Yến Liên Khoa | Ngày 6 tháng 10 năm 2026
Tôi được thăng chức lên cấp cán bộ vào cuối năm 1982, với rất nhiều sự chú ý. Mùa xuân năm sau, tôi trở về nhà trong vinh quang rực rỡ, sẵn sàng gặp bạn đời.
Hồi đó, nếu bạn vẫn chưa kết hôn ở tuổi hai mươi lăm, người ta nói bạn đã bị bỏ lại trên kệ. Dù vậy, tôi chưa bao giờ, ít nhất trong suốt cuộc đời mình, nghĩ về kiểu người mình muốn kết hôn. Tôi chưa bao giờ nghĩ đến cách tình yêu sẽ bắt đầu, nó có thể diễn ra ra sao. Ngay cả tình yêu được tạo nên từ gì, nặng bao nhiêu, tỷ lệ ý nghĩa của nó là cảm xúc hay thể xác, hay cái nào quan trọng hơn: tình yêu tâm linh hay tình yêu thể xác. Bây giờ tôi nghĩ điều đó giống như hỏi liệu việc trồng hay thu hoạch quan trọng hơn.
Sau bữa tối một đêm, dưới ánh đèn 15 watt, mọi người đều trang nghiêm bàn luận về buổi mai mối của tôi vào ngày hôm sau. Chị gái tôi sẽ dọn dẹp nhà cửa từ trong ra ngoài, trong khi mẹ tôi sẽ đi mua nguyên liệu làm mì với thịt heo xay. Ngay khi mặt trời chiếu lên sân sau, cha tôi sẽ bị đuổi đến đó và không hề động đậy, nếu không ông sẽ ho, và đờm sẽ ám ảnh ông suốt cả ngày.
Cha tôi vui vẻ nhận nhiệm vụ. Anh ấy đã lên kế hoạch trốn tránh trong buổi hẹn của tôi để ngăn cô gái phát hiện ra bệnh mãn tính của mình.
Tôi cảm thấy áy náy khi bắt cha mình tránh mặt để có một cuộc hôn nhân tiềm năng, nhưng ý nghĩ đó chỉ thoáng qua trong đầu rồi tôi để nó trôi đi. Đây là trận chiến mà chúng ta phải thắng. Thời gian trôi qua và chẳng mấy chốc mặt trời mọc, rực rỡ như mọi khi. Trái đất quay với tốc độ ổn định tương tự. Những cây ở cổng trước và trên bãi cỏ làng vẫn y như ngày hôm trước, và cả ngày trước nữa. Tuy nhiên, gia đình chúng tôi có thể sẽ không bao giờ như trước nữa.
Cha tôi lẻn vào sân sau ngay sau bữa sáng. Ánh nắng mặt trời và chiếc radio là bạn đồng hành không ngừng, như những món quà từ chính cuộc sống, dòng máu chảy trong huyết quản anh. Mẹ tôi đã mang đồ ăn về và bắt đầu bận rộn trong bếp. Cô không đủ chi và phải mượn cả tay chân của dì vợ.
Bạn hẹn của tôi đến sau mười giờ, hoặc có thể mười một giờ, nhưng dù sao thì không phải vào buổi trưa như cô ấy dự định. Người phụ nữ đó làm việc tại bộ phận phân phối của trung tâm bán lẻ thị trấn chúng tôi. Cô ấy “có một vị trí,” nghĩa là cô ấy còn nhiều điều phải hoàn thành trong cuộc sống. Bà có một thị trấn hukou, và thực phẩm của bà được nhà nước cung cấp, chứ không phải sản phẩm của lao động vất vả trên đồng ruộng. Chúng tôi đã tạo ra một cặp đôi khá cân bằng. Trong hành trình cuộc đời, chúng tôi đã kết thúc ở cùng một sân ga, hoặc ít nhất là đổi tàu ở cùng một ga.
Vai trò của người mai mối trong hôn nhân Trung Quốc là sự pha trộn dễ bị chế giễu giữa sự lừa đảo, tâng bốc và dối trá. Tuy nhiên, qua hàng ngàn năm lịch sử hôn nhân bền vững, các nhà mai mối đã đóng vai trò thiết yếu. Người mai mối của tôi, kiểu người đàn ông lớn tuổi mà người ta gọi là Chú, là một cán bộ từ thị trấn kế bên. Quan trọng hơn, người chú này là người yêu văn học, đã đọc nhiều sách và từng xuất bản thơ trên Peony, tạp chí văn học địa phương ở Lạc Dương. Người phụ nữ anh ấy chọn cho tôi cũng là người có tác phẩm văn học, và thơ của cô ấy cũng từng xuất hiện trên tạp chí Peony. Chúng tôi ở đó, một bộ ba nhà văn vùng quê.
“Hai người có nhiều điểm chung, sẽ có nhiều chuyện để nói,” chú đã trấn an tôi.
Khi chúng đến gần, một số đứa trẻ địa phương chạy vào nhà chúng tôi hét lên, “Chúng đến rồi! Họ đến rồi!”
Mẹ và chị gái tôi đã đuổi bọn trẻ đi. Rồi họ xuất hiện, chú đi trước cùng bạn trai tôi phía sau. Cô ấy bước qua ngưỡng cửa nhà chúng tôi mà không hề ngại ngùng, vừa trò chuyện với người mai mối về chuyện của thị trấn. Bà vào trong, ngồi xuống, nhận quả trứng bỏ túi mà mẹ tôi nhanh chóng chiên cho, khuấy đường ở đáy bát bằng đũa, rồi đặt một chân lên đầu gối đối diện, lắc chân.
Nhìn cô ấy từ một bên, tôi cảm thấy sững sờ. Lần này không giống như một buổi ghép mối—một cuộc gặp gỡ lãng mạn huyền bí, dịu dàng nhưng lại vô cùng quan trọng. Cô ấy cư xử như thể đến nhà chúng tôi để kiểm tra hoặc nghiên cứu thực địa. Tôi đứng đó như một vị khách, như một người hầu, cho đến khi chú chú nhận ra và nói, “Ngồi đi.”
