Trang chủ Blog

Như thế…Tôi đã đến với Tân hình thức.

Bởi
-
0

Bài dự thi “ Giải thơ Tân hình thức”

Nguyễn Ngọc Trìu

Cái mới của thơ Tân hình thức Việt thật lạ ! Cái mới không xuất phát từ hình thức mà từ đòi hỏi của nội dung. Điều đó khiến tôi tò mò, khám phá và trải nghiệm. Ban đầu tôi lay hoay với vắt dòng, hì hục với lặp lại, mơ hồ với tính truyện,  ngỡ ngàng với ngôn ngữ đời thường (nhất là từ bỏ tu từ ). Quả là khác, khác rất xa  so với cách làm thơ gieo vần. Cứ viết, cứ viết rồi tôi cũng nhận rathêm : Cần phải bỏ thói quen biểu hiện cảm xúc trực tiếp; cần giấu cảm xúc của người viết đi, giấu kín sau câu chuyện và các chi tiết cấu thành câu chuyện.

Cứ viết, rồi dần dà tôi cũng nhận ra tính truyện khiến cho Tân hình thức xích lại gần đời sống , đời thực (dẫu vẫn có sự tham gia của yếu tố ảo giác ). Tân hình thức không trở thành đánh đố người đọc như một số xu hướng làm mới thơ ca trong vài thập kỉ qua. Câu chuyện mà mỗi bài Tân hình thức mang  đến dễ nhớ và dễ bám sâu vào trí nhớ của người đọc.Tôi nghĩ, sức hấp dẫn của thơ Tân hình thức một phần lớn là đây, trong khi đó cái hay của thơ vần điệu thường ở từ, ở hình ảnh, ở nhịp điệu… đọng lại trong một cặp câu hoặc một khổ thơ. Tính truyện cũng là yếu tố góp một phần lớn làm nên khả năng hội nhập dễ dàng của Tân hình thức. Thơ vần điệu ít có khả năng này.

Gần đây các nhà thơ lớn của thơ Tân hình thức cho rằng  một bài Tân hình thức có giá trị phải có ý tưởng mới lạ và nhạc tính. Con đường tắt… đã được chỉ ra. Rõ ràng, có thước đo khoa học hẳn hoi (ở một chừng mực nào đó) , không mơ màng  như xác định cái hay của một bài thơ  theo lối gieo vần. Ý tưởng mới lạ phải nhờ vào tài năng . Khó rồi…Ý tưởng mới lạ đến từ tính truyệnhay còn từ đâu nữa ? Thật không dễ trả lời. Nhà thơ  Inrasara dư thừa sức viết là vậy, thế mà, sau 18 bài tân hình thức, đành tạm chia tay với dòng thơ này, vì “ không đủ  ý tưởng mới ”.  Có nhạc tính, mà tính nhạc ở mỗi bài cần có nét riêng… Càng khó, càng khó để trở thành “ dân ca của thời hiện đại ” nói như nhà thơ Mai Văn Phấn.

Cái khó của thơ Tân hình thức còn ở phía người đọc. Độc giả chưa quen với cách đọc một mạch từ đầu đến chữ cuối cùng, rồi mới đọc lại và tự ngắt theo ý của người đọc, từ đó sẽ  nhận ra đoạn giàu nhạc tính nhất trong bài. Từ lối ngưng nghỉ theo từng dòng thơ của thơ gieo vần đến cách đọc liền mạch vắt dòng liên tục của thơ Tân hình thức là sự chuyển đổi không phải một sớm một chiều.

Thôi thì cứ viết và chờ, bài thơ hay vẫn đang ở phía trước kia mà!

Có một điều rất cần chia sẻ, không hiểu sao từ khi đến với thơ THT,vài năm nay, tôi gần như không còn cảm hứng viết thơ gieo vần. Có lẽ nó là 2 hệ hình tư duy thơ khá xa nhau chăng …

tháng 11/ 2020

 

Lời Cầu Nguyện Cho Con Gái Của Chúng Ta bởi Mark Jarman • Đọc Một Chút Thơ

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0
Cháy xương
CHIA SẺ VỚI TÂM CẢM ƠN

Bài thơ này xuất hiện ở Cháy xương bởi Mark Jarman do Sarabande Books xuất bản, 2011. (Có sẵn trực tiếp từ Sách Sarabande • Ngoài ra trên: Amazon • Hiệu sách)

Prayer for Our Daughters

Mark Jarman

May they never be lonely at parties
Or wait for mail from people they haven’t written
Or still in middle age ask God for favors
Or forbid their children things they were never forbidden.

May hatred be like a habit they never developed
And can’t see the point of, like gambling or heavy drinking.
If they forget themselves, may it be in music
Or the kind of prayer that makes a garden of thinking.

May they enter the coming century
Like swans under a bridge into enchantment
And take with them enough of this century
To assure their grandchildren it really happened.

May they find a place to love, without nostalgia
For some place else that they can never go back to.
And may they find themselves, as we have found them,
Complete at each stage of their lives, each part they add to.

May they be themselves, long after we’ve stopped watching.
May they return from every kind of suffering
(Except the last, which doesn’t bear repeating)
And be themselves again, both blessed and blessing.

Lời cầu nguyện cho các con gái của chúng ta

- Mark Jarman

Mong rằng họ sẽ không bao giờ cô đơn trong các bữa tiệc
, cũng không phải chờ đợi thư từ những người họ chưa từng viết thư
, hay vẫn cầu xin Chúa ban ơn ở tuổi trung niên
, hoặc cấm con cái họ những điều mà trước đây họ chưa từng bị cấm.

Mong rằng lòng thù hận sẽ giống như một thói quen mà họ chưa từng hình thành
và không hiểu được ý nghĩa của nó, như cờ bạc hay rượu chè.
Nếu họ quên mất chính mình, mong rằng đó sẽ là trong âm nhạc
hoặc trong kiểu cầu nguyện tạo nên một khu vườn suy tư.

Mong rằng họ sẽ bước vào thế kỷ tới
như những con thiên nga dưới cầu, hướng đến thế giới huyền ảo
, và mang theo đủ những gì của thế kỷ này
để đảm bảo với con cháu họ rằng điều đó thực sự đã xảy ra.

Mong họ tìm được một nơi để yêu thương, không chút hoài niệm
về một nơi nào khác mà họ không bao giờ có thể quay trở lại.
Và mong họ tìm thấy chính mình, như chúng ta đã tìm thấy họ,
trọn vẹn ở mỗi giai đoạn của cuộc đời, mỗi phần mà họ thêm vào.

Mong sao họ vẫn là chính mình, rất lâu sau khi chúng ta ngừng dõi theo.
Mong sao họ trở về từ mọi loại đau khổ
(trừ nỗi đau khổ cuối cùng, không đáng để nhắc lại)
và lại là chính mình, vừa được ban phước vừa là nguồn ban phước.

SỰ MIÊU TẢ
"Bone Fires: Những bài thơ mới và chọn lọc của Mark Jarman, sưu tầm tác phẩm trong hơn 30 năm và ghi lại sự phát triển tinh thần của ông khi ông lớn lên từ một nhà thơ của thời thơ ấu và nỗi nhớ thành một nhà thơ của tuổi trưởng thành và cuộc đấu tranh vì đức tin. Bone Fires là một bộ sưu tập mang tính bước ngoặt của một trong những nhà thơ nổi tiếng nhất của đất nước chúng ta." (Nguồn)
Mark Jarman sinh ngày 5 tháng 6 năm 1952 tại Mount Sterling, Kentucky. Ông tốt nghiệp cử nhân tại Đại học California, Santa Cruz năm 1974 và thạc sĩ mỹ thuật tại Đại học Iowa năm 1976. Jarman đã xuất bản nhiều tập thơ, bao gồm 
Bone Fires: New and Selected Poems  (Sarabande Books, 2011); 
Epistles  (Sarabande Books, 2007); 
To the Green Man  (Sarabande Books, 2004); 
Unholy Sonnets  (Story Line Press, 2000); 
Questions for Ecclesiastes  (Story Line Press, 1997), tác phẩm đoạt giải Lenore Marshall Poetry Prize năm 1998 và lọt vào chung kết giải National Book Critics Circle Award; 
Iris  (Story Line Press, 1992); 
The Black Riviera  (Wesleyan University Press, 1990), tác phẩm đoạt giải Poets' Prize năm 1991. 
Far and Away  (Nhà xuất bản Đại học Carnegie Mellon, 1985); 
The Rote Walker  (Nhà xuất bản Đại học Carnegie Mellon, 1981); và 
North Sea (Trung tâm Thơ ca Đại học Bang Cleveland, 1978). (
Nguồn )

Nguồn bài viết gốc: Read A Little Poetry. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

Làm một bài thơ: Natalie Shapero trong “Đỉnh địa ngục”

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0
Hình ảnh văn phòng ở sân sau nơi Natalie Shapero viết bài thơ của mình, "Đỉnh địa ngục"

Nhiếp ảnh lịch sự của Natalie Shapero.

Bài thơ của Natalie Shapero “Đỉnh địa ngục,” xuất hiện trong ấn bản Mùa thu mới của chúng tôi, số 257, trên danh nghĩa là về đỉnh Địa ngục, nhưng nó cũng ngầm nói về đáy, những phần nền mà cư dân của nó không nhìn thấy. “Thật kỳ lạ là Hades, khi ông ta rơi xuống,” cô viết, “chỉ rơi xuống đỉnh Địa ngục. Rằng anh ấy đã không / lao thẳng xuống.” Đây ít nhiều cũng là động lực cơ bản đằng sau loạt bài của chúng tôi Làm một bài thơ nơi chúng tôi yêu cầu các nhà thơ vén màn bài thơ mà họ đã đóng góp cho trang của chúng tôi. Trong phần này, Shapero nói về một số phần chưa được nhìn thấy trong quá trình của cô, từ việc xem phim của Arnold Schwarzenegger đến “các đặc tính vật lý của Địa ngục”.

Làm thế nào mà “Đỉnh địa ngục” bắt đầu cho bạn? Đó có phải là một hình ảnh, một ý tưởng, một cụm từ hay cái gì khác không?

Thần thoại Hy Lạp không xuất hiện thường xuyên trong bài viết của tôi—thường thì tôi không nghĩ về nó chút nào. Nhưng có một khoảng thời gian tập trung trong cuộc đời tôi khiến tôi phải suy nghĩ rất nhiều về điều đó. Đó là năm ngoái, khi tôi đang chuẩn bị trở thành thí sinh trên Nguy cơ!

 

Thần thoại là lĩnh vực mà tôi đã xác định là điểm yếu của cá nhân, cùng với tiền tệ thế giới, thể thao đại học, sân khấu Broadway đương đại và một loạt thứ khác mà tôi đã quên, vì vậy tôi đã đọc về những vị thần đó nhiều nhất có thể. Giống như nhiều thí sinh sắp trở thành, tôi cũng dành nhiều thời gian chuẩn bị để tham khảo trang web đầy đủ kho lưu trữ j ghi lại các trận đấu trong quá khứ. Đối tác của tôi đã giúp tôi chuẩn bị, đọc từ trang web và nhắc nhở tôi. Anh ấy đưa cho tôi một câu đại loại như “Cuốn hồi ký này của Arnold Schwarzenegger có tựa đề giống với một trong những bộ phim mà anh ấy đóng vai chính.”

Tôi tiếp tục đoán khoảng mười bộ phim khác nhau của Schwarzenegger, không có bộ phim nào đúng và tôi cảm thấy mình như một kẻ ngốc nghếch thực sự vì đã không hiểu đúng. Tất nhiên, đó là Tổng thu hồi. Sau đó tôi nghĩ ra ý tưởng cho bài thơ này. Bài thơ không nói về khoảnh khắc đặc biệt đó, nhưng nó đã xuất phát từ đó.

Con chó và không gian làm việc của nhà thơ Natalie Shapero

Được phép của Natalie Shapero.

Bài thơ này bạn viết ở đâu? Bạn có thể chia sẻ ảnh về không gian làm việc của mình hoặc các không gian làm việc không?

Tôi sống ở Nam California và viết ở bên ngoài nhiều nhất có thể. Tôi sử dụng một chiếc bàn đứng ở sân sau của mình và thường cùng con chó của tôi ra ngoài đó, nó thích phơi nắng.

Thử thách của bài thơ đặc biệt này là gì?

Tuần này tôi đang giúp con gái tôi làm bài tập khoa học lớp bảy, và vì vậy chúng tôi đã nói “Vật chất là thứ có khối lượng và thể tích” rất nhiều. Tôi đoán một thách thức của bài thơ này thực ra là câu hỏi về khối lượng và thể tích – bài thơ nên khái niệm hóa các đặc tính vật lý của Địa ngục ở mức độ nào và bằng cách nào?

Tôi đã đi đi lại lại rất nhiều giữa lao xuống hết cỡ Và chìm xuống hết. Tôi cảm thấy như lao xuống đã nhanh hơn và bồn rửa chậm hơn—vào địa ngục giống như rơi vào miệng cống, hay như rơi xuống biển? Ở dưới đó có lực cản, lực cản nào không?

