyện này
tiếp nối cốt truyện
khác lúc thì trọn
cả giấc trưa lúc
hết nguyên giấc đêm
lắm lúc nơi giấc
sáng tôi chả nói
thị chẳng kể gì
chỉ làm tình chúng
tôi làm tình cho
tới khi cơn bão
tình đầu tiên ập
tới tan đi rồi
trong khi nằm chờ
hơi thở đời sống
xô vào gian phòng
6x 8m
tôi lại ân cần
đặt tay vào chỗ
ấy (chỗ thực mềm
ấm) để từ không
khí của thị thở
tôi bắt đầu sống
cũng vậy từ không
khí tôi thở cơn
bão tình nơi thị
bắt đầu dậy lên
như thế mọi việc
(kể cả chuyện hậu
sự) chúng tôi giải
quyết cực nhanh gọn.

…”

tôi nói “tâm địa xấu
tốt nó thể hiện qua
lời nói việc làm tất
nhiên …” và liếc nhìn đồng
hồ thời gian với tôi
vô đối nó chả khác
bào ảnh cứ “trôi đi
cùng tháng chạp” như tựa
tập thơ của thi sĩ
phạm việt cường tôi nói
dòng thời gian nhiều khi
đếch là điều gì thiết
thực bằng chứng cho tới
nay tôi vẫn chưa trôi
đi cứ ở vậy một
mình hễ nhấc thân lên
kì thực khi nào cũng
một mình đưa chân đá
đá ngọn gió đầu sóng
khiến bụi dưới chân giường
giạt hết vô góc phòng
bốn chân giường với tôi
khi nào cũng chỗ bốn
góc tạm của vũ trụ
hễ méo mó tất có
tròn trịa tôi nói tâm
địa tốt hoặc xấu che
đậy kĩ tinh vi cách
mấy trước sau cũng sẽ
thể hiện qua lời nói
việc làm tôi liếc xem
đồng hồ thấy những bào
ảnh đang lăng xăng “trôi
đi cùng tháng chạp” như
nhan tập thơ của thi
sĩ phạm việt cường thực
vậy khi nào tôi cũng
một mình dòng thời gian
nhiều khi đếch là điều
gì thiết thực nhưng cái
chết vẫn đeo đẳng ám
ảnh tôi lắc lắc đầu
lật bó cải bẹ xanh
trong tủ lạnh coi còn
tốt hay hư (huyễn) cuộc
đời có méo mó tất
có tròn trịa hừm tôi
đếch đi ngay được đâu
liếc ngó đồng hồ tôi
nói “tâm địa tôi cho
tới nhắm mắt lại nó
vẫn trong sáng … bây giờ
sắp tới … hãy để mọi
thứ trôi đi cùng tháng
chạp như nhan tập thơ
của thi sĩ phạm việt
cường giả nghiệt ngã có
ngáng trí nhớ cũng đừng
khiến nổi dóa sinh tâm
địa nhỏ nhen đụ mẹ
mùi nhang rẻ tiền một
bó ba trăm cây giá
1 đồng 99 ngửi
mỗi ngày sao chúng không
bị ung thư chết hết
đi cho rồi – tàu khựa!”

BAN NGÀY

rời khỏi chung cư bao
giờ tôi cũng ngẩng mặt
nhìn trời chẳng gì tôi
cốt muốn biết mặt trời
có còn đi theo (đi
như một cận vệ trung
thành!) ít khi tôi đi
bằng uber do khao
khát ngày nào chiếc bóng
phải bị bắt cóc mang
đi giết chóc do đó
hễ rời chung cư bao
giờ tôi cũng ngẩng mặt
sau khi nhìn trời biết
chắc mặt trời vẫn còn
đi theo tôi nhắm hướng
đường cất bước tôi bước
đi theo cái cách băng
qua hết đường này đến
đường khác việc băng qua
đường như thế hoàn toàn
bản năng dẫu cho chỉ
một đoạn đến điểm cược
một cuộc áo cơm rất
ngắn chẳng gì do khao
khát chiếc bóng bị chiếc
uber nào đấy cắt
ngang đứt đầu càng tốt
buổi chiều thường người ta
thấy tôi ngồi kề cửa
sổ ăn sương từ đời
nào do thế giới rồi
ngày nào sẽ mất tôi
vĩnh viễn (ngồi kề gái
tân lúc nào cũng hừng
hực đấy điều khá khôn
ngoan!) và khi thấy mặt
trời lẽo đẽo khuất dưới
chân trời tôi khoát tay
vẽ các vòng tròn trong
không khí chốc chốc đưa
đầu vô tròng.

THƠ TRỮ TÌNH
cứ một vài ngày tôi
nhận cú điện thoại nhận
để nghe tuyền càm ràm
bao đồng đại loại: sao
hồi này chúng ta ít
gặp nhau ít quan tâm
ít hi vọng về một
vài điều tốt lành hơn
cho nhau và cuối cùng
thì lời luôn luôn là
mong rằng tình cảm nơi
ông vẫn chưa đóng băng
ông vẫn chưa trở nên
một kẻ cô độc về
mặt nào đó (đời thường
chẳng hạn!) vậy rồi chả
hiểu sao tôi lại phải
cất công trả lời điềm
đạm cũng đại loại: à
thì tôi vẫn giao tiếp
với mọi người vẫn sống
tốt giữa mọi người à
sẽ tốt hơn về mặt
đời thường chẳng hạn là
giá đừng gọi tôi cú
điện thoại nào nữa ya
sẽ tốt hơn thêm giá
đừng quấy rầy tôi thực
tình tôi đây chỉ muốn
ở một mình tuy nhiên
sau đó thì một vài
ngày tôi lại nhận cú
điện thoại quả là như
đã nói nhận chỉ để
nghe tuyền càm ràm bao
đồng và trưa nay tôi
nhận cú điện thoại thường
lệ cứ cách một vài
ngày lần này sau những
lời càm ràm bao đồng
cuối cùng thì chì chiết
sao lâu cứng dữ dạ!

Tranh bài: Salt, acrylic on panel 22 x 37" - The Paintings of Jason de Graaf
http://jasondegraaf.blogspot.com/2015/04/salt.html
1...282930...45Trang 29 của 45