Rồi chuyện tình bắt đầu. Bên ngoài, những cây paulownia và du đang nở rộ, hương hoa kim ngân lan tỏa không giới hạn trong sân nhà chúng tôi. Gà và vịt không làm phiền buổi hẹn của chúng tôi, nhưng mẹ và chị gái tôi vẫn đuổi chúng đi, rồi quyết định ra ngoài, để lại sân rộng lớn, ngôi nhà và sự yên tĩnh cho chú, người phụ nữ và tôi. Tôi nghe thấy tiếng bước chân ngoài đường, tiếng hoa paulownia bị côn trùng gặm nhấm rơi xuống đất.
Mẹ đã đưa cho chú và cô gái trẻ mỗi người một đĩa với bốn quả trứng bỏ túi, còn tôi lấy hai quả. Mười quả trứng, một lễ vật cho chuyện tình của tôi. Tôi không nhớ chú đã ăn hết trứng chưa, nhưng tôi đã ăn cả hai quả trứng, trong khi bạn hẹn chỉ ăn một quả trước khi đẩy đĩa ra. Cô ấy nói rằng cô ấy không thích mùi đất của trứng vùng quê. Khi chú và tôi mang đĩa vào bếp, chú nói, “Nhìn xem cô ấy hào phóng thế nào. Cậu là sĩ quan quân đội, nên cởi mở hơn một chút.” Khi chúng tôi trở lại phòng khách, anh ta nói có việc phải lo và để tôi và cô ấy ở ngã rẽ định mệnh.
Trong sự im lặng đó, cuộc trò chuyện của chúng tôi bắt đầu. “Cậu từng có thơ ở Peony à?”
Cô ấy nhìn tôi đầy tự hào.
“Tôi đã xuất bản vài truyện ngắn và một vở kịch một hồi,” tôi nói, cố tỏ ra bình thường. “Tất cả đều xuất hiện trên các tạp chí địa phương và tạp chí quân đội khu vực Vũ Hán.”
“Thì sao?” cô ấy nói to, nhìn tôi lần nữa, để chân lắc lư trên không. Tôi cảm thấy chân cô ấy giơ lên và bàn chân run rẩy chiếm hết không gian và thời gian, khiến tôi không thể nói thêm. Như thể không gian và thời gian là tài sản riêng của cô ấy, không liên quan gì đến tôi. Tôi im lặng, nhưng sự im lặng của tôi khiến cô ấy chú ý: cô ấy nhận ra mắt tôi đang dán vào chân cô ấy, hạ nó xuống sàn và nhìn tôi với một biểu cảm khó tả.
“Gia đình tôi rất nghèo,” tôi nói với cô ấy.
Cô ấy có vẻ giật mình. “Tôi biết.”
“Tôi đoán cô chưa nghe nói cha tôi bị ốm sao?”
“Tôi có rồi.” Cô ấy nhìn tôi nghiêm trang, rồi đột ngột đổi chủ đề. “Đơn vị của anh có đi chiến tranh không?”
“Tôi không biết.” Tôi quay đi.
Không còn gì để nói nữa. Mẹ tôi, chị gái tôi và người mai mối quay lại mang đồ ăn cho một cặp đôi đang hẹn hò. Hai bát mì đầu tiên với thịt heo xay được dành cho bạn hẹn của tôi và người mai mối. Chiếc bát thứ ba được đưa cho cha tôi, vẫn còn giấu trong sân sau. Dù mùa xuân ấm áp, anh vẫn có một chiếc chăn cũ phủ lên. Chiếc radio dưới chân anh ấy đang phát nhạc kịch Hà Nam Làng Triều Dương, và anh ấy đang ăn hết những quả trứng thừa của bạn hẹn của tôi. Cười tươi, anh hỏi, “Dạo này thế nào?” Tôi lắc đầu.
“Tại sao vậy?” anh hỏi.
“Ngay khi cô ấy đến, cô ấy bắt chéo chân và liên tục lắc chân.”
Cha tôi đã nghĩ về điều đó. “Vậy là cô ấy tự tin. Cô ấy có một công việc chính phủ.”
“Là vì cô ấy coi thường chúng ta,” tôi buột miệng nói chắc chắn.
Anh suy nghĩ thêm. “Chúng ta không cần phải sống cùng nhau sau khi anh kết hôn. Nói với cô ấy là tôi sẽ không cản đường anh.”
Tôi đã suy nghĩ suốt một năm. “Chúng ta sẽ xem sao,” tôi nói.
Vài ngày sau, tôi trở về đơn vị của mình. Tôi đã viết thư cho cô ấy ngay khi đến, và cô ấy trả lời sau nửa tháng. Tôi lại viết thư cho bà, và sau hai mươi ngày nhận được lá thư thứ hai. Tôi đã viết thư cho cô ấy lần thứ ba và nói, “Nếu cô nghĩ mối quan hệ của chúng ta không phù hợp, chúng ta có thể kết thúc ở đây.”
Cô ấy trả lời ngay lập tức. “Chính anh là người nói chuyện sẽ không thành, không phải tôi. Cảm ơn vì điều đó!”
Và thế là mối quan hệ này, vốn bắt đầu ồn ào như vậy, đã tan biến. Một khởi đầu nhanh, một kết thúc nhanh, như một cơn gió thổi qua cánh đồng.
Quân đội không phải lúc nào cũng cho nghỉ nếu cha mẹ bạn ốm, nhưng nếu một binh sĩ hoặc sĩ quan lớn tuổi nói muốn về nhà để ghép mối, họ sẽ được duyệt chín trên mười lần. Tôi đã dùng kỳ nghỉ mai mối để giúp bố mẹ thu hoạch—dù phải công bằng mà nói, tôi cũng đã gặp một người hẹn hò khi ở nhà. Một ngày nọ, cha tôi và tôi đang làm việc thì một chiếc jeep dừng lại không xa chúng tôi, và có người bước ra trên sườn đồi giữa cánh đồng của chúng tôi, cách đó khoảng một trăm mét, gọi tên tôi và vẫy tay khẩn thiết đến mức dường như có điều gì đó quan trọng đã xảy ra trong cuộc đời tôi hoặc của ông.