Theo đó, tôi cũng đã có được cuộc trao đổi qua email rất hữu ích trong quá trình sản xuất với các biên tập viên Chicu Reddy và Oriana Ullman về câu hỏi liệu có nên sử dụng xa hơn so với hơn nữa ở cuối. Họ chỉ ra rằng xa hơn được sử dụng thông thường hơn cho khoảng cách theo nghĩa đen, trong khi hơn nữa thường xuyên hơn có nghĩa là khoảng cách tượng hình. Cuối cùng, chúng tôi đã đồng ý xa hơn nhưng cũng thừa nhận nó có thể đi theo một trong hai cách.

Tôi quan tâm đến ý tưởng mô tả một người nào đó rơi xuống Địa ngục giống như các bộ phim mô tả một phi hành gia không bị ràng buộc bị hút vào không gian — anh chàng ngày càng nhỏ đi mãi mãi.

Vào thời điểm đó, tôi cũng đã ghi chú vào sổ tay của mình để viết một bài thơ tiếp theo về ý tưởng rằng việc đi xa trong một địa ngục rất sâu cũng giống như thực hiện một sứ mệnh trên sao Hỏa – ​​ở chỗ bạn phải thừa nhận ngay từ đầu rằng bạn sẽ không quay trở lại.

Cuốn sách gần đây nhất của Natalie Shapero là Ở lại chết.

Nguồn bài viết gốc: The Paris Review. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

Sự kiện Thơ và Kiến trúc tại Liên hoan Thơ Cambridge

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0

Hãy tham gia cùng chúng tôi để có một buổi tối của thơ ca và kiến ​​trúc!

Hãy tham gia cùng chúng tôi để ra mắt Magma 95: Kiến trúcsố đặc biệt của tạp chí thơ nổi tiếng khám phá sự giao thoa cộng hưởng giữa thơ ca và môi trường xây dựng. Được tổ chức bởi đồng biên tập Leo Boix Và Ngoài ra thái độbuổi tối thân mật này quy tụ các nhà thơ và kiến ​​trúc sư để đọc và trò chuyện về không gian, ký ức, ngôn ngữ và nơi ở. Số báo này có bìa do nghệ sĩ Pablo Bronstein ủy quyền đặc biệt và vương miện của các bài sonnet do các nhà nghiên cứu từ Đại học Cambridge và The New School phát triển, khám phá các ý tưởng về ngôi nhà, các phòng trong phòng và trải nghiệm của người hải ngoại.

Sự kiện này tự hào được tổ chức với sự hợp tác của Lễ hội thơ Cambridge

Đặt vé của bạn:
Magma 95, Kiến trúc: Cambridge Launch

—Thứ Bảy, ngày 17 tháng 10 • 6:00 chiều – 8:00 tối
—Thính phòng Pembroke, Cambridge
—Đặt vé tại đây: Magma 95: Ra mắt Cambridge

*

Người đọc và người tham gia đã được xác nhận:

Nhà thơ

Jane Allssopp đối mặt với biến đổi khí hậu ở chúng ta đang chia tay phải không?

Lucy Allssopp kiểm tra ranh giới vô hình của một căn phòng

Mina Gorji thử máy động đất

Helen Pletts tưởng tượng nhà thơ như một dòng sông đóng băng một nửa

Judith Rawnsley bước vào một thánh đường gồm những sảnh mái vòm

Laura Scott bắt đầu cuộc trò chuyện với Virginia Woolf

Claudine Toutougni đáp lại công việc của Carmen Papalia

Các tính năng và hợp tác

Năm học giả kiến ​​trúc: Emma Cheatle, Kitty Mark, Anat Messing, Irit Katz Và Jilly Traganou trình bày một chuỗi bài sonnet hợp tác khám phá kiến ​​trúc thông qua thơ ca.

Sarah Westcott giới thiệu sự hợp tác đặt ra câu hỏi về quyền tự do và kiểm soát nghệ thuật.

Rebecca Wober khám phá những mối liên hệ đáng ngạc nhiên giữa kiến ​​trúc của Nhà thờ King’s College và những bức thư của Sylvia Plath.

**

Tìm hiểu thêm về vấn đề thú vị này tại đây:
Magma 95, Kiến trúcđược chỉnh sửa bởi Leo Boix Và Ngoài ra thái độ

Nguồn bài viết gốc: Magma Poetry. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

CHU SƠN: NƯỚC – LỬA VÀ SÓNG

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0
Buu_Chi_CaiChetcuamotThiSi
Buu_Chi_CaiChetcuamotThiSi

(HÒA GIẢI, HÒA HỢP “CHỈ LÀ MƠ QUA”)

Trần Đình Sơn Cước | Bài đã xuất bản trên diendan.org và damau.org
Chu Sơn _ th: Phong trào Phật giáo miền Trung – Huế từ Chấn hưng đến Dấn thân: CHU SƠN: NƯỚC – LỬA VÀ SÓNG

Giữa năm 2024, tôi nhận được một hộp quà tặng từ quê nhà. Đó là hộp đựng sách, nặng gần 2.5 kg. Hai mặt hộp, phía trước và phía sau, là tranh minh họa của họa sĩ Đinh Cường. Mặt trước: CHU SƠN: Nước – Lửa và Sóng, toàn tập do tác giả tự xuất bản. Mặt sau: Quê Nhà, tập thơ do Tân Hình Thức Publishing Club xuất bản năm 2023, và tập Đọc Sách do Ý Thức xuất bản năm 2023. Tất cả đều đựng chung trong một hộp đựng sách, có thể coi như toàn bộ sáng tác của Chu Sơn.

Nếu tính độ dày của toàn bộ các cuốn sách được đựng chung trong hộp đựng sách, hơn 1,500 trang, không kể bìa của mỗi cuốn. Đây là công trình tâm huyết một đời của một con người với những thành tố xung khắc như nước, lửa và sóng mà tác giả đã đặt tên cho toàn tập của mình.

Với riêng tôi, trong nhiều năm qua, tôi đã cố gắng gom góp lại những mảnh vỡ cuộc đời của những nhân vật trong giai đoạn lịch sử đau thương của đất nước mà tôi gọi là những “Cổ Vật Của Thời Lãng Mạn”. Tôi đã viết về họ . Đó là nhà thơ Ngô Kha, Linh mục Chân Tín, giáo sư Nguyễn Ngọc Lan, luật sư Bùi Chánh Thời, luật sư Nguyễn Hữu Doãn… Nay thì tôi gặp thêm được một “cổ vật” hiếm quý nữa: nhà văn nhà thơ Chu Sơn.

Chu Sơn, ông là ai?

Với những người còn lại của thế hệ chúng tôi, lớn lên ở thành phố Huế và có ít nhiều dính líu tới hoạt động của phong trào tranh đấu của sinh viên học sinh trước 1975, nhà thơ Chu Sơn không phải là khuôn mặt “nổi”, mà là khuôn mặt “chìm”, thường xuyên lui tới và có mặt trong hầu hết hoạt động tại Tổng Hội Sinh Viên, số 22 Trương Định. Nhưng ông là nhà thơ quen thuộc, gần gũi với nhân sĩ, trí thức, văn nghệ sĩ của Huế thời ấy.

Đây là chân dung và tiểu sử của nhà văn nhà thơ Chu Sơn (từ đây viết tắt ChS). Xin để ông tự giới thiệu với độc giả:

CHU SƠN (TRẦN HUỆ)
- Sinh năm 1943 tại Mỹ Lợi, Thừa Thiên , Huế
- Trước 1975:
. Làm thơ, viết văn tự do
. Sĩ quan quân đội Việt Nam Cộng Hòa (còn gọi là Ngụy quân).
. Đào ngũ.
. Tham gia kháng chiến chống Mỹ (phong trào đô thị - còn gọi là Việt Cộng)
- Sau 1975: Rã ngũ

Đúng là tính cách của ChS. Ông tự giới thiệu mình minh bạch, dứt khoát, không che giấu và cũng không sợ bị chỉ trích, nguyền rủa! Không những đợi đến khi in “lý lịch” lên cánh trước của bìa mỗi cuốn sách được in năm 2023, mà trước đây, khi những bài ông viết đăng trên các trang mạng ở Pháp (Diễn Đàn), ở Đức (Talawas), ở Mỹ (Da Màu), ông cũng không hề ngại nêu rõ tiểu sử của mình với bạn đọc.

Đó là cá tính của ChS. Đúng như nhan đề ông đã chọn cho toàn tập của ông, NƯỚC – LỬA và SÓNG, toàn bộ tác phẩm của ông gồm những bài chính luận, ký sự, tự sự, phỏng vấn, văn, thơ và cả cách phê bình, đọc sách, tất cả đều toát lên tính cách đặc biệt với những thành tố xung khắc như nước với lửa.

Với cá tính riêng của ChS, toàn tập này của ông do chính ông tự in ấn, xuất bản, tặng bạn bè và lưu giữ cho gia đình. Chiêm nghiệm lại một đời, ông tự biết rồi sẽ cũng sẽ như NƯỚC cuốn trôi, như LỬA thiêu đốt, như SÓNG xóa tan.

Nhưng với hơn 1,500 trang viết, chất đầy tâm và trí của một con người nặng lòng với quê hương, đất nước, từ tuổi thanh xuân cho đến gần cuối đời, tôi vẫn nghĩ, NƯỚC rồi cũng không thể cuốn trôi, LỬA rồi cũng không thể thiêu rụi, SÓNG rồi cũng không thể xóa tan, hơn một ngàn năm trăm trang viết kia vẫn trơ gan cùng năm tháng, soi chiếu cùng hậu thế và lưu giữ mãi với gia đình của ông…

Chu Sơn thời tuổi thanh xuân được biết đến là một người làm thơ. Năm 1964 ông xuất bản tập thơ đầu tay mang tên Quê Nhà. Đó là tập thơ chống chiến tranh sớm nhất ở miền nam. Rồi “Như lưỡi hái của tử thần, những nhát kéo kiểm duyệt đã băm nát “Giữa Lòng Việt Nam”, tập thơ thứ hai không xuất bản được như dự kiến trong năm 1965.” (Quê Nhà, trang 7). Sau đó , ông tự thú: “thi sĩ thôi làm thơ phản chiến, dấn thân vào con đường lạ lẫm chẳng đặng đừng” (Quê Nhà, trang 08). “con đường lạ lẫm chẳng đặng đừng” nầy của ông là được “móc nối’’ để trở thành “cơ sở cách mạng”, bí mật hoạt động nội thành cho đến năm 1975.

Ở tập I Nước – Lửa và Sóng, bài “Cuộc trò chuyện trên núi Truồi” là một bài tự sự dài, tròn 100 trang, có thể gọi là hồi ký, ông đã kể lại chuyến được đưa “lên xanh” đầu tiên của ông để gặp lãnh đạo, chỉ đạo công tác của ông. Trong suốt mấy đêm ngày trò chuyện trên núi Truồi đó, ông đã tự giới thiệu mình và bày tỏ lý tưởng, lập trường của mình trước mặt lãnh đạo: “…Tôi con nhà nông, gia đình tôi là cơ sở kháng chiến chống Pháp. Bản thân tôi là giao liên trong hai năm 1955-1956. Giữa năm 1956 tôi lên Huế học, phong trào Hòa Bình bị đàn áp, đứt liên lạc, nhưng không tìm cách nối lại với tổ chức…(tập I trang 264).

“…Tôi trở lại với kháng chiến sau biến cố tết Mậu Thân là do thôi thúc muốn chấm dứt chiến tranh, vì độc lập dân tộc, vì hòa bình, không vì lý tưởng Cộng Sản…

“…Tôi và Ngô Kha giống nhau: đều tham gia kháng chiến sau biến cố tết Mậu Thân, vì độc lập, vì hòa bình, không vì lý tưởng Cộng Sản.

“Tôi và Ngô Kha có một điểm khác nhau: Tôi chấp nhận là cơ sở, là cán bộ của Thành ủy, Ngô Kha thì không, anh neutre”. (tập I trang 265).

I. BẢO VỆ LÝ TƯỞNG ĐÃ CHỌN

Phần trích dẫn ở trên để cho thấy ChS đã chọn cho mình một lý tưởng hành động và ông bảo vệ lý tưởng ấy, cũng như, sau 1975, ông đã giữ lời mà ông đã trình bày với lãnh đạo của ông trong cuộc trò chuyện trên núi Truồi.

Để hiểu rõ rộng hơn về ông, tưởng cũng cần nhắc lại, ChS thuộc thế hệ văn nghệ sĩ lớp đàn anh của tôi. Ông cùng thời với nhà thơ Ngô Kha, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, họa sĩ Đinh Cường, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường,… Ông từ một làng quê nổi tiếng, làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên, lên thành phố Huế trọ học. Làng ông, chỉ cách làng tôi, làng Phụng Chánh, một cây cầu nhỏ. Vùng quê của ông và tôi là một vùng ven biển, cách chia với con đường cái quan, phía Bắc là phá Tam Giang, phía Nam là phá Cầu Hai và cửa Tư Hiền. Vùng quê tôi ít người theo nghiệp văn chương. Khi tôi lớn lên, tôi chỉ nghe danh ba người làm văn nghệ: nhà văn Lữ Quỳnh, nhà thơ Nguyễn Miên Thảo và ông. Nhưng khác với Lữ Quỳnh, thơ văn thường đăng trên tạp chí Bách Khoa, Ý Thức,… Nguyễn Miên Thảo cùng nhóm nhà văn trẻ ở Huế như Mường Mán, Từ Hoài Tấn, Viêm Tịnh,… văn thơ thường xuất hiện trên tạp chí Văn, Văn Học,…Riêng ChS, từ 1964, ông đã in tập thơ chống chiến tranh, tập Quê Nhà, và ông đi hẳn về một phía trong cuộc chiến tranh vừa qua.