Cha tôi và tôi đứng chết trân lại. “Mau lên! Nhanh lên!”
Mắt tôi tập trung. Người đàn ông đang la hét là chú Ji, một người họ hàng xa, giờ đang giậm chân vì lo lắng. Tôi thả cái đập vụn và vội chạy đến bên anh ấy. Khi tôi đến gần, anh ta nói, “Lên xe!” và đẩy tôi vào phía sau xe jeep.
Thở ra, chiếc xe rời đi. Chúng tôi bỏ lại cha tôi, cánh đồng lúa mì, ngôi làng, những con phố. Cuộn mình trong cái nóng, sự im lặng và mồ hôi, tôi cuộn mình trong chiếc jeep cổ và cố đoán xem số phận của mình sẽ diễn ra như thế nào. Người cầm lái đang mở đường cho tôi là người đứng đầu cục thương mại của quận. Sự im lặng của trưởng phòng khiến bầu không khí trở nên nghiêm trọng đến mức bạn sẽ nghĩ chúng ta đang trên đường đến nơi hành hình. Anh ấy không nói một lời nào, và tôi cũng không dám hỏi gì.
Chúng tôi đã đi được khá nhiều cây số thì ông ấy quay lại nói rằng cha tôi đã báo cho chú Ji rằng ông lo tôi sẽ sống độc thân suốt đời. Bây giờ, ông nói, mọi thứ đã được giải quyết. Một cô gái làm việc ở cửa hàng bách hóa Lạc Dương sẵn sàng cưới tôi—tôi chỉ cần nói một tiếng. Hơn nữa, anh ta bí ẩn nói thêm rằng cô gái không hề biết chúng tôi sẽ đến trong ngày hôm đó. Chúng tôi lén vào cửa hàng và anh ấy chỉ cho tôi xem cô ấy. Nếu tôi thích những gì mình thấy, anh ấy sẽ đi nói với cô ấy để chúng tôi có thể gặp nhau nghiêm túc và yêu nhau. Tất nhiên, nếu tôi từ chối, điều đó có thể làm cô ấy buồn.
Cô ấy đã đồng ý cho chúng tôi kết hôn mà không hề nhìn thấy tôi.
Hơn nữa, cô gái này không phải người làng chúng tôi hay thậm chí từ trung tâm huyện; cô ấy đến từ kinh đô tỉnh, Lạc Dương, nơi tôi rất khao khát được đến. Phản ứng đầu tiên của tôi là nhìn xuống. Tôi mang đôi giày mùa thu hoạch quen thuộc, một đôi dép xỏ ngón cũ dễ dàng mang vào và tháo ra. Làm sao tôi có thể mặc những thứ bẩn thỉu, cũ kỹ này khi đi hẹn hò? Trong khi đó, chú Ji nhận thấy tóc tôi đầy tua lúa mì và mặt tôi đầy bụi bẩn. “Chúng ta sẽ tìm nước và rửa sạch cho cậu.”
Hàng chục cây số sau, khi chúng tôi đi qua đồi Longmen, anh ấy nhìn thấy một máy bơm cơ khí phun nước khắp cánh đồng và dừng lại để tôi rửa sạch bụi bẩn và sự mệt mỏi của làng trên mặt, tóc và tinh thần. Khi xong việc, chúng tôi tiếp tục lái xe, vô tư và rạng rỡ, đến trung tâm của thế giới đã biết: thành phố Lạc Dương.
Lạc Dương cách làng tôi sáu mươi hai cây số. Khi chúng tôi bước vào thành phố, tim tôi đập nhanh hơn. Những con đường rộng, những con phố giao nhau, dòng người đi bộ không ngừng, những tòa nhà cao tầng—cột điện báo đặt đều dọc đường, những cô gái trẻ đạp xe về nhà sau giờ làm, những đứa trẻ tiểu học nắm tay nhau băng qua đường. Một nền văn minh đang vẫy gọi tôi. Ngay lúc đó tôi quyết định: Nếu cô gái ở cửa hàng bách hóa này đã đồng ý cưới tôi mà không gặp mặt, thì tôi có lý do gì để từ chối cô ấy? Chúng ta sẽ đối mặt với những cơn bão của sự tồn tại, qua mọi khó khăn, cùng nhau già đi đến cuối cùng. Cô ấy bao nhiêu tuổi? Lớn hơn hoặc trẻ hơn một chút cũng được. Cao bao nhiêu? Một inch nhỏ hơn cũng chẳng quan trọng. Có học thức đến mức nào? Tôi thậm chí còn chưa tốt nghiệp trung học. Và dù cô ấy không xinh đẹp, thì cô ấy có thể không hấp dẫn đến mức nào? Tôi không định kén chọn. Tôi không có gì phải lo.
Chiếc jeep dừng lại đột ngột trước một tòa nhà cao tầng. Chú Ji xuống xe, liếc đồng hồ và nói chúng ta đến đúng lúc. Tôi đứng bên lề đường trong khi anh ấy chăm sóc quần áo và vuốt tóc rối của tôi. Anh ta sẽ chỉ vào cô gái ở lối vào, anh ta nói với tôi một cách lén lút, rồi bước vào như một khách hàng bình thường. Sau khi thống nhất mật mã bí mật, chúng tôi bước vào cửa hàng bách hóa. Cô ấy ở tầng một, nhưng giờ tôi không nhớ rõ là cô ấy bán vải hay quần áo. Đây không phải là mất trí nhớ; Tôi vừa phấn khích vừa lo lắng đến mức không nhận ra (hoặc quan tâm) đến những gì xung quanh cô ấy, thậm chí là những gì cô ấy đang mặc.
Khi một bông hoa đỏ thẫm nở, không ai quan tâm nếu có lá xung quanh.
Cô ấy đẹp đến mức tôi phải khựng lại. Tôi đã nhìn vào chỗ chú Ji chỉ và ngay lập tức biết ông ấy nói về ai. Không cao cũng không thấp, da hơi rám nắng, khuôn mặt như trái cây chín, mắt đảo quanh khi cô đếm các món hàng của khách. Tôi cảm giác như đã từng thấy cô ấy ở đâu đó trước đây. Sự quen thuộc tức thì này khiến tôi tin vào bản chất huyền bí của hôn nhân. Tôi quyết định sẽ yêu cô ấy. Chúng tôi sẽ kết hôn và có con. Tôi đã chịu đựng những lúc tồi tệ nhất với cô ấy, cho đến tận cuối đời.
Chú Ji chỉ vào cô ấy chỉ trong một giây, và tôi chỉ mất chưa đầy một giây để quyết định sẽ cưới cô ấy. “Thấy cô ấy chưa?” anh thì thầm. Tôi gật đầu với sự chắc chắn hiếm thấy. “Cái màu xanh da trời, không phải xám đậm.” Anh lại nghiêng người thì thầm rằng hôn nhân là sự kiện quan trọng nhất trong cuộc đời một người, thậm chí còn quan trọng hơn cả việc trở thành hoàng đế. Tôi cần chắc chắn rằng mình đã suy nghĩ kỹ về chuyện này. Có nghĩa là có, không nghĩa là không, và tôi không thể đồng ý chỉ vì cô ấy đồng ý trước.
Nói xong, chú Ji hòa vào đám đông, để tôi chìm trong suy nghĩ bên lối vào. Khi anh biến mất, tôi chuyển sự chú ý sang người phụ nữ, ngoại hình, trang phục, những chuyển động nhộn nhịp của cô. Tôi nhận thấy cô ấy đang nhìn về phía mình, và trong cơn hoảng loạn tôi đã rút lui ra ngoài.
Bầu trời xanh thẳm, rộng mở và trong suốt như trái tim tôi. Cuộc sống và thế giới thật đẹp. Tôi cảm thấy một luồng biết ơn lớn đối với cha mẹ vì đã mang tôi ra đời.
Sau một khoảng thời gian nhỏ như đậu, chú Ji bước ra khỏi cửa hàng, khuôn mặt rạng rỡ. Đứng trên con đường Trung Châu giữa lòng Lạc Dương, với đất, trời và cây cối làm chứng, tôi biết đây là khoảnh khắc trọng đại, trang nghiêm nhất trong đời tôi và số phận của cả gia đình tôi.
“Vậy sao?” anh hỏi.
Với sự tự tin lớn, tôi gật đầu.
Anh mỉm cười. “Tôi cần cậu trả lời có hoặc không.”
Tôi cũng rạng rỡ. “Đúng vậy.”
“Tuyệt vời. Tôi sẽ báo cho bố mẹ cô ấy biết, và khi tôi ở đó chúng ta cũng sẽ hẹn một ngày.”
Và thế là, gần như tình cờ và không suy nghĩ kỹ lưỡng, bức màn lại mở ra cho một chuyện tình khác. Chú Ji và chiếc xe jeep của ông rời đi. Anh ấy bảo tôi chờ ở cửa hàng bách hóa, rằng anh ấy sẽ quay lại rất sớm với “một ngày đã được sắp xếp.”
Chúng tôi đến lúc một giờ chiều và ở trong nhà khoảng tám phút, nhưng anh ấy mất cả ba tiếng mới quay lại. Trong thời gian đó, cơn đói ập đến như một cơn bão. Tôi rất muốn mua đồ ăn ở nhà hàng đối diện, nhưng tôi không mang theo một xu nào. Tôi ngồi trên lề đường như một đứa trẻ bị bỏ rơi, ngước nhìn lên bầu trời, quan sát những người qua lại. Khi chú Ji về, tôi nghĩ, việc đầu tiên tôi sẽ làm là lấy một bát mì.
Lúc hơn bốn giờ một chút, chiếc jeep khựng lại trước mặt tôi. Chú Ji đã ra ngoài. Mặt anh ta xanh lá, như vừa bị đấm. Anh nhìn chằm chằm vào cửa hàng bách hóa, nhìn các quầy mì bên cạnh, nhìn dòng người qua lại. Sau một lúc do dự, anh nói, “Đi thôi. Chúng ta có thể nói chuyện thêm ở nhà.”
Chúng ta đã vào được. Chúng tôi về nhà.
Hơn hai giờ sau, chiếc jeep dừng lại bên cánh đồng lúa mì. Những tia hoàng hôn cuối cùng bừng cháy như lửa. Chú Ji là người ít nói, nhưng ông vẫn cố nói: “Đừng bao giờ nhắc lại chuyện này nữa.” Sau khi đưa tôi về, ông vẫy tay chào bố tôi, người vẫn đang thu hoạch, và nói ông bận nên sẽ không ghé qua nhà chúng tôi.
Năm 1989 hoặc 1990, khi tôi không chỉ kết hôn mà còn có một đứa con bốn hoặc năm tuổi, tôi đang học văn học tại Học viện Mỹ thuật Quân Giải phóng Nhân dân ở Bắc Kinh. Chúng tôi về nhà vào dịp năm mới, và vào ngày thứ hai, theo truyền thống khi gặp người thân, chú Ji—đã nghỉ hưu từ lâu—mang đến nhà chúng tôi với một giỏ quà.
Mỉm cười, anh nói với tôi rằng cô gái ở cửa hàng bách hóa Lạc Dương đã thấy một bài báo về tôi trên tờ Lạc Dương—một bức ảnh màu của tôi dưới tiêu đề “Quận Lạc Dương tạo ra tài năng”—và cô ấy đã đến nhà anh phàn nàn rằng anh chưa từng nhắc đến, khi mới giới thiệu tôi, rằng tôi là người yêu văn học và viết truyện hư cấu. “Cô ấy và cả gia đình hối hận vì đã từ chối anh. Thôi, để họ hối hận đi!” anh cười khúc khích. Chỉ lúc đó tôi mới biết cô gái trẻ đó là cháu gái của chú Ji. Lý do tôi tìm thấy cô ấy là người quen là vì cô ấy rất giống con gái lớn của ông ấy.
Sau khi xử lý thông tin mới này, tôi mỉm cười ngượng ngùng với anh ấy.
Rất thường xuyên, một nụ cười ngượng ngùng sau khi điều gì đó kết thúc lại mang một vẻ đẹp riêng.