Xét như vậy, từ rất sớm ChS đã chọn cho mình một lý tưởng, hướng hành động, khác với những người làm văn nghệ cùng quê của ông. Cùng với “lý lịch” tự khai của ông: đã “tham gia kháng chiến chống Mỹ, phong trào đô thị, còn gọi là Việt Cộng”. Lý tưởng của ông khi đi theo kháng chiến là “ độc lập, vì hòa bình, không vì lý tưởng Cộng Sản”.

Vì giữ trọn lý tưởng đó của mình, mà sau 1975 ông đã “RÃ NGŨ”.

“Rã ngũ”, với ông, không có nghĩa là “đào ngũ”. Khác với lần “đào ngũ” khi đang là chuẩn úy trong quân đội Việt Nam Cộng Hòa, ông đã “đào ngũ” để tham gia đấu tranh trong phong trào thanh niên, sinh viên, trí thức Huế (tập I, trang 265). “Rã ngũ” ở giai đoạn nầy chính là không còn hàng ngũ nữa, tan hàng. Vì “hàng ngũ” mà ông tham gia đã trở nên hàng ngũ của những người chiến thắng. Mục tiêu, lý tưởng mà ông đã chọn trước đây trong chiến tranh đã thay đổi nên ông không còn chung đường với họ.

Để “kiểm chứng” độ tin cậy của phần tự sự này của ông, tôi đã đọc bài viết của nhà văn Trần Doãn Nho, bài bút ký “Nỗi Huế” đăng nhiều kỳ trên trang mạng Da Màu [1]. Nhà văn Trần Doãn Nho là một người bạn văn nghệ của ông, dù khác “chiến tuyến” trước 1975, nhưng thân thiết và quý trọng nhau.

“…Chu Sơn…dù bị bắt giam, lý lịch anh vẫn trong veo, nên được chính quyền Việt Nam Cộng Hòa trả về để tiếp tục…hoàn thành một cách êm thắm các công tác…mà đảng giao.

…Sau 1975, hình như Chu Sơn không đảm nhận một chức vụ gì của nhà nước…

Trong số những người nằm vùng “bất mãn” với đảng sau 1975, có lẽ Chu Sơn là người bày tỏ thái độ quyết liệt nhất… Nhưng trước sau, Chu Sơn không phải là người bất đồng chính kiến. Đúng hơn, anh thất vọng, như bị tình phụ…”.

Qua một vài nhận xét và đánh giá của bạn bè, qua tự sự của chính ChS, tôi có thể đồng ý: ChS không phải “bất đồng chính kiến”. Ông vẫn bảo vệ, và như tính khí của ông, bảo vệ một cách quyết liệt như Nước với Lửa lập trường, lý tưởng ông đã chọn khi chiến tranh chưa kết thúc: “độc lập quốc gia, tranh đấu cho hòa bình, chấm dứt chiến tranh (dù phải “thông qua bạo lực cách mạng”). Ông không đi tiếp cùng những người trong hàng ngũ của ông trước đây để cùng tiến lên xã hội chủ nghĩa và thiên đường cộng sản. Đó là sự chọn lựa dứt khoát của ông sau 1975, vẫn xung khắc, quyết liệt như nước với lửa! Hành động “rã ngũ” của ông, dù bao gồm cả “bất mãn, thất vọng, như bị tình phụ”, còn là một sự chọn lựa của ý chí và lý trí.

Sau 1975, ông chuyên chú vào viết văn nghị luận, tranh luận, ký sự và làm thơ. Hai bài thơ dài ông đăng ở trang mạng Diễn Đàn (Pháp) năm 2011 hừng hực LỬA, minh chứng thêm cho hành động “rã ngũ” của ông.

Thêm một bằng chứng cho thái độ quyết liệt của ông khi ông phản bác với người nhắc đến danh hiệu liệt sĩ của nhà thơ Ngô Kha. Ở tập IV, trong bài “Lời Tiễn Nguyễn Văn Phụng”, điếu văn đọc trước tang lễ của nhà thơ Nguyễn Văn Phụng, một nhà thơ, chủ tịch ban đại diện sinh viên đại học văn khoa thuộc đại học Huế những năm 1970, ChS đã nói: “…chúng ta ai cũng biết, sinh thời thì anh Phụng làm nhiều thơ, nhưng đọc hết thơ anh thì không phải bất cứ ai. Tôi xin đọc một đoạn thơ anh về một con người khá quen thân với chúng ta: anh Ngô Kha. Bài thơ có tựa đề “Ký ức về con sông và người thi sĩ bị giết”. Ở đầu bài thơ, anh Phụng lại ghi là viết để tặng liệt sĩ Ngô Kha. Xin lỗi anh Phụng, cho tôi thay từ liệt sĩ thời thượng của anh bằng từ thi sĩ…” (tập IV, trang 348).

“…Thưa các anh chị:

Quả tình như nhiều người trong chúng ta biết đó: Có bao giờ Ngô Kha chịu xếp hàng, đội nón, đeo huy hiệu và chịu để trước tên mình một từ nào khác ngoài từ thi sĩ đâu? Ngô Kha đã sống và chết trước sau như một thi sĩ thôi. Không là gì khác cả. Chỉ là thi sĩ thôi. Đơn độc và bi tráng biết chừng nào”. (tập IV, trang 350).

Rõ ràng là tính khí của ChS, xung khắc như nước với lửa.

Trước vong linh bạn, ông như “LỬA” đốt lòng đau, bảo vệ lý tưởng của Ngô Kha, mà trong lần đầu tiên gặp gỡ lãnh đạo của ông trên núi Truồi, ông đã xác định: “Tôi và Ngô Kha giống nhau: đều tham gia kháng chiến sau biến cố tết Mậu Thân, vì độc lập, vì hòa bình, không vì lý tưởng Cộng Sản”. (tập I, trang 265).

“II. AI KỂ CÔNG, TA KỂ TỘI…”

Tôi vẫn còn nhớ, những tháng năm sau 1975, một người được ChS có đôi lần nhắc đến trong các bài viết của mình là cơ sở cách mạng ở Huế, anh L. T. Q., trước hiện tượng xum xuê tâng công của một số “cán bộ nằm vùng”, anh thường mỉa mai “ai kể công, ta kể tội. Công riêng ai đó, tội ta chung”. Thật vậy, nhớ lại những năm tháng “hồ hởi, phấn khởi” sau ngày toàn thắng ở thành phố Huế, không ít những người hoạt động bí mật, hoặc công khai trong lòng đô thị cũ, họ được các cơ sở cách mạng, kể cả một bộ phận quần chúng, che giấu, nuôi dưỡng… để họ tránh được bắt bớ, tù đày… để công khai hoạt động hoặc “lên xanh”…Nhưng sau khi chiến thắng, trở thành “ông này, bà nọ”, họ lánh, hoặc tránh mặt, hoặc lên mặt “lập trường” với chính những người đã cưu mang, giúp đỡ họ! Hiện tượng nầy, trong những bài viết cuối đời của anh Hạ Đình Nguyên, một trong những lãnh tụ của sinh viên tranh đấu Sài Gòn, chủ tịch Ủy Ban Hành Động Sinh Viên Học Sinh Sài Gòn-Gia Định, đã xấu hổ thốt lên với chữ “ngượng” đầy ăn năn chua xót! Bài thơ dài của ChS mang tựa đề “Cuộc Nói Chuyện Dài Với Đứa Văn Nô”, là một văn tế sống kể tội vong ơn bội nghĩa với những đoạn như mưa sa, gió tạt, sóng xô:

“…Xóm làng/phố thị/chùa miếu/nhà thờ
Nơi mi ghé ở đậu/vận động tuyên truyền/bàn mưu tính kế/thôi thúc đấu tranh/hàn huyên tâm sự
Biết bao kẻ nhường cơm/biết bao người sẻ áo
Có kẻ nhận mi/là chồng/là vợ/là con/là anh em họ hàng ruột thịt
Có kẻ ngụy trang mi/là chúa/là phật/là thần/là quỉ
Có kẻ bưng cứt/có kẻ đổ đái/biết bao kẻ tan cửa nát nhà/biết bao người tiêu tùng cơ nghiệp/biết bao kẻ lòi xương nát thịt/biết bao người chết chóc đọa đày.”…

Cái con người “nằm vùng”, “hoạt động công khai trong lòng địch” mà ChS mô tả, sau chiến thắng “...mặt mi tròn/ da mi bóng/ bụng mi phệ/ …mi hí hửng/ thỏa thuê/ mi khoác lác/ đầu mi nghếch/ mắt mi nheo/ …” (Quê Nhà, trang 128).

ChS đã dành trọn gần 100 trang của tập I, tập đầu tiên trong 4 tập của toàn tập để viết về Gia Đình Cơ Sở ở Huế. Nhắc nhở như cách của ChS phải chăng đó cũng là một cách để lương tâm người viết đỡ cắn rứt trước những cuộc “đổi đời” sau 1975! Gia đình cơ sở là gì? Theo ChS định nghĩa: (dĩ nhiên là đúng với đường lối của Đảng mà ChS được lĩnh hội) “Gia đình cơ sở là tất cả mọi thành viên trong gia đình ấy: già trẻ lớn bé, con gái, con trai, dâu rể, cháu chắt đều một lòng một dạ đi theo kháng chiến. Tìm được một gia đình như thế trong một thành phố tạm chiếm là không dễ dàng gì…” (tập I trang 90). “…Bởi vì nuôi dưỡng, che chở cán bộ, chứa chấp vũ khí, in ấn tài liệu…là chấp nhận tan gia bại sản, bắt bớ tù đày, tra tấn chết chóc…”. ChS đã viết về 6 gia đình cơ sở thuộc “tầng lớp trên” ở thành phố Huế. Tôi được biết là trong số 6 gia đình mà ChS viết, chỉ có 1 gia đình được chọn để đăng vào cuốn “Phong Trào Đô Thị Huế 1954-1975: Hồi ức và Tư liệu” do Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Huế, khóa XII, nhiệm kỳ 2020-2025 chủ trương biên soạn.[2] Gia đình cơ sở được đưa vào tập sách được sự cho phép của đảng bộ thành phố Huế là gia đình số 4 mang tựa đề: Gia đình ông Nguyễn Hữu Đính. Trong 5 gia đình cơ sở còn lại có 2 gia đình cơ sở mà vì “kỵ húy”, “chính sử” chắc sẽ không bao giờ công khai. Thế nhưng, ChS đã viết, đã “trăn trở”, đã đòi “phản biện”: Đó là gia đình cơ sở số 5: Gia đình ông Nguyễn Thúc Tuân. Gia đình cơ sở số 6: Gia đình ông Hoàng Bá. Dù không phải là một luật sư, nhưng ChS đã tường thuật, tranh cãi, phân tích “vụ phá án gián điệp Nguyễn Thúc Tuân”, đã đi gặp trực tiếp để tận mắt nhìn thấy một khối “tài liệu” kêu oan, cháy lòng nghe tâm trạng của “tội phạm” hay “oan phạm”(!) Nguyễn Thúc Tuân: “…Tôi không thể chết được. Tôi phải sống để xóa cho được cái lưới nhục nhã mà người ta cố chụp lên đầu tôi và gia đình tôi…” (tập I trang 118). Ông Nguyễn Thúc Tuân đã bị tòa án nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên (nhập 3 tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên) kết án làm điệp viên, bị kết án 18 năm tù. Nỗi chua chát mà ChS nêu ra là : “Sau lưng ông Tuân là các ông … và hằng trăm cán bộ cộng sản trước 1975 hoạt động nội thành trong phong trào đô thị hết thời thất thế biết ông Tuân oan mà không dám hó hé…” (tập I trang 131). Biết đồng chí, đồng đội của mình “OAN MÀ KHÔNG DÁM HÓ HÉ”, thật cay đắng, chua xót “ai kể công, ta kể tội…” của một thời không thể nào quên. Điều trớ trêu là tòa án của tỉnh Bình Trị Thiên đã kết án 18 năm tù. Ông Tuân đã “thọ án” (ở tù) được 5 năm, sau khi tỉnh Bình Trị Thiên tách trở lại thành 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, thì “tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên-Huế đã quyết định xóa án cho Nguyễn Thúc Tuân, xem ông chưa từng có tội” (tập I trang 159). Có tội rồi lại vô tội, cả hai bản án đều được tuyên án dưới các tòa án nhân dân của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Rõ ràng chỉ có thể có được dưới nền tư pháp xã hội chủ nghĩa!!!

Gia đình cơ sở Hoàng Bá là gia đình số 6 mà ChS đề cập. Ông Hoàng Bá là bác sĩ, là người “xanh vỏ, đỏ lòng’, ông ủng hộ kháng chiến, đã là cơ sở của Thành ủy Huế từ 1954…” (tập I trang 162). Bác sĩ Hoàng Bá đã bị bắt cùng ngày cùng giờ với ông Nguyễn Thúc Tuân (1978) mà theo bài viết của ChS là “người bị hại gián tiếp bởi mảnh giấy vụn cháy dở còn sót lại trong sọt rác của “Trung tâm văn hóa thông tin Mỹ” ba năm sau cuộc tháo chạy tán loạn của Hoa Kỳ và đồng minh…”(tập I trang 159). Ông Hoàng Bá ở tù cho đến năm 1981(3 năm) rồi được “thả với giấy ra trại ghi “bị bắt không lý do” (tập I trang 166). Lại oái oăm, cay đắng thay, lần nữa!!!