*
Sau khi tiểu thuyết của tôi được xuất bản và tôi được thăng chức, tôi nghĩ mình có đủ khả năng để tìm được một người vợ thành phố, nhưng chỉ trong ba năm tôi chỉ gây ra tổn thương và bị tổn thương đáp lại. Sau khi bị vài cô gái thành phố chế giễu và từ chối, tôi nhận ra bị từ chối cũng là một cách an ủi riêng.
Rồi vào cuối năm 1983, một người bạn đã giới thiệu tôi với vợ tôi. Không chỉ đến từ Kaifeng, một thành phố, cô còn xinh đẹp và tinh tế hơn tất cả các cô gái tôi từng được mai mối trước đây. Điều tôi do dự là bố mẹ cô ấy, tức là gia đình chồng tôi, có ba con trai nhưng chỉ có một con gái. Họ đã nói rõ rằng, sau khi tôi rời quân đội, họ muốn chúng tôi ở lại Khai Phong.
Tất cả những gì tôi mơ ước từ khi còn nhỏ là trốn thoát vào thành phố, nhưng nơi tôi thực sự hy vọng định cư là Lạc Dương, chứ không phải Khai Phong xa xôi. Vì vậy, chúng tôi đã do dự về một số điều, và âm thầm chấp nhận những điều khác, kể cả sự do dự của nhau. Một ngày nọ năm 1984, anh trai tôi gọi điện cho tôi tại trại quân đội ở Thượng Thu để báo rằng cha chúng tôi đã bị bệnh nặng vài ngày trước đó. Ông đã gọi anh trai tôi đến bên giường bệnh và nói rằng căn bệnh hen suyễn đã đeo bám anh suốt nhiều năm sẽ khiến anh khó sống sót qua cái lạnh và hoang vắng của mùa đông. Sau cả đời làm việc vất vả, ba trong bốn người con của ông đã kết hôn, nhưng ông đau lòng khi con út vẫn độc thân.
Giá mà Lianke có thể lấy chồng, anh nói, dù không khí lạnh có lấy đi chúng ta, anh vẫn sẽ đi với trái tim nhẹ nhàng hơn.
Anh trai tôi và tôi, cách nhau vài trăm cây số, im lặng một lúc. Tôi nghe thấy hơi thở gấp gáp của anh, buồn bã và bất lực. Chắc hắn đang ở một trong những buồng điện thoại bưu điện ở huyện Tống, Tây Hà Nam. Có thể anh ta nhận ra sự bất lực của em trai mình ở Đông Hà Nam. Cả hai chúng tôi đều không nói một lời nào.
Ngay khi cảm giác như sự im lặng sắp bùng nổ, anh trai tôi chậm rãi nói, “Này, hãy đi nói chuyện với họ đi, nếu có thể thì anh nên kết hôn.”
Nói xong, anh cúp máy. Tiếng lách cách nghe như một người nông dân yếu ớt đóng cuốc mà anh ta đã dùng cả đời xuống đất vào cuối ngày làm việc. Tôi nhìn chằm chằm vào những giọt hơi thở cô đặc của mình trên ống nghe, rồi nhìn bầu trời mùa hè và những hàng cây trong sân ngoài cửa sổ. Khi tôi rời văn phòng, tiếng kèn báo hiệu kết thúc ngày, và tiếng còi báo động gọi các cán bộ của sư đoàn đến căng tin. Tôi quyết định bỏ bữa tối.
Tôi ngước nhìn lên mái vòm trời rộng lớn, rồi nhìn ra đồng bằng Đông Hà Nam bên ngoài bức tường gạch đỏ. Tôi thò tay vào túi lấy ví, một tờ giấy bìa gấp lại, và đếm tiền. Rồi, không quay lại ký túc xá lấy đồ, tôi bước qua cổng chính của trại. Hướng về ga tàu. Tôi sắp kết hôn.
Tôi đang trên đường đến Khai Phong, nơi tôi sẽ nói với người bạn đời do dự, chấp nhận của mình: Làm ơn hãy lấy tôi. Tôi phải kết hôn trước cuối năm nay! Đó là điều số phận đã sắp đặt cho tôi. Số phận của cha tôi đã quyết định số phận của tôi. Tôi muốn nói với cô ấy: Nếu bạn đồng ý, chúng ta sẽ giống như bất kỳ cặp vợ chồng nào trên đời. Nếu bạn từ chối, hãy chia tay như một đàn chim én rải rác, mỗi con bay về hướng riêng, và mọi thứ đi qua giữa chúng ta sẽ chỉ là một cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên trên phố.
Chạy nước rút suốt chặng đường, tôi kịp bắt kịp xe buýt. Ở đầu bên kia, tôi chạy đi bắt chuyến tàu lúc một giờ. Hồi đó, chuyến đi từ Thượng Khiếu đến Khải Phong mất khoảng ba tiếng. Tôi mua vé đứng và đứng vững suốt chặng đường. Tôi không nhớ nổi những lo lắng nào đã tràn ngập tâm trí khi chúng tôi lao qua những đồng bằng cát rộng lớn ở Đông Hà Nam, cũng như liệu tôi có nghĩ gì về đói khát, nghèo đói, trốn thoát và đấu tranh khi đi qua những đụn cát của huyện Lankao, mềm mại như bánh bao hấp. Tôi đã đến Khai Phong. Có hutong với đền của vị tướng quân, như mô tả trong Thủy Hử, và tôi đã chờ ở đó lúc hoàng hôn để người yêu tôi trở về sau giờ làm.
Khi cô ấy xuất hiện, tôi sẽ lột danh thiếp và trình bày đề xuất trước cô ấy.
Cô ấy ở đó, trên chiếc xe đạp. Nhìn thấy tôi ở lối vào hutong, cô ấy đứng im một giây, phanh gấp gáp. Như thể không có gì bất thường, cô hỏi, “Anh đến thành phố làm việc à?”