Mấy ai có “đảm lược” như ChS! Viết về những gia đình cơ sở như thế, chắc chắn lòng ông phải sôi sục NƯỚC, hừng hực LỬA , cuồn cuộn SÓNG…

III. HÒA GIẢI, HÒA HỢP, “CHỈ LÀ MƠ QUA” (2)

Sau lần được đưa “lên xanh” tại núi Truồi, hành tung của ChS đã bị lộ, nên lãnh đạo của ông đã đổi địa bàn hoạt động cho ông. Công tác mới của ông là “lên chiến khu hoặc vào đứng chân ở Sài Gòn làm gạch nối giữa phong trào trong đó và phong trào miền Trung – Huế” (tập II trang 9). ChS đã chọn vào Sài Gòn với nhiệm vụ là đi nối kết các thành phần nhân sĩ trí thức, sinh viên trong các tổ chức gọi là “lực lượng” hay “thành phần thứ 3” ở Sài Gòn với Huế và các tỉnh miền Trung. Như vậy, theo như tự sự của ChS trong bài “Không Lên Núi” đăng ở phần đầu của tập II, phụ chú dưới nhan đề là hai câu thơ được trích trong bài Hành Phương Nam của Nguyễn Bính: “Người sang bên ấy sao mà lạnh/ Nhịp trúc ta về lạnh mấy mươi!”. Phải chăng là lời tiên tri tâm trạng của ChS, người tự nhận là “đi làm thành phần thứ 3”. Tâm trạng nầy được ông tự vấn sau cuộc “Nam tiến” của một “Việt Cộng” bất đắc dĩ đi Sài Gòn trót lọt (tập II trang 19): “…Lực lượng thứ ba, thành phần chính trị thứ ba, công cuộc hòa hợp hòa giải dân tộc và chính phủ liên hợp ba thành phần là một khả năng hay chỉ là giải pháp giai đoạn, thậm chí là thủ đoạn bịp bợm đối với người này, là giấc mơ hoang đường với kẻ kia…” (tập II trang 19).

ChS đã tiếp xúc, gặp gỡ, trao đổi, “móc nối”, “giật dây” bao nhiêu người là trí thức, nhà tu, cha cố, chính trị gia…trong khát khao được thấy chiến tranh chấm dứt, hòa bình, hận thù hóa giải qua cơ sở Hiệp Định Paris thành lập chính phủ liên hợp 3 thành phần… Những khao khát cháy bỏng của những thành phần nói trên, kể cả quần chúng, ChS hiểu rõ. Ở một mặt khác, ChS lại hiểu thấu “lòng dạ” của phía mà ông phục vụ, biết “tim đen” họ nghĩ về cái gọi là “lực lượng hay thành phần thứ 3” mà ChS đang xả hết tâm trí phục vụ “… coi nhau như bạn bè thân thiết, nuôi nhau từng bữa ăn, chia nhau từng tấm áo, từng quyến sách, tờ báo, bản nhạc bài thơ. Hạnh phúc biết bao những ngày ngu dại, mê lầm ấy. Những ngày hạnh phúc mê lầm, ngu dại ngắn ngủi ấy khiến chúng tôi sau này băn khoăn, ray rứt, giằng xé cả phần đời còn lại”. (tập II trang 83).

Đọc ChS, tâm trạng “ray rứt, giằng xé cả phần đời còn lại” có phần chân thật. Ở nhiều thời điểm khác nhau trong suốt cuộc đời của ông, có lúc ông “băn khoăn”, “lấn cấn” với bản chất của cuộc chiến tranh mà ông đang tham gia. Trong lần gặp sau cùng với lãnh đạo của ông tại Sài Gòn lúc tình hình chiến sự và chính trị đã sắp đến hồi kết thúc, nghiêng hẳn thắng lợi về cho phía Hà Nội, ông đã nói với lãnh đạo của ông: “Chiến tranh trên đất nước này ngoài yếu tố ngoại xâm còn có yếu tố mâu thuẫn nội bộ dân tộc.Trong cuộc chiến tranh xâm lược to lớn còn có cuộc nội chiến nhỏ lồng vào. Cuộc tổng tấn công ấy có thể dứt điểm yếu tố ngoại xâm mà chưa dứt điểm yếu tố xung đột ý thức hệ trong lòng dân tộc…” (tập II trang 97). Nêu lên nhận định về yếu tố nội chiến phải chăng ChS muốn bảo lưu chủ trương chính sách hòa giải hòa hợp dân tộc mà, nghe theo đảng, ông đã đi tổ chức, vận động “lực lượng hay thành phần thứ ba” ở Sài Gòn và Huế?!

Nhưng hỡi ôi, cuối cùng “HÒA GIẢI, HÒA HỢP” cho tận hơn 50 năm sau vẫn “CHỈ LÀ MƠ QUA”! Phải chăng đó là nỗi thất vọng lớn lao như “bị tình phụ” như nhà văn Trần Doãn Nho đã viết về ông trong bài đã được trích dẫn ở phần trên.

Có lẽ chỉ cần nghe thêm tiếng than, nỗi ân hận vào lúc sắp cuối đời của một trí thức được ChS “móc nối” làm “người của kháng chiến”. Đó là tiến sĩ báo chí Huỳnh Văn Tòng, giáo sư Đại Học Vạn Hạnh, về những lời kêu gọi của họ vào trưa 30 tháng tư trên đài phát thanh Sài Gòn về Hòa Hợp Hòa Giải. Giáo sư Tòng đã nhớ lại: “Lời kêu gọi ấy sau hơn một phần ba thế kỷ chắc câu chữ có thay đổi do ký ức hao mòn nhưng nội dung vẫn trước sau như một. Làm sao quên được khi tôi biết chắc chắn rằng nhiều người trong số học trò, bạn bè, bà con thân thuộc và cả một số quen biết tôi gián tiếp vì lời kêu gọi ấy mà tin tưởng, mà ở lại để rồi phải chịu đọa đày, sỉ nhục, đói khổ, tù đày, tuyệt vọng, chết chóc. Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa do đàng Cộng Sản tiến hành sau 1975 đã biến tôi thành kẻ lừa dối. Thậm chí có một cô học trò đã nói thẳng vào mặt tôi rằng: “Ông đích thực là một tên cò mồi. Gia đình tôi vì ông mà sập bẫy”. (trích Nói Lời Phải Chăng, tập IV, trang 183).

Ôi giấc mơ Hòa Giải Hòa Hợp !

Có chăng ‘CHỈ LÀ MƠ QUA”!

Ước mơ chân thành, lãng mạn, “hoang tưởng”, “bịp bợm” cứ mỗi năm khi nhắc nhở về Hiệp Định Paris 1973, chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở Việt Nam, ước mơ lại theo từng lớp người đã từng mơ ước, mơ tưởng, hoang tưởng ngày đó đi về huyệt mộ sâu…

IV. CHU SƠN TOÀN TẬP & TOÀN BỘ TÁC PHẨM CỦA CHU SƠN: VÀI GHI NHẬN CHỦ QUÂN

Mặt trong của cánh bìa sau mỗi tập sách, phần tác phẩm, phần thơ, Chu Sơn ghi: Quê Nhà (thơ xuất bản năm 1964), Giữa Lòng Việt Nam (thơ 1965 không xuất bản được vì bị kiểm duyệt) và Giằng Xé (thơ) nhưng không tìm thấy năm tháng xuất bản và không có trong hộp đựng sách. Như vậy, cho đến nay, ông chỉ có một tập thơ duy nhất là tập Quê Nhà ra mắt bạn đọc.

Toàn bộ tác phẩm của ông còn lại đều văn xuôi. Ông viết đủ thể loại: chính luận, biên khảo, tự sự (hồi ký), bút ký, đọc và phê bình sách. Những bài ông viết dài, khá dài, trích dẫn tham khảo nhiều nguồn tài liệu, gặp gỡ trực tiếp hoặc phỏng vấn, giúp người đọc, nhà nghiên cứu có thêm tài liệu, chứng cứ để đối chiếu. Lược qua toàn tập, những bài sau đây, theo chủ quan của tôi, có những giá trị tài liệu, sử học và văn học:

1. Về chính trị, xã hội, tôn giáo đáng chú ý là những bài : Hiệp định Genève và giải pháp “cho” Việt Nam (tập I).
Đặc biệt ông nghiên cứu sâu về “Phong trào Phật giáo miền Trung- Huế từ Chấn hưng đến Dấn thân” in thành tập 3, hơn 300 trang, gồm 8 chương, không kể phần dẫn nhập và kết luận. Bài “Pháp nạn – ma chướng trong chế độ cộng sản” (tập 4) phơi bày chính sách “tôn giáo vận” của đảng cộng sản khá đầy đủ.
2. Về văn hóa, văn nghệ: bài biên khảo về “Tập san Ngày Mai – nhóm Ngày Mai và Phong trào Hòa Bình tại Huế (1954) (tập 1). Các bài bút ký về họa sĩ Bửu Chỉ, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, họa sĩ Đinh Cường (tập 4). Đặc biệt trong bài “Nhân ngày giỗ đầu của Đinh Cường nhớ Đỗ Long Vân, Quán Bạn và cát bụi Quê Nhà” (tập 4) đã ôn lại những kỷ niệm, sinh hoạt rất đặc biệt của một số trí thức văn nghệ sĩ đang sống ở Huế, nhắc nhớ không khí “thao thức”, “trăn trở” của họ trước viễn ảnh rất gần của chiến tranh đang như mây mù sắp đổ ập xuống quê hương.
3. Bài “Ngô Kha và cuộc trò chuyện cuối năm” (tập 2) là bài đã đăng trước đây ở trang mạng Talawas và Da Màu gây một số tranh cãi vì cho rằng tác giả (ChS) không thể nào nhớ trọn vẹn và trung thực được những lá thư mà Ngô Kha đã viết và gởi cho ChS trên giấy bao trà Tam Hỷ và bao hương (một ẩn ý của nhà thơ Ngô Kha: chữ “HỶ” trong tam hỷ là muốn nói đến niềm vui Hòa Bình Thống Nhất. Bao hương phải chăng là “điềm” báo trước cái chết “bi tráng” của một thi sĩ siêu thực với tập thơ “Ngụ Ngôn Người Đảng Trí”!). Về vài sự tranh cãi nói trên, nhà văn Phùng Nguyễn (1950-2015), một trong những trụ cột chính của trang mạng Da Màu, đã có nhận xét “Đọc Chu Sơn là đọc giữa hai dòng chữ". Riêng tôi, là một trong những học trò của nhà thơ Ngô Kha, đọc hết bài “Ngô Kha và cuộc trò chuyện cuối năm” của ChS, tôi vẫn nhận ra đúng lời nói, phong cách, suy tư, trăn trở của nhà thơ Ngô Kha về thời cuộc, chiến tranh và hòa bình.
4. Bài “Nói Lời Phải Chăng (trò chuyện với tiến sĩ Huỳnh Văn Tòng nhân ngày 30 tháng tư) (tập 4) có rất nhiều chi tiết đáng suy ngẫm vì người được trò chuyện là một trong những trí thức đã “nôn nóng” muốn được “góp phần” vào công cuộc chấm dứt chiến tranh, hòa bình, hòa giải hòa hợp dân tộc, nên chấp nhận đứng vào “hàng ngũ” mà ChS đi vận động để rồi “cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa do đảng Cộng Sản tiến hành sau 1975 đã biến tôi thành kẻ lừa dối...”. Đáng tiếc là bài viết được công bố sau khi người được trò chuyện đã qua đời nên có một vài chi tiết không được đối chứng.
5. Ngoài ra, một số bài biên khảo về “Nhà rường ở Huế”. “Dinh Tân Xá, ngôi nhà rường kiểu Huế cổ xưa nhất Sài Gòn” (tập 4) là những bài có giá trị.
6. Riêng tôi, tôi chú ý và thích thú với 2 bài bút ký ngắn về hai nhân vật mà ChS gọi là “con chim lạ”: Hoàng Khởi Phong và Hà Huy Đỉnh (tập 4). Nếu tôi được quen biết họ, họ là những “cổ vật” quý trong bộ sưu tập của tôi.
7. Toàn tập còn nhiều bài hay tùy theo người đọc. Riêng tập Đọc Sách, dày hơn 450 trang, đọc 3 cuốn sách (Việt Nam – 1945-1995 của giáo sư Lê Xuân Khoa, phát hành ở Mỹ. Người Mỹ Lợi đọc “Địa chí làng Mỹ Lợi”. Trịnh Công Sơn – Một người thơ ca – một cõi đi về, do nhóm biên soạn: Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Thụy Kha, Đoàn Tử Huyến).

Cách đọc sách của ChS rất độc đáo. Ông đọc, ông tranh luận (cùng tác giả Lê Xuân Khoa) quyết liệt, Nước và Lửa đến mức tác giả cuốn sách xin chấm dứt tranh luận vì “lý do sức khỏe”! Hai cuốn kia, ông chỉ thẳng những điểm sai, những chỗ “tô hồng”, những chỗ “ngụy tạo”. Rõ là tính khí của ChS: vẫn như NƯỚC với LỬA.

Nhà văn nhà thơ Chu Sơn năm nay đã 83 tuổi. Ông đang sống với gia đình tại Sài Gòn.

Trong lúc viết bài về Chu Sơn Toàn Tập, tôi nhận được một trao đổi ngắn với một người cùng thế hệ của ông, có ít nhiều liên hệ “công tác” với ông trước 1975. Thư có đoạn:

“…anh ChS là người có cá tính nhưng không khó đến mức nầy mức nọ làm cho mọi người khó gần anh. Cách nói chuyện cũng như cách viết lách của anh có cái riêng, rất sâu sắc và hấp dẫn, có lúc anh nói đùa mà như thật, có lúc phê phán thẳng thừng theo kiểu vạch mặt chỉ tên đến cùng, thường người không ưa gọi là kiểu chỉ trích máy móc… Vì thế , những người mới quen biết anh hoặc người chưa hiểu anh thì không thích, có khi lại khó chịu…”.

Đọc đoạn thư trao đổi trên, khiến tôi nhớ đến Linh Mục Vũ Khởi Phụng trong bài tiễn đưa giáo sư Nguyễn Ngọc Lan về nước Chúa:

“…Anh nói và viết nhiều điều sâu cay về người này việc nọ, mà người ta vẫn quý anh, là vì trước khi thốt ra những điều sâu cay, thì trong thâm tâm anh là người đau đớn trước tiên…”.

Nghĩ về ChS, tôi nhận ra cái cách “phê phán thẳng thừng”, cái cá tính xung khắc như “lửa” với “nước” của ông, cũng như giáo sư Nguyễn Ngọc Lan, vì là trước khi “phê phán thẳng thừng”, “chỉ trích máy móc” thì trong thâm tâm của ông đã là người đau đớn trước tiên…

Vì xa cách, không có dịp để chụp chung tấm hình kỷ niệm cùng ông, nhưng khi viết về toàn tập và toàn bộ tác phẩm của ông, tôi vẫn cảm thấy ấm lòng theo chút tro tàn của “LỬA”, chút mát lạnh của NƯỚC, và chút âm vang của SÓNG do toàn tập của ông mang lại…

Xin chúc ông thôi không còn “giằng xé” nữa cho phần đời còn lại của mình.

Xin hãy an lòng, dẫu cho ngày xa xưa ấy:

“Người sang bên ấy sao mà lạnh

Nhịp trúc ta về lạnh mấy mươi!”

(Hành Phương Nam – Nguyễn Bính).

Trần Đình Sơn Cước | Sunnyvale, July 2026
(1) Nỗi Huế - Trần Doãn Nho: damau.org
(2) Phong Trào Đô Thị Huế 1954-1975: Hồi Ức & Tư Liệu. NXB Thuận Hóa 2024. Trang 559-604
(3) Lời trong nhạc phẩm “Bên Cầu Biên Giới” của Phạm Duy
Hình: Tranh "Cái Chết Của Một Thi Sĩ” - tranh Bửu Chỉ

Tiếng cánh khua lạch cạch trong cái giếng tối tăm. Dành cho Marina Tsvetaeva, sinh ngày hôm nay năm 1892

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0

Ngày 8 tháng 10 đánh dấu kỷ niệm ngày sinh của Marina Cvetaeva một giọng nói mà toàn bộ sự tồn tại và hoạt động của nó dường như được hình thành trên giới hạn cực độ của một vách núi. Đọc những vần thơ của bà có nghĩa là không ngừng đo lường bản thân bằng chóng mặt trong tình trạng mất cân bằng vĩnh viễn. Bài viết của bà không hề có sự ứ đọng, yên bình hay sự tự mãn tư sản. Ngược lại, nó được trình bày rõ ràng như một chuyển động ngoan cố hướng về phía vực thẳm:

“Giữa có và không nhà thơ,
ngay cả khi bay từ ban công, nó vẫn bị giữ lại.
Vì tốc độ của anh ấy nhanh như sao chổi.”
(Nhà thơ1923, chuyển ngữ. Serena Vitale)

Cvetaeva sống ở xa không phải như một nơi ẩn dụ đơn giản, mà như một không gian vật chất, âm thanh và cú pháp, biến sự đình chỉ thành một nhu cầu sinh học ngay cả trước một nhu cầu văn học.

Cơn chóng mặt này không bao giờ là một tình tiết thoáng qua hay một thủ đoạn khoa trương. Đó là một điều kiện tồn tại vĩnh viễn: «Cảm xúc luôn giống như chính mình», bà nói trong bài luận Nhà thơ có lịch sử và nhà thơ không có lịch sử. Tsvetaeva luôn viết từ rìa, nghiêng người vào khoảng trống, và hình thức của cô ấy thể hiện sự cấp bách đầy kịch tính này. Cú pháp trở thành bản dịch ngữ âm của sự rơi: nhịp điệu trở nên đứt quãng, thở hổn hển, tiến hành giật cục. Nhà thơ đã vận dụng một cách có hệ thống dấu gạch ngang mà, như Marilena Rea nhận xét, không chỉ đánh dấu các khoảng dừng mà còn thay thế các động từ và cụm từ mà một cú pháp rất căng thẳng có thể không có. trong Dây điện báo (1923) tình yêu được chia thành các âm tiết, «ti a – a – mo’, như trong mã morse. Mỗi sự gián đoạn không phải là một khoảng dừng nhẹ nhõm, mà là một hơi thở nín thở bất thường bên bờ vực thẳm.

Tính cụ thể tuyệt đẹp của thi pháp cực đoan này được thể hiện nổi tiếng nhất trong Bài thơ cuối đời (1924), viết ở Praha sau cuộc chia tay lãng mạn của cô với Konstantin Rodzevič. Cảnh quan đô thị mất đi bất kỳ ý nghĩa thực tế nào được tạo ra sân khấu tàn khốc của bi kịch nội tâm. Tuy nhiên, cây cầu đã xuất hiện ở Tôi ở đây. Bạn – bạn sẽ ở đó (1918), nơi “vực thẳm chia cắt chúng ta” và “Chúa không bắc cầu”, và trong Địa điểm về đêm (4 tháng 10 năm 1923), vài tháng trước bài thơ: cây cầu là “chỗ của chúng ta” và dòng sông “yêu thịt”. trong Bài thơ cuối đời nó không còn là một cơ sở hạ tầng đơn giản để trở thành một ngưỡng chết người, một ranh giới rõ ràng giữa sự hiện diện và vắng mặt. Vực thẳm dưới những mái vòm mù mịt hiện thành như một sự hiện diện hữu hình, và khoảng cách không phải là sự tách rời lãng mạn mà là sự cắt cụt của cơ thể:

“Vì – không còn lời nào xa hoa nữa –
tình yêu là một vết khâu, không phải một miếng băng.
Không che chắn – khâu. À, đừng nhờ giúp đỡ!
Cũng chính sợi chỉ đó đóng đinh người chết xuống đất,
điểm gắn kết tôi với bạn…”

Được viết ngay trước đó, vào tháng 1 năm 1924, Bài thơ núi đảo ngược logic tương tự từ dưới lên trên. Nếu cây cầu tạo ra sự đánh lừa về việc rơi nhanh vào vùng nước tối, ngọn núi tượng trưng cho nỗi kinh hoàng của những đỉnh cao hoang sơ, sự thăng hoa của tình yêu trọn vẹn điều đó khiến hai người yêu nhau thoát khỏi vũng bùn êm đềm của cuộc sống hàng ngày:

“Hãy để tôi – ngọn núi của tôi.
Tôi không bao giờ muốn vá nó lại
vết cắt đen.
Hãy để tôi hát về nỗi đau
trên núi, trên cao.”

Chiều cao theo logic của nhà văn, nó chỉ đơn giản là mặt kia của vực thẳm. Anh ấy đã nói rồi Sự tách biệt (1921): «Bạn không được sợ đầm lầy – mà sợ vòm trời!». Sự cô lập trên đỉnh núi báo trước một thảm họa hấp dẫn, vì mỗi lần đi lên đều mang theo nó khả năng không thể tránh khỏi va chạm.

Cái này nuốt chửng sự cùng tồn tại giữa một sức sống không thể ngăn cản và một mong muốn hủy diệt thì thầm có nguồn gốc đẫm máu nhất trong những năm Nội chiến Nga. Trong tập Sổ tay 1919-1921 (Voland, 2014, do Pina Napolitano biên tập và dịch), hiện ra một bức tranh về đau khổ khôn tả và sự phản kháng ghê gớm. Tại ngôi nhà ở Matxcơva của Borisoglebskij, nhà thơ vẫn một mình với hai con gái Alja và Irina mà không có tin tức gì về chồng bà là Sergei cho đến tháng 7 năm 1921, trong một đô thị bị tàn phá bởi nghèo đói, không có thức ăn, sưởi ấm và ánh sáng. Lớn lên trong sự tiện nghi tinh tế của một gia đình có văn hóa, Marina giờ đây buộc phải hàng ngày phải chặt gỗ bằng chính đôi tay của mình, thậm chí phải tháo dỡ đồ đạc trong nhà.

Bên trong cơn lốc này diễn ra những vết rách đau đớn nhất. Cô con gái út Irina sinh vào tháng 4 năm 1917, chết vì suy dinh dưỡng vào tháng 2 năm 1920 tại trại trẻ mồ côi Kuntsevo, nơi cô được giao phó với hy vọng rằng cô sẽ có những bữa ăn đều đặn. Alja, nhập viện trong tình trạng rất nghiêm trọng ở bệnh viện Kuncevo, vẫn sống sót. Ngay tại đó, ngày 30 tháng 12 năm 1919, Tsvetaeva đã viết Xin lỗi Tình Yêu – anh ấy là một kẻ ăn xin!: Tình yêu tặng dép cho trẻ em đường phố và vẫn “chân trần – như thiên thần”.

Tang thương và sự bao vây của thiếu thốn gây ra một kịch tính sự phân cực cảm xúc. Các trang sách ghi lại một sự dao động dữ dội. Một mặt, một khao khát sự thật vô tận Một dành sự chú ý cho nghệ thuật trong đó thực tế khắc nghiệt trở thành phương tiện biến đổi thời đại. Mặt khác, sự mệt mỏi tột độ của cơ thể và tâm hồntôi’sự bất động do băng giá gây ra điều đó thúc đẩy nhà văn phải thú nhận sự hấp dẫn hướng tới hư vô. Dao động tương tự đi qua Sự tách biệt một chu kỳ trong đó, Rea lưu ý, sự cô đơn dữ dội giáp với ý nghĩ tự tử: «Có thể: đâm đầu – từ một tòa tháp! – Về nhà!”, và ngay sau đó “Sẽ có một Chiến binh trẻ chắp cánh cho tôi”.

Sự luân phiên giữa ngọn lửa hy sinh của tạo hóa và sức hút hướng tới mục đích cuối cùng sẽ đánh dấu từng giai đoạn trong cuộc hành trình của nó. Cuộc sống hàng ngày chỉ trở nên có thể chấp nhận được nếu tuân theo quá trình viết lách giả kim kết hợp niềm vui rực rỡ nhất và nỗi đau vô nhân đạo nhất: viết cho Bachrach năm 1923, nhà thơ sẽ định nghĩa thủ côngtuyển tập ở Moscow từ tháng 4 năm 1921 đến tháng 4 năm 1922, “ý nghĩa, nỗi lo lắng và niềm vui trong những ngày của tôi”. Để làm bằng chứng cho sự nhận dạng này, cô con gái lớn Alja, mới sáu tuổi, đã khắc họa khí chất khó nắm bắt của mẹ cô:

“Marina đọc sách vào ban đêm. Cô ấy luôn tỏ ra như đang đùa giỡn. Cô ấy không muốn bị hỏi những câu hỏi ngu ngốc, nếu không cô ấy sẽ rất tức giận. Đôi khi cô ấy bước đi như thể bị lạc, nhưng đột nhiên cô ấy tỉnh lại như thể tỉnh dậy, bắt đầu nói chuyện và lại đi đâu đó.”

Chính Bachrach đang xem xét thủ côngđể hiểu con đường đó dẫn đến đâu: tiếp tục, bà viết, có nghĩa là đi “hướng tới vực thẳm, vực thẳm”. Trong việc giải quyết thiếu linh hoạt trên đường lỗi này là lời cảnh báo cao nhất về bài học văn học của ông. Đọc lại những câu thơ của anh ấy hôm nay có nghĩa là đồng ý bước đi trên một sợi chỉ rất mỏng manh, chống lại hơi thở mệt mỏi của bạn trước ngày tháng trôi qua:

“Quằn quại trống rỗng,
lời tâng bốc vô ích! Caliph trong một giờ! Thời gian
Tôi – tôi không nghĩ tới bạn!
Thử thách cá nhân của tôi đối với thời gian – là tiếng kêu của thời gian của tôi: nó – từ môi tôi – chống lại chính nó.
Tính đương thời của nhà thơ là sự lên án của ông đối với thời gian. Bị anh ta lãnh đạo.”
(Nhà thơ và thời gian1932)

Tuy nhiên, đối với cô, bờ vực không chỉ là rơi xuống. Năm 1920, trước những người nhìn bà như nhìn một bức tượng, bà trả lời: «Bạn là đá cẩm thạch, nhưng tôi hát, bạn – bức tượng, nhưng tôi – bay’. Và ngay cả ngôi mộ, trong một bài thơ khác cùng năm, cũng là một đoạn văn: nó tự cho phép mình bị kéo đến nghĩa trang chỉ để có thể “trỗi dậy trong câu thơ”, “nở hồng”. Ở cô, sự đình chỉ gắn kết nỗi sợ ngã và cử chỉ đứng dậy.