Tôi đứng trong hutong đó, cách cô ấy vài bước, và nói với cô ấy, như tôi đã dự định, rằng cha tôi đang ốm; Tôi muốn kết hôn; Tất cả đều vì anh. Cô ấy đứng đối diện tôi. Giữa chúng tôi là chiếc xe đạp của cô ấy, sẵn sàng tiến lên hoặc rút lui. Tôi nhìn kỹ khuôn mặt cô ấy nhưng không biết cô ấy đang sốc hay bất an, vui hay bối rối. Cô làm việc tại nhà máy xe điện của Kaifeng, nơi cô xuất sắc với vai trò kỹ thuật viên tiện. Bộ đồng phục xám xanh của cô hòa vào bầu trời hoàng hôn. Chúng tôi đứng đó một lúc. Cuối cùng, cô nói với sự lịch sự tuyệt vời: “Con cần về nhà và nói chuyện với bố mẹ.”
Cô rời đi chậm rãi, đẩy chiếc xe đạp phía trước như thể đó là tương lai không thể biết trước, đi bộ thay vì trở lại yên ngựa. Tôi nhìn bóng cô ấy kéo dài hàng chục bước phía trước, và tôi gọi lớn, “Tôi sẽ đợi ở đây chờ câu trả lời của cậu!”
Tôi không biết việc la hét với cô ấy có thể được coi là ép buộc hay đe dọa hay không. Cô ấy quay lại nhìn tôi, không gật đầu hay nói gì, rồi bước đi với những bước đi có chủ ý.
Tôi đã ăn một bữa vừa là bữa trưa vừa là bữa tối tại góc phố của cô ấy, trên đường Chuigutai. Tôi mất hơn ba mươi phút để thanh toán vé, xếp hàng, lấy bát mì hầm lớn và chọn chỗ ngồi cạnh cửa sổ. Lúc đó, cô ấy đã quay lại và đứng ở cửa tìm tôi. Cô ấy ngập ngừng một lúc, đỏ mặt, rồi nói với tôi rằng bố mẹ cô ấy đã đồng ý: Chúng tôi có thể kết hôn, và nếu cha tôi mất, mẹ tôi có thể sống trong thành phố cùng chúng tôi, để chúng tôi có thể chăm sóc bà.
Không đợi tôi trả lời, cô ấy nhìn trái phải rồi quay đi. Nói xong, cô vội vã rời khỏi nhà hàng nhỏ ven đường đó. Những giọt nước mắt trong vắt tuôn rơi khi tôi nhìn xuống hutong nhỏ hẹp, lốm đốm, dõi theo hình dáng cô rời đi, đầy lòng biết ơn và tình cảm cho số phận của chúng ta, của cô và của tôi.
Chúng tôi kết hôn vào ngày Quốc khánh năm đó, ngày 1 tháng 10 năm 1984. Mùa đông đó, không lâu sau đám cưới, cha tôi rời bỏ chúng tôi và thế giới mà ông luôn trân trọng, đúng như ông đã dự đoán.
Tôi đã học được rất nhiều từ việc kết hôn với cô ấy. Còn về những gì cô đã đạt được hay mất đi, cô đã được lợi hay bỏ lỡ ra sao—cô chưa bao giờ nói về những điều đó.
Trích từ The Women của Yan Lianke, được Jeremy Tiang dịch từ tiếng Trung, dự kiến xuất bản bởi Verso vào ngày 27 tháng 10.
Yan Lianke là tác giả của hơn mười lăm tiểu thuyết, cũng như hồi ký Ba Anh Em, dịch bởi Carlos Rojas. Ngoài ra còn The Women, tiểu thuyết The Family Plot của ông, sẽ được xuất bản bởi Grove vào năm 2027, cũng do Jeremy Tiang dịch. Bài phỏng vấn của ông trên Art of Fiction xuất hiện trong số 256.
Jeremy Tiang là một tiểu thuyết gia và nhà viết kịch, người đã dịch hơn ba mươi cuốn sách từ tiếng Trung.
The author with his wife, Zhai Lisha, at the Longmen Grottoes near Luoyang, 1984. Courtesy of Yan Lianke.
I was promoted to the rank of cadre in late 1982, with much fanfare. The next spring, I returned home in a blaze of glory, ready to meet a mate.
Back then, if you were still unmarried at twenty-five, people said you’d been left on the shelf. Even so, I’d never, not in my whole life, thought about what kind of person I wanted to marry. I’d never considered how love would begin, how it might unfold. Not even what love was made of or how much it weighed, what proportion of its significance was emotional or physical, or which was more important: spiritual or sensual love. Now I think that’s like asking whether planting or harvesting matters more.
After dinner one night, by the light of a fifteen-watt lamp, everyone talked solemnly about my matchmaking session the next day. My sister would clean the house inside and out, while my mother would head out first thing in the morning to buy the ingredients for noodles with ground pork. As soon as the sun had warmed the rear courtyard, my father would be banished there and wouldn’t stir an inch, otherwise he’d start coughing, and phlegm would plague him for the rest of the day.
My father cheerfully accepted his assignment. He’d already planned to hide himself away during my date to prevent the girl from finding out about his chronic illness.
I felt bad making my father stay out of sight for the sake of a potential marriage, but the thought merely passed through my mind before I let it drift away. This was a battle we had to win. Time slipped by and soon the sun was rising, dazzling as always. The earth turned at the same steady rate. The trees by our front gate and on the village green were the same as they had been the day before, and the day before that. Our family, though, might never be the same again.
My father ducked into the rear courtyard right after breakfast. Sunlight and his radio were his constant companions, like gifts from life itself, the blood running through his veins. My mother had come back with the groceries and gotten busy in the kitchen. She didn’t have enough limbs and had to borrow Fourth Aunt-in-Law’s arms and legs too.
My date arrived sometime after ten, or maybe eleven, but anyway not at noon like she was supposed to. The woman worked in the distribution unit of our town’s retail center. She “had a position,” which meant she had things to accomplish in life. She had a town hukou, and her food was provided by the state, rather than a product of toiling in the fields. We made a fairly equal match. In the journey of life, we’d ended up on the same platform, or at least we were changing trains at the same station.