Cùng một cái sợi dây căng ngang vực thẳm nơi cô đã nhảy với tư cách là một người đi trên dây không mệt mỏi điều khiển âm thanh và xác thịt sống, sẽ tìm thấy bước đột phá cuối cùng vào ngày 31 tháng 8 năm 1941 tại Elabuga, Tatarstan, nơi cô đã được sơ tán. Cử chỉ đó tạo nên một cảm giác chóng mặt đầy chất thơ và đưa bài hát của anh ta đến vực thẳm của sự im lặng.

Daniela Leone

Daniela Leone sinh tại Sicily vào tháng 12 năm 1991. Người sáng lập và Giám đốc của L’Altrove, một tạp chí chuyên phản ánh phê bình về thơ đương đại, bà đã coi việc chăm sóc ngôn từ và biên tập là trung tâm trên con đường của mình. Anh ấy cũng viết thơ, một số bài đã xuất hiện trên mạng và kết hợp cách thực hành sáng tạo này với sự nhạy cảm về đồ họa cá nhân, quan tâm đến khía cạnh hình ảnh của các dự án anh ấy thực hiện. Tác phẩm của ông đi đến ngã tư giữa văn học và ngôn ngữ đương đại, với mục đích đưa thơ đến nơi không phải lúc nào cũng tìm thấy không gian.

© Ảnh phạm vi công cộng được chỉnh sửa bởi AI. Nguồn: Wikimedia Commons.

Nguồn bài viết gốc: Atelierpoesia.it. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

Tuổi trẻ thực sự như thế nào – Harvard Gazette

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0

Khi học kỳ mùa thu bắt đầu và sinh viên một lần nữa lại tụ tập tại Quảng trường, giảng viên Harvard nhìn lại những bài đọc yêu thích về tuổi trẻ — với một vài lựa chọn từ những ngày trước của chính họ.

“Cuộc sống tứ quý: Cuộc tìm kiếm bản thân ở tuổi trưởng thành sớm”

Bởi Satya Doyle Byock

Cuốn sách yêu cầu những người trẻ tìm ra con đường của mình thông qua việc chú ý cẩn thận đến những trải nghiệm cũng như phản ứng của họ trước những cơ hội và sự thất vọng để xem điều gì thực sự quan trọng. Tác giả, một nhà tâm lý học theo trường phái Jung, đưa ra hướng dẫn để khám phá con đường, xây dựng kỹ năng và nỗ lực bền bỉ nhằm tạo ra một cuộc sống vui vẻ vượt ra ngoài giới hạn của những gì xã hội cho là tốt nhất. Cô yêu cầu độc giả rằng thay vì so sánh bản thân với người khác, họ hãy tìm ra điều gì khiến họ trở nên sống động và nơi họ có thể đóng góp cho một thế giới tốt đẹp hơn để tìm ra ý nghĩa.

Tôi đã chia sẻ nó với một trong những cô con gái và cháu gái của tôi (cả hai đều 25 tuổi), những người đang lèo lái cuộc sống của mình trong thời điểm hỗn loạn này. Họ đã tìm thấy nó hữu ích.

— Jeannine Cander-Bares

Giáo sư về Máy gia tốc hành động khí hậu về Sinh học hữu cơ và tiến hóa; Giám đốc Đại học Harvard Herbaria

“Chân dung người nghệ sĩ khi còn trẻ”

Bởi James Joyce

“Chân dung” kể lại sự bối rối thời trẻ của Stephen Dedalus, sớm xuất hiện trở lại với tư cách là người du mục du mục của “Ulysses”. Nó ghi lại một cách đau đớn cú sốc và lo lắng khi bị rơi vào một môi trường học tập mới, một môi trường đầy rẫy những giáo viên đáng sợ và những bạn học tinh nghịch. Một trong những cảnh yêu thích của tôi là cảnh các cậu bé khác chế nhạo Stephen, yêu cầu được biết liệu cậu ấy có còn hôn chúc ngủ ngon mẹ mình hay không. “Câu trả lời đúng cho câu hỏi là gì?” anh ấy đau khổ. “Hôn mẹ anh ấy là đúng hay sai khi hôn mẹ anh ấy?”

— Beth Blum

Giáo sư tiếng Anh và Giám đốc tạm thời của nghiên cứu đại học

“Bài hát của chim sơn ca”

Bởi Willa Cather

Một cuốn tiểu thuyết dài và lớn kể về một cô gái gần như không có lợi thế nào lớn lên ở Great Plains vào cuối những năm 1800 nhận được sự giúp đỡ, tránh những rắc rối và tìm thấy cuộc sống mà cô ấy mong muốn với tư cách là một ca sĩ.

“Những ngôi sao và bóng tối giữa chúng”

Bởi Junauda Petrus

Một cô gái đến từ Tây Ấn và một cô gái đến từ Minneapolis tìm đường đến với nhau, yêu nhau và tìm ra cách trở thành Người da đen trong một thế giới chống người da đen, với sự giúp đỡ và cản trở từ người lớn. Cuối cùng thì cũng có phép thuật.

“Đồng bộ hóa”

Bởi Rachel Gold

Một nhóm thanh niên kỳ lạ vào những năm 2010 tìm ra cách giúp đỡ lẫn nhau, ai nên hẹn hò với ai (việc này phức tạp), làm thế nào để nhận được sự giúp đỡ (và không gặp trở ngại) từ tôn giáo và tại sao lại có một bộ xương theo đúng nghĩa đen (biểu tượng cho cuộc sống trưởng thành?) ở sân sau của ai đó.

“Giáo dục tình cảm”

Bởi Gustave Flaubert

Tôi muốn nói rằng tuổi trẻ chỉ là một chủ đề khi nhìn lại quá khứ, bởi vì giới trẻ không ý thức được mình đã trẻ như thế nào. Vì vậy, đối với tôi, cuốn tiểu thuyết tuyệt vời về tuổi trẻ là “Giáo dục tình cảm” của Flaubert, kết thúc với nhân vật chính ở độ tuổi cuối trung niên mệt mỏi, nhìn lại khung cảnh thất vọng thời trẻ và nhận ra điều mà anh ấy không thể biết được vào thời điểm đó, rằng anh ấy sẽ không bao giờ hạnh phúc như vậy nữa.

— Amanda Clayburgh

Trưởng khoa Giáo dục Đại học và Samuel Zemurray Jr. và Giáo sư tiếng Anh tiếng Anh Doris Zemurray Stone

“Chiếc chuông”

Bởi Sylvia Plath

Được xuất bản lần đầu tiên dưới bút danh vào năm 1963, cuốn sách vẫn là một khám phá hấp dẫn về những áp lực và nguy hiểm của tuổi phụ nữ trẻ. Dựa trên mùa hè Plath làm thực tập sinh tại tạp chí Mademoiselle, cuốn tiểu thuyết kể về Esther Greenwood, một sinh viên đại học thông minh, đầy tham vọng đang tìm kiếm sự thỏa mãn sáng tạo và lãng mạn. Nó chứa rất nhiều đoạn văn đáng nhớ, từ câu mở đầu – “Đó là một mùa hè kỳ lạ, oi bức, mùa hè mà họ hành quyết gia đình Rosenberg, và tôi không biết mình đang làm gì ở New York” – cho đến một phép ẩn dụ mở rộng về một cây sung, tượng trưng cho nhiều quyết định mà Esther phải đưa ra. Người ta ước Plath, người qua đời một tháng sau khi cuốn tiểu thuyết được xuất bản, còn sống để viết nhiều hơn về những phụ nữ trẻ sớm phát triển và ước mơ của họ.

— Maggie Doherty

Giảng viên thỉnh giảng môn Tiếng Anh và Giám đốc Trung tâm Hướng dẫn Thiếu niên

“Thời gian dừng lại”

Bởi Frank Conroy

Được xuất bản vào năm 1967, cuốn hồi ký này không có gì cũ kỹ về thời niên thiếu khó khăn, lưu động của Conroy ở Florida và New York. Những gì nó kể cho chúng ta về nỗi đau, niềm vui và sự ghẻ lạnh của thời thơ ấu vẫn còn mới mẻ gần 60 năm sau. Bằng cách nhập lại ký ức của mình với lối kể chuyện chính xác của một tiểu thuyết gia, Conroy đã giúp tạo ra phần lớn cuốn tự truyện sau đó. Thật khó để tưởng tượng Tobias Wolff viết “This Boy’s Life” hay Mary Karr viết “The Liars’ Club” mà không có Conroy đi trước. Sắc sảo về mặt tâm lý và chống lại tình cảm đa cảm, “Stop-Time” là một trong những cuốn sách mà tôi đọc lại vài năm một lần với niềm vui thích sâu sắc nhất.

“Người bạn tuyệt vời của tôi”

Bởi Elena Ferrante (do Anne Goldstein dịch)

Chúng tôi nói, tuổi trẻ là thời kỳ của sự trưởng thành và trưởng thành – nhưng những thuật ngữ đó nghe có vẻ rất trật tự và yên bình khi chống lại sự hỗn loạn và bạo lực của “Người bạn rực rỡ của tôi”. Có cuốn tiểu thuyết nào khác từng mô tả một cách trung thực đến mức tàn bạo như cuốn này về cường độ khốc liệt của cả sự nhận dạng và không nhận dạng đã hình thành nên giai đoạn này của cuộc đời không? Hoặc xem xét với khá nhiều khả năng phân tích về sự kết hợp dễ bay hơi của yêu và ghét, ghen tị và ngưỡng mộ xác định tình bạn của các cô gái?

“Đánh thức mùa xuân” (“Đánh thức mùa xuân”)

Bởi Frank Wedekind

Một vở kịch đen tối, giận dữ kể về những thanh thiếu niên khám phá giới tính của mình trong một xã hội đầy chỉ trích và ngột ngạt. Sự nhạy bén về tâm lý, cấu trúc sáng tạo và khả năng phê bình đau khổ của nó vẫn không hề mất đi sức mạnh kể từ khi vở kịch được viết vào năm 1891. Hiện đã nổi tiếng nhờ chuyển thể hiện đại thành một vở nhạc kịch, vở kịch gốc của Wedekind tiếp tục gây bất ngờ và sốc. Có nhiều bản dịch tiếng Anh mạnh mẽ, bao gồm các phiên bản của Ted Hughes, Jonathan Franzen và Anya Reiss.

“Trò chơi của Ender”

Bởi Orson Scott Card

Cuốn sách yêu thích của tôi về tuổi trẻ. Tôi nhớ đã đọc nó khi tôi 10 tuổi. Điều thực sự khiến tôi cảm thấy khó chịu là nếu chúng ta không cẩn thận, tài năng và trí tưởng tượng đáng kể của trẻ em có thể bị ô nhiễm và bị cuốn vào những thế lực có hại hơn là có lợi; rằng có điều gì đó cực kỳ quan trọng về tuổi thơ và thật đáng buồn là nhiều căn bệnh trên thế giới không chờ đợi đến tuổi trưởng thành. Họ bắt đầu từ rất sớm, bằng cách vừa bóp méo vừa lãng phí tài năng, trí tưởng tượng, năng khiếu và niềm hy vọng của trẻ em.

“Hòn đảo”

Bởi Aldous Huxley

Tầm quan trọng của giáo dục thời thơ ấu là điều mà Huxley (tác giả cuốn “Brave New World”) nhấn mạnh trong cuốn sách ít được biết đến này. Trong cuốn sách đó có khá nhiều điều về việc giáo dục tuổi thơ rất nghiêm túc. Đặc biệt, Huxley kêu gọi chúng ta dạy kỹ năng tư duy phản biện cho trẻ em và khái niệm về mối liên kết giữa các sinh vật sống từ sớm.

“Hild”

Bởi Nicola Griffith

Tôi muốn giới thiệu cuốn tiểu thuyết lịch sử từng đoạt giải thưởng này kể về một cô gái trẻ sắp trưởng thành trong cuộc chiến tranh hỗn loạn giữa các bộ lạc ở nước Anh thế kỷ thứ bảy CN. Dựa trên cuộc đời của Thánh Hilda ở Whitby, đây là một cuốn tiểu thuyết hay về một cô gái trẻ có đầu óc chính trị xuất sắc, người tìm cách thao túng người khác thông qua ngôn ngữ tôn giáo và tiên tri để vươn lên vị trí cố vấn của nhà vua trong một triều đình bạo lực, do nam giới thống trị, đồng thời phải trải qua tuổi thơ và tuổi thiếu niên. Đồng thời, đây là một bức tranh vô cùng kỹ lưỡng và sống động về cuộc sống ở nước Anh đầu thời trung cổ trong đống đổ nát của đế chế La Mã và trong thời kỳ phát triển của Cơ đốc giáo.

“Quy tắc của nhà rượu táo”

Bởi John Irving

Theo nhiều cách, câu chuyện này đã chạm đến trải nghiệm của người nhập cư thế hệ thứ hai. Là một người nhập cư thế hệ thứ hai, tôi thực sự gây được tiếng vang với những nhân vật đấu tranh với các quy tắc của nhà rượu táo (theo nghĩa đen, những quy tắc được tìm thấy trong nhà rượu táo). Những người nhập cư thế hệ thứ hai như tôi thường sống, đôi khi theo nghĩa đen, ở hai thế giới và dành phần lớn cuộc đời mình để cố gắng điều chỉnh các giá trị và kỳ vọng của hai xã hội có thể có những quan điểm khác nhau về việc nuôi dạy con cái và hơn thế nữa. Ý tưởng được trình bày trong cuốn tiểu thuyết rằng mỗi người chúng ta “nên có ích” trong cuộc sống này đã vô cùng quen thuộc, mặc dù khi còn là một thiếu niên, tôi đã phải vật lộn để biết điều đó có ý nghĩa gì đối với mình. Cuối cùng, việc nhân vật chính trở về ngôi nhà thời thơ ấu của mình nhắc nhở tôi rằng chúng ta không thể dễ dàng từ bỏ di sản của mình mà phải, theo điều kiện riêng và trong thời gian của mình, hiểu rõ hơn về cách chúng ta sử dụng kinh nghiệm của mình để xây dựng cuộc sống mà chúng ta muốn sống.

Nguồn bài viết gốc: Arts & Culture Archives — Harvard Gazette. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

Muriel Spark: Những người độc thân

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0

các cử nhân
của Muriel Spark (1960)
Hướng Đi Mới (1999)
186 trang

Cuốn tiểu thuyết thứ năm của Muriel Spark giống như một nền tảng vững chắc sau sự kỳ lạ của vật lưu niệm Mori Và Bản ballad của Peckham Ryevà tôi rất ngạc nhiên bởi tôi đã quản lý tốt như thế nào để theo dõi dàn diễn viên tương đối lớn này và những diễn biến kỳ lạ khác nhau của họ. Điều đó không có nghĩa là tôi cảm thấy mình hoàn toàn có thể xử lý được nó! Tuy nhiên, tôi hoàn toàn thích nó. Ý tôi là, làm sao người ta có thể chống lại sự sơ hở này?

Ánh sáng ban ngày đang xuất hiện trên khắp London, thành phố vĩ đại của những người độc thân. Những chai sữa nửa lít bắt đầu được bày trước cửa những ngôi nhà có căn hộ đơn lẻ từ Hampstead Heath đến Greenwich Park, và từ Wanstead Flats đến Putney Heath; nhưng đặc biệt là ở Hampstead, đặc biệt là ở Kensington.

Trung tâm là một vụ án hình sự: Patrick Seton, một phương tiện tâm linh, đang bị xét xử vì tội giả mạo và cải đạo sau khi nhận được 2000 bảng Anh từ Freda Flower, người vẫn ngưỡng mộ anh ta. Công tố viên Martin Bowles đã giữ lại Ronald Bridges vì ​​chuyên môn của ông trong việc xác định các tài liệu giả mạo. Bạn gái đang mang thai của Patrick, Alice Dawes, đang háo hức chờ đợi sự tha bổng của anh ấy để cuối cùng họ có thể kết hôn và đi hưởng tuần trăng mật (giả sử cuộc ly hôn của Patrick diễn ra – điều đó sẽ không xảy ra, nếu anh ấy thậm chí đã kết hôn). Một số nghi ngờ Patrick thậm chí có thể âm mưu giết Alice, mặc dù dường như không ai hoàn toàn chắc chắn tại sao. Bạn cùng phòng của Alice, Elsie Forrest, trong lúc đó lại bị một linh mục mê hoặc.

Và vẫn còn nhiều nhân vật khác, tất cả đều thực hiện những âm mưu và vướng mắc đặc biệt của riêng mình. Một lần nữa, tôi tự hào vì đã giữ mọi chuyện ổn thỏa.

Bây giờ, chính xác thì tôi đang đọc gì? Một chủ đề lặp đi lặp lại dường như là ảnh hưởng (tinh thần, tình dục, tài chính) và sự phản bội kéo theo đó. Bạn biết đấy, chuyện thường ngày của những người độc thân và độc thân ở London vào đầu những năm 1960. Hấp dẫn, hài hước và theo phong cách Sparkian cổ điển, hấp dẫn một cách tuyệt vời.

bài đăng Muriel Spark: Những người độc thân xuất hiện đầu tiên trên Mookse và Gripes.

Nguồn bài viết gốc: The Mookse and the Gripes. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

Anne Carson đoạt giải Nobel Văn học

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0
Ảnh của Peter Smith. Được phép của New Directions Books.
Ảnh của Peter Smith. Được phép của New Directions Books.
By

Ủy ban Giải thưởng Nobel sáng nay công bố rằng nhà thơ, nhà tiểu luận, nhà cổ điển và dịch giả người Canada Anne Carson đã giành được giải thưởng văn học năm 2026, ca ngợi bà “vì tác phẩm táo bạo và sáng tạo, trong cuộc đối thoại vui tươi với truyền thống cổ điển, đã tạo ra những hình thức mới cho văn học đương đại”.

Vào mùa thu năm 2004,  đã xuất bản một Nghệ thuật thơ cuộc phỏng vấn với Carson, người lúc đó đang giảng dạy các tác phẩm kinh điển tại Đại học Michigan, và, như người phỏng vấn cô, Will Aitken, viết trong phần giới thiệu cuộc phỏng vấn, “miễn cưỡng tự gọi mình là một nhà thơ”. Trong cuộc trò chuyện của họ — kéo dài mối quan hệ của Carson với Chúa (hoặc không có mối quan hệ đó), cuộc đời của cô ấy (theo cách nói của Aitken) “với tư cách là một người đồng tính nam” và lớp quyền anh mà Carson đang tham gia vào thời điểm đó — Carson tiết lộ động cơ viết lách của cô ấy: “Tôi viết để tìm hiểu xem tôi nghĩ gì về điều gì đó.”

NGƯỜI PHỎNG VẤN

Tôi đang thắc mắc về sở thích của bạn đối với những thứ cũ kỹ và cũ kỹ.

CARSON

Về mặt bề mặt, sự hoàn hảo kém thú vị hơn. Ví dụ, một trang có một bài thơ sẽ kém hấp dẫn hơn một trang có một bài thơ và một vài vết trà trên đó. Bởi vì vết trà thêm một chút lịch sử. Đó là một thái độ lịch sử. Suy cho cùng, những văn bản của người Hy Lạp cổ đại đến với chúng ta dưới dạng đống đổ nát, và tôi ngưỡng mộ điều đó – những lớp thời gian mà bạn có được khi nhìn vào những tờ giấy cói được sản xuất vào thế kỷ thứ ba rồi sao chép và quấn quanh một xác ướp trong vài trăm năm rồi được phát hiện và đưa vào bảo tàng và được 9 quý ông khác nhau ghép lại với nhau rồi đưa trở lại bảo tàng rồi mang ra ngoài chụp ảnh và cho vào sách. Tất cả những lớp đó ngày càng tạo nên sự sống. Bạn có thể ước chừng điều đó trong cuộc sống của chính mình. Vết bẩn trên quần áo.

Vào năm 2025,  trao tặng Carson giải thưởng Hadad giải thưởng của chúng tôi cho thành tựu trọn đời. Trong những năm qua,  cũng đã xuất bản sáu bài thơ của Carson, một tác phẩm “nghệ thuật kể chuyện”, một tác phẩm tiểu thuyết ngắn và một phát sóng trên đài phát thanh mà  được phát hành vào năm ngoái với tư cách là phần thứ hai tập phim trong loạt podcast của chúng tôi Bên trong vấn đề. Tuần này, để kỷ niệm thành tích của cô ấy, chúng tôi đã mở khóa tất cả tác phẩm của Carson từ kho lưu trữ của chúng tôi.

Nguồn bài viết gốc: The Paris Review. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

Anne Carson, mảnh vụn của một vị thần hóa đá: thơ ca như mảnh vụn và di tích

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0

Anne Carson đã giành được Giải Nobel Văn học 2026. Viện Hàn lâm Thụy Điển đã trao tặng cho cô ngày hôm qua, ngày 8 tháng 10, sự công nhận “dành cho cô công việc táo bạo và sáng tạo trong đó, trong một đối thoại vui tươi với truyền thống cổ điển đã sinh ra hình thức mới cho văn học đương đại”.

Chính trong mối quan hệ giữa quá khứ và hiện tại Giữa huyền thoại và sự đương thời điều này làm chuyển động cách viết của Carson: một viết nhiều mặt có khả năng vượt qua thời gian và thể loại để thẩm vấn một số câu hỏi sâu sắc nhất về trải nghiệm của con người. Trong lời bạt của tập Đàn ông ngoài giờ làm việc – Men in the Off Hours (Biblion Edizioni, 2025), Gisella Blanco điều tra tầm nhìn của mình về thế giới bắt đầu từ suy ngẫm về thời gian, chiến tranh và sự mong manh của con người. Chúng tôi xuất bản một đoạn trích, tiếp theo là một số bản dịch.

«Nguồn cảm hứng kim loại – ngày nay, lai ghép và có thể thay đổi, lảng tránh các định nghĩa và thể loại – là một trong những đặc điểm dễ nhận biết nhất của một lối viết có khả năng chống lại sự hao mòn của thời gian, sự phù du của thời trang và sự cạn kiệt của các phạm trù phê bình-địa lý và nhân học xã hội. Anne Carson, cùng với cô ấy cây bút rực rỡ và có thể nhận ra ngay lập tức, đó là nhà tư tưởng hơn thế nữa nhà văn chiết trung, hoàn toàn đắm chìm trong thời gian của mình mà còn trong nhiều thời điểm khác mà cô ấy đưa ra ánh sáng bằng lời nói của mình. Và chính xác là vì nó đã đi sâu vào thời đại của nó, hiện tại của hiện tại Carson dựa chủ yếu vào mito cội nguồn tâm lý và triết học luôn ăn sâu vào thế giới nội tâm của con người.
Thông qua biểu tượng của chiến tranh – cụ thể là câu chuyện về Peloponnese được Thucydides kể trong Truyện — Carson trình bày một cách hoàn hảo thảo luận về thời gian, phức tạp và hoài nghi: “Cách mọi người xác định thời gian là gần gũi và mang tính địa phương,” anh ấy nhận xét, và “Thucydides nó đặt chúng ta vào một vị trí thuận lợi về những sự thật này, để chúng ta nhìn xuống như thể đang nhìn trên bản đồ các bang của Hy Lạp và thấy những cuộc đời nối tiếp nhau – mỗi cuộc đời có múi giờ riêng, hệ thống đo lường riêng, tên địa phương riêng.”
Kết luận của Carson, trong sự đơn giản đến nhức nhối của nó, không còn chỗ cho những lựa chọn thay thế, nó có vẻ giống như một ‘dự đoán thời gian’ đã thích hợp: “Chẳng bao lâu nữa, sự đa dạng này sẽ hợp nhất thành một thời gian và hệ thống duy nhất, dưới cái tên chiến tranh”, ông nói, “nhưng trước tiên chúng ta sẽ chứng kiến ​​nó như thể đó là những sự kiện riêng biệt”. Và sự “tách biệt” này chỉ là một trong những cách đọc thời gian dựa trên tính chủ quan và nhận thức của người kể hoặc người được kể.
Carson tiếp tục cuộc thảo luận về thời gian bắt đầu từ đó về chiến tranh bằng cách đặt Thucydides bên cạnh một nhà văn và một tác phẩm gần gũi hơn với chúng ta, Virginia Woolf lừa đảo Dấu hiệu trên tường hoặc, ám chỉ sự bắt đầu của Đại chiến.
Tuy nhiên, nếu thứ tự thời gian của các sự kiện thường là cách phổ biến nhất để bắt đầu nói về thời gian, thì đó chỉ là một trong những cách khả thi và có lẽ cũng là cách rõ ràng và lỗi thời nhất. Viết có ý thức cũng được công nhận bởi khả năng định vị bản thân trong thời gian và thời điểm được kể: một tường thuật ba chiều thoát khỏi chuỗi sự kiện tuyến tính.
Cả trong trường hợp của Thucydides và Woolf, Carson đều mời chúng ta suy ngẫm về sự cần thiết phải xác định thời điểm ban đầu của cuộc chiến để không để nó rơi vào một chiều hướng thời gian với những đường nét không chính xác và do đó không thể xác định được, với nguy cơ nguyên nhân và hậu quả vẫn mờ nhạt hoặc bị loại bỏ bằng những lý giải vô ích và quá thiên vị.
Câu hỏi nhân loại còn lại gì sau chiến tranh đặc biệt, đã thu hút và đoàn kết nhiều nhà tư tưởng trong nhiều thế kỷ, nhất là Adorno với sự phản ánh của anh ấy về sự man rợ của việc làm thơ sau Auschwitz (sự phản ánh, ít nhất một phần, bị phủ nhận với sự sống và cái chết của Paul Celan). Nhưng nếu bắt đầu và kết thúc thì sự sống và cái chết đều là kết quả của những khoảnh khắc rất ngắn ngủi và ngẫu nhiên. – chiến tranh, xét cho cùng, là một cách tồn tại của con người mà xung quanh đó ý thức về thời gian, về nhiều khởi đầu và nhiều kết thúc, được thỏa mãn, “Hòa bình” theo Carson, “là vấn đề khái quát hóa”. Sau đó tôi sẽ tập trung vào câu này, tách nó ra khỏi bối cảnh văn học cụ thể của nó: trên thực tế, trong những từ này, tôi tin rằng có một ý nghĩa nào đó. sự thật lịch sử và địa chính trị có tầm quan trọng lớn kết hợp tất cả các cuộc xung đột và tác động của chúng đến số phận của thế giới, thậm chí vượt xa cách mỗi cuộc xung đột riêng lẻ được báo cáo và giải thích.
Chiến tranh không bao giờ là một sự kiện đơn nhất, hoàn toàn rõ ràng và hoàn toàn có thể hiểu được. Nhấn mạnh chắc chắn rằng khái niệm hòa bình phải trở thành một mô hình mở rộng của cuộc sống bắt đầu từ đáy xã hội – và không chỉ vì những lý do về luật pháp, vốn thường trừu tượng và “xa cách”, ngày càng có vẻ rõ ràng rằng, vì mục đích của một nền hòa bình lâu dài và bền vững về mặt sinh thái, việc đưa ra những khái quát hóa, nhượng bộ trước sự lôi kéo của những tầm nhìn phiến diện hoặc không tưởng, có thể vô ích hoặc thậm chí phản tác dụng. Và hòa bình thường đạt được bằng cách tất cả phải trả một cái giá rất cao.
Đối với Simone Weil, lòng tốt là giá trị khó thực hiện nhất Tại sao con người theo bản năng là người nói quanh co và bởi vì cuộc sống là một sự thỏa hiệp khó khăn và đau đớn giữa thiện và ác, giữa lợi ích cá nhân và công lý, giữa hiểu biết sự thật và hiểu lầm. Nhưng nếu theo Weil công lý được định nghĩa bằng “sự đồng ý lẫn nhau” trong mối quan hệ giữa con người với nhau thì đối với Carson, đó là một thứ gì đó khó khăn, khó nắm bắt và quỷ quyệt hơn. Không phải vì nó không phải là một mục tiêu ưu tiên, mà bởi vì thành tựu của nó đi kèm với những khái quát hóa tầm thường và lặp đi lặp lại thông qua việc trình bày sai đầy rủi ro về số dư thực, một cách trình bày sai đôi khi – nhưng tiếc là không phải lúc nào cũng – là không tự nguyện. Có lẽ không phải ngẫu nhiên mà cả Woolf và Thucydides đều bị choáng ngợp bởi một hình ảnh gần như là một điềm báo: đàn ông xuất hiện trần truồng trong các cuộc chiến của họ. Ở đó ảnh khoả thân – trong thời chiến cũng như trong thời bình, dù bị ép buộc hay biểu hiện dưới dạng hành động phản đối, khiêu khích, dụ dỗ hay thư giãn – nó vẫn là phơi bày, sự mong manh, sự thân mật. Sự tước đoạt bản thân, sự phòng thủ của một người. Sự chiếm đoạt ý nghĩa […]».