The role of the matchmaker in Chinese marriages is an easily mocked amalgamation of chicanery, flattery, and lies. Yet over thousands of years of unflagging marital history, matchmakers have played an essential role. My matchmaker, the kind of older man one called Uncle, was a cadre from the next town. More importantly, this uncle was a lover of literature who’d read many books and had published poems in Peony, the local Luoyang literary magazine. The woman he’d picked for me was also literary, and her poems had also appeared in Peony. There we were, a trio of countryside litterateurs.
“You have a lot in common, there’ll be plenty to talk about,” the uncle had reassured me.
As they approached, some local children darted into our home to yell, “They’re coming! They’re coming!”
My mother and sister shooed the kids away. Then they were here, the uncle striding ahead with my date behind him. She stepped over our threshold without any sign of shyness, chatting away with the matchmaker about some town business. She came inside, sat down, accepted the pocket egg that my mother quickly fried for her, stirred the sugar at the bottom of the bowl with her chopsticks, and rested one foot on the opposite knee, shaking her legs.
Watching her from one side, I felt dumbstruck. This didn’t feel like a matchmaking session—a mystical, tender, yet enormously consequential romantic encounter. She behaved as if she’d come to our home for an inspection or field study. I stood there like a visitor, like a servant, until the uncle noticed and uttered the words, “Go on, sit.”
Then the romance began. Outside, the paulownia and elm trees were in full bloom, and the fragrance of honeysuckle wafted unconstrained through our courtyard. The chickens and ducks weren’t interfering with our date, but nonetheless my mother and sister shooed them away, then decided to go out, leaving the vast courtyard, the house, and the silence to the uncle and the woman and me. I could hear footsteps in the street outside, the faint patter of insect-gnawed paulownia blossoms dropping through the air and hitting the ground.
Mother had given the uncle and the young woman each a plate with four pocket eggs, while I got two. Ten eggs, an offering to my romance. I can’t remember if the uncle finished his eggs, but I ate both of mine, while my date had only one before pushing the plate away. She didn’t like the earthy smell of countryside eggs, she said. As the uncle and I brought the plates to the kitchen, he said, “Look how generous she’s being. You’re an army officer, you could stand to be a bit more open.” When we got back to the living room, he claimed he had something to take care of and left me and her alone at the crossroads of fate.
Into this silence, our conversation unfolded. “You’ve had poems in Peony?”
She shot me a look full of pride.
“I’ve published a few short stories and a one-act play,” I said, trying to sound casual. “All in provincial magazines and the Wuhan-area army journal.”
“So what?” she said loudly, looking at me again, allowing her foot to sway in the air. I felt like her raised leg and shaking foot took up all the space and time, leaving me unable to say more. As if space and time were her private property, nothing to do with me. I fell quiet, but my silence alerted her: she noticed my eyes were fixed on her foot, lowered it to the floor and looked at me with an indescribable expression.
“My family is very poor,” I said to her.
She seemed startled. “I know.”
“I suppose you haven’t heard that my father’s ill?”
“I have.” She looked at me solemnly, then abruptly changed the subject. “Is your unit going to war?”
“I don’t know.” I looked away.
Nothing more to say. My mother, my sister, and the matchmaker came back in with food for a courting couple. The first two bowls of noodles with ground pork went to my date and the matchmaker. The third bowl went to my father, still hidden in the rear courtyard. Despite the spring warmth, he had an old comforter over him. The radio at his feet was playing the Henan opera Chaoyang Village, and he was finishing my date’s leftover eggs. Grinning, he asked, “How’s it going?” I shook my head.
“How come?” he asked.
“As soon as she got here, she crossed her legs and kept shaking them.”
My father thought about that. “So she’s confident. She has a government job.”
“It’s because she looks down on us,” I blurted out with certainty.
He thought some more. “We don’t have to live together after you’re married. Tell her I won’t get in your way.”
I thought for what felt like a year. “We’ll see,” I said.
A few days later, I went back to my unit. I wrote her a letter as soon as I arrived, and she replied half a month later. I wrote her again, and after twenty days received her second letter. I wrote her a third time and said, “If you think our relationship isn’t suitable, we can end things here.”
She replied immediately. “You were the one who said it won’t work out, not me. Thank you for that!”
And so this relationship, which began with such clamor, fizzled out. A quick beginning, a quick ending, like a gust of wind across a field.
*
The army didn’t always give you time off if your parents were ill, but if an older soldier or officer said they wanted to go home for matchmaking, they’d get approved nine times out of ten. I used my matchmaking leave to help my parents with the harvest—though, to be fair, I did also meet a date while I was home. One day, my father and I were working when a jeep pulled up not far from us, and someone came out onto the ridge between our fields, about a hundred meters away, calling my name and waving so urgently it seemed that something significant must have happened in my life or his.
My father and I froze. “Come quick! Hurry up!”
My eyes focused. The shouting man was Uncle Ji, a distant relative, who was now stamping his feet with anxiety. I dropped my thresher and hurried over to him. When I got close, he said, “Get in!” and shoved me into the back of the jeep.
Belching air, the vehicle pulled away. We left behind my father, the wheat field, the village, the streets. Swaddled in heat, silence, and sweat, I hunkered down in the ancient jeep and tried to guess what twist of my fate this portended. The man in the driver’s seat forging this new path for me was the head of our county’s bureau of commerce. The bureau head’s silence made the atmosphere so solemn you’d have thought we were on our way to an execution ground. He didn’t say a single word, and I didn’t dare to ask any questions.
We’d gone quite a few kilometers before he turned around to say that my father had gotten word to Uncle Ji that he was concerned I’d be a bachelor for the rest of my days. Now, he said, everything was sorted. A girl who worked in a Luoyang department store was willing to marry me—I had only to say the word. Furthermore, he added mysteriously, the girl had no idea we were coming that day. We would creep into the store and he’d point her out to me. If I liked what I saw, he’d go tell her so we could meet properly and fall in love. Of course, if I said no, that might hurt her feelings.
She had agreed to our marriage without setting eyes on me.