Gisella Blanco

Các bản dịch sau đây của Arlindo Hank Toska và ghi chú được lấy từ tập sách Đàn ông ngoài giờ làm việc – Men in the Off Hours (Biblion, 2025), do Leonardo Guzzo, Antiniska Pozzi và Marco Sonzogni biên tập.

EPITAFFIO: SION

Piccolo mondo assassino, i nostri oggetti avevano sguardi una volta.
Le nostre vite erano fragili, il vento
poteva spazzarle via. Qui giace il rifugiato che respira,
che ha bevuto una ciotola di altrove.

EPITAFFIO: ANNUNCIAZIONE

Il movimento ha spazzato via il mondo, inorridito dalle bianche reti nervose.
Di grazia, cosa
devo fare con le mie seicento ali? mentre un rossore si diffonde
lento, da dentro.

EPITAFFIO: EUROPA

Una volta animati i raggi X percorrevano le colline come se fossero
alberi. Ora restano solo ossa
e la loro Quaresima resta con loro, nera sul chiodo.
Sbrindellante sul muro del giorno.

BIA MỘ: ZION

Kẻ giết người nhỏ bé trên thế giới,
đối tượng của chúng tôi đã có vẻ
ngoài một lần. Cuộc sống của chúng ta
thật mong manh, cơn gió và anh
có thể quét chúng đi. Đây là nơi
trú ẩn của người tị nạn đang thở,
người đã uống một bát ở nơi khác.

BIA MỘ: SỰ TRUYỀN TIN

Phong trào lan rộng khắp thế giới, khiến
mạng lưới thần kinh của người da trắng
kinh hoàng.
Làm ơn, cái gì tôi có nên làm
gì với sáu trăm đôi cánh của mình
không? như một vết đỏ lan rộng chậm,
từ bên trong.

EPITAPH: CHÂU ÂU

Sau khi được tạo hoạt hình, các tia X
di chuyển qua những ngọn đồi như thể
chúng cây cối. Giờ chỉ còn lại xương
và Mùa Chay vẫn ở lại với họ,
vết đen trên móng tay. Rách nát trên
tường trong ngày.

LƯU Ý CỦA NGƯỜI BIÊN TẬP

Anne Carson (1950) là một trong những nhà văn tinh tế và phức tạp nhất trong thời đại chúng ta. Đàn Ông Ngoài Giờ (2000) – được xuất bản cách đây một phần tư thế kỷ, và do đó bị đình chỉ giữa thiên niên kỷ thứ hai và thứ ba, tùy thuộc vào nơi bạn muốn xem – hiện hành một cách đáng lo ngại. Một cái nhìn luôn được chú trọng là bản dịch, thứ mà Carson dựa vào với sự tự nhiên đầy cảm hứng – với tư cách là một học giả, một nhà tiểu luận và một nhà văn – để điều chỉnh ý định và ngữ điệu của mình. Một mê cung của các giọng nói: say đắm trong sự sang trọng của nó và được hỗ trợ bởi kết cấu ngôn ngữ chứng tỏ tiếng Anh có thể chính xác, xuyên thấu và đa âm đến mức nào. Một ví dụ trên hết: tiêu đề, kết hợp đa nghĩa của “đàn ông” và “tắt” với từ nguyên – và mỉa mai – thờ ơ. Và sự lựa chọn hình thức in dấu trên ngôn ngữ có thể trôi chảy biết bao: văn xuôi và thơ tạo nên và hoàn tác lẫn nhau, luân phiên và thay đổi trong sự sáng tạo chóng mặt và chóng mặt của tác giả này. Vì vậy, việc dựa vào nhiều giọng nói để tái tạo sự độc đáo trong tư tưởng và phong cách kinh thánh của Carson trong kết cấu và âm sắc của ngôn ngữ thơ Ý ngày nay dường như cũng tự nhiên không kém. Khi sự độc đáo và hình ảnh này khiến cho việc hiểu văn bản một cách đầy đủ và chính xác hơn trở nên hoàn toàn cần thiết thì các chú thích đã được chèn vào: một quyết định được ủng hộ bởi thực tế là tác giả đôi khi cũng sử dụng các ghi chú. Trong tác phẩm này cũng như trong các tác phẩm dịch thơ khác, Francesca Calligaro, Yuanyuan Liang, Alessandro Macilenti, Maria Chiara Savi và Ross Woods là những người bạn đồng hành quý giá: kết quả cuối cùng của công việc dịch thuật tập thể này, được Valentina Pinton và Davide Pozzi hết sức cẩn trọng, là do tính nhạy cảm của họ.

Anne Carson (Toronto, ngày 21 tháng 6 năm 1950) là một nhà thơ, nhà tiểu luận và dịch giả người Canada.
Được đào tạo tại Đại học Toronto, từ năm 1979, bà đã giảng dạy các tác phẩm kinh điển, văn học so sánh và viết sáng tạo tại các trường đại học ở Hoa Kỳ và Canada, bao gồm Đại học McGill, Đại học Michigan, Đại học New York và Đại học Princeton.
Với hơn 20 cuốn sách viết và dịch được xuất bản cho đến nay, bà đã được trao học bổng Guggenheim và MacArthur, giành được Giải thưởng Văn học Lannan, hai Giải thưởng Thơ Griffin, Giải TS Eliot, Giải Công chúa Asturias, Giải thưởng của Toàn quyền cho thơ bằng tiếng Anh, và Giải PEN/Nabokov, và được vinh danh là Thành viên của Huân chương Canada năm 2005 vì những đóng góp của bà cho văn học đất nước.

© bức ảnh của Jay Dixit,nhân dịp trao Giải thưởng Sách Quốc gia năm 2024. Hình ảnh được nhóm biên tập chuyển sang đen trắng. Nguồn: Wikimedia Commons. Giấy phép: Creative Commons Ghi công-Chia sẻ tương tự 4.0 quốc tế (CC BY-SA 4.0).

Nguồn bài viết gốc: Atelierpoesia.it. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

Trung tâm vũ trụ của Hannah Emerson • Đọc một chút thơ

Bởi
- thotanhinhthucviet
-
0
Nụ hôn của nụ hôn (Đa vũ trụ)
Hannah Emerson

Center of the Universe

Please try to go
to hell frequently
because you will
find the light there

yes yes — please
try to kiss the ideas
that you find there
yes yes — please

try to get that
it is the center
of the universe
yes yes — please

try to help yourself
by kissing the hot hot
hot life that is born
there yes yes — please

try to yell in hell
yes yes — please
try to free yourself
by pouring yourself

into the gutter all
guttural guttural yell
yes yes yes — please
try to get that you

become the being
that you came there
to be yes yes — please
try to go to the great

great great fire that you
created because you
become the light
that the fire makes

inside of you
yes yes — please
try to kiss yourself
for going there

yes yes — please
get that you are
reborn there
yes yes — please

begin your day

Trung tâm của vũ trụ

Hãy cố gắng xuống
địa ngục thường xuyên
vì bạn sẽ
tìm thấy ánh sáng ở đó.

Vâng vâng — hãy
cố gắng đón nhận những ý tưởng
mà bạn tìm thấy ở đó nhé
, vâng vâng — làm ơn

Hãy cố gắng hiểu rằng
đó là trung tâm
của vũ trụ
, vâng vâng — làm ơn

Hãy cố gắng giúp bản thân
bằng cách hôn lên
sự sống nóng bỏng đang được sinh ra
ở đó, vâng vâng — làm ơn

Hãy thử hét lên trong địa ngục
, vâng vâng — làm ơn
hãy cố gắng giải thoát bản thân
bằng cách tự giải thoát mình

xuống cống rãnh, tất cả đều
gào thét khàn khàn
, vâng vâng vâng — làm ơn
hãy cố gắng hiểu điều đó

Hãy trở thành con người
mà bạn đến đó
để trở thành, vâng vâng — hãy
cố gắng hướng đến điều tuyệt vời đó.

Ngọn lửa vĩ đại mà bạn
đã tạo ra bởi vì bạn
đã trở thành ánh sáng
mà ngọn lửa ấy tạo nên.

Bên trong bạn,
vâng vâng — hãy
thử hôn chính mình
vì đã dám đến đó.

Vâng vâng — xin
hãy hiểu rằng bạn được
tái sinh ở đó.
Vâng vâng — xin hãy hiểu.

bắt đầu ngày mới của bạn

Bài thơ này xuất hiện ở Nụ hôn của nụ hôn (Đa vũ trụ) của Hannah Emersonđược xuất bản bởi Milkweed Editions, 2015. (Có sẵn trực tiếp từ Phiên bản bông tai • Ngoài ra trên: Amazon • Hiệu sách)
"Trong lần ra mắt đáng chú ý này, đánh dấu sự khởi đầu của Đa vũ trụ—một loạt văn học được viết và tuyển chọn bởi người có hệ thần kinh khác biệt—các bài thơ của Hannah Emerson lưu giữ, mơ mộng, mang theo, làm ơn, trưởng thành, ca hát, hôn và lắng nghe. Chúng di chuyển cùng và bên trong hư vô đẹp đẽ (“của ánh sáng vo ve”) mà từ đó, khi cô giải thích, mọi thứ đều nhảy vọt lên.
Bằng ngôn ngữ vừa mới mẻ vừa gần gũi, Emerson mời gọi chúng ta “đi sâu vào lớp bùn đẹp đẽ giúp bạn hiểu rằng thế giới được tạo ra từ rác thải ở đáy vũ trụ đang sôi sục với niềm vui muốn trở thành bạn, bạn, bạn, bạn, vâng, vâng.” Những bài thơ này là những cuộc gặp gỡ—động vật, thực vật, nguyên tố—tạo thành dấu ấn của một tương lai không thể cưỡng lại. Và The Kissing of Kissing cho thấy rõ một cách vui vẻ rằng tương lai này, đôi khi tưởng chừng như cách xa hàng năm ánh sáng, lại thực sự gần gũi, gần gũi như mỗi lần đắm chìm hiện tại. Nó tìm thấy hơi thở trong rừng, trong lời nói và thế giới mà chúng ta chia sẻ, cùng nhau “trở nên bùng nổ / giấc mơ đang thức giấc”.
Với cuốn sách này, Emerson, một nhà thơ mắc chứng tự kỷ không nói được, hào phóng mời bạn, người đọc, hãy gặp lại chính mình một lần nữa, “để đưa những điều không đẹp đẽ của bạn” ra ánh sáng.” (Nguồn)

Nguồn bài viết gốc: Read A Little Poetry. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.

123...45Trang 1 của 45