What’s more, this girl wasn’t from our village or even from the county seat; she was from the provincial capital, Luoyang, where I desperately wanted to be. My first reaction was to look down. I had on my usual harvest footwear, an old pair of flip-flops that slipped on and off easily. How could I wear these grubby, worn-out things on a date? Meanwhile, Uncle Ji noticed that my hair was littered with wheat tassels and my face was covered in grime. “We’ll find some water and get you cleaned up.”
Dozens of kilometers later, as we passed Longmen Hill, he spotted a mechanical pump spraying water across a field and stopped so I could wash the village dirt and exhaustion off my face, hair, and spirit. When I was done, we drove on, carefree and radiant, to the center of the known world: Luoyang city.
Luoyang was sixty-two kilometers from my village. As we entered the city, my pulse quickened. The wide roads, the crisscrossing streets, the constant flow of pedestrians, the tall buildings—telegraph poles evenly spaced along the road, young women cycling home after work, elementary-school children holding hands to cross the road. A civilization beckoning me. There and then I decided: If this department store girl had agreed to marry me sight unseen, what reason could I possibly have to reject her? We would face the storms of existence, through thick and thin, growing old together to the bitter end. How old was she? A little older or younger was fine. How tall? An inch more or less could hardly matter. How educated? I hadn’t even finished high school myself. And even if she wasn’t pretty, how unattractive could she really be? I wasn’t going to be picky. I had nothing to worry about.
The jeep pulled up abruptly outside a tall building. Uncle Ji got out, glanced at his watch, and said we’d arrived at exactly the right time. I stood by the side of the road while he fussed with my clothes and smoothed my tousled hair. He would point out the girl from the entrance, he told me furtively, and then he would walk in like a regular customer. Having agreed on our secret code, we strode into the department store. She was on the first floor, though I can’t remember now if she was selling fabric or clothes. This isn’t amnesia; I was just so excited and nervous that I didn’t notice (or care) what was around her, or even what she was wearing.
When a crimson flower blooms, no one cares if there are leaves around it.
She was so beautiful that I stopped in my tracks. I’d looked where Uncle Ji’s finger was pointing and knew right away who he meant. Neither tall nor short, skin a little tan, face like a ripe fruit, eyes darting around as she added up a customer’s purchases. I felt as if I’d seen her somewhere before. This instant familiarity made me believe in the mystical nature of marriage. I decided I would fall in love with her. We would get married and have kids. I would suffer the worst of times with her, all the way to the end.
Uncle Ji pointed at her for all of one second, and it took me less than a second to decide I would marry her. “See her?” he whispered. I nodded with unusual certainty. “The one in sky blue, not dark gray.” He leaned over again to murmur that marriage was the most important event in a person’s life, even more crucial than something like becoming emperor. I needed to be absolutely sure I’d thought this through. Yes meant yes, no meant no, and I couldn’t just go along because she’d said yes first.
With that, Uncle Ji melted into the crowd, leaving me lost in thought by the entrance. As he disappeared, I turned my attention and focus onto the woman, her appearance, her clothes, her bustling movements. I noticed she was looking my way, and in a panic I retreated back outside.
The sky was intensely blue, as open and clear as my heart. Life and the world were so beautiful. I felt a jolt of gratitude toward my parents for bringing me into existence.
After a bean-size segment of time, Uncle Ji emerged from the store, his face aglow. Standing on Zhongzhou Middle Road in the heart of Luoyang, with the earth and sky and trees as our witnesses, I knew this was the most consequential, solemn moment of my whole life and my entire family’s fate.
“So?” he asked.
With great confidence, I nodded.
He smiled. “I need you to say yes or no.”
I beamed too. “Yes.”
“Wonderful. I’ll let her parents know, and while I’m there we’ll fix a day too.”
And so, almost by chance and without careful consideration, the curtain rose on yet another romance. Uncle Ji and his jeep pulled away. He’d told me to wait by the department store entrance, that he’d be back very soon having “fixed a day.”
We’d arrived at one in the afternoon and spent about eight minutes inside, but it took him a whole three hours to return. During that time, hunger came over me like a storm. I longed to grab some food from the restaurant across the road, but I didn’t have a cent on me. I sat on the curb like an abandoned child, looking up at the sky, watching the passersby. When Uncle Ji got back, I thought, the first thing I’d do is get a bowl of noodles.
At a little past four, the jeep sputtered to a halt in front of me. Uncle Ji got out. His face was green, as if he’d just been punched. He stared at the department store, at the noodle stalls next to him, at the flow of people. After a moment’s hesitation, he said, “Let’s go. We can talk more at home.”
We got in. We went home.
More than two hours later, the jeep stopped by the wheat field. The last glimmers of sunset blazed like fire. Uncle Ji was a man of few words, but he managed to say, “Let’s never mention this again.” After dropping me off, he waved at my father, who was still harvesting, and said he was busy, so he wouldn’t stop by our home.
In 1989 or 1990, by which time I was not only married but had a child of four or five, I was studying literature at the People’s Liberation Army Academy of Art in Beijing. We visited home that New Year, and on the second day, which is traditionally when you see your relatives, Uncle Ji—long since retired—came to our home with a gift basket.
Smiling, he told me the Luoyang department store girl had seen an article about me in the Luoyang Daily—a color photo of me beneath the headline “Luoyang District Produces a Talent”—and she’d gone round to his place to complain that he never mentioned, back when he’d first introduced me, that I was a literature lover who wrote fiction. “She and her whole family regret turning you down. Well, let them regret it!” he chortled. Only then did I find out that the young woman was Uncle Ji’s niece. The reason I’d found her familiar is that she looked a lot like his eldest daughter.
After processing this new information, I smiled awkwardly at him.
All too often, an awkward smile after something ends carries its own kind of beauty.
*
After my fiction was published and I’d been promoted, I thought I had what it took to find a city wife, but in a mere three years I’d managed only to cause hurt and be hurt in return. After getting sneered at and turned down by several city girls, I found that rejection was its own form of consolation.
Then, in late 1983, a friend introduced me to my wife. Not only was she from Kaifeng, a city, she was more beautiful and refined than all the girls I’d previously been set up with. My hesitation was that her parents, my would-be in-laws, had three boys but only one girl. They had made it clear that, after I left the army, they wanted us to remain in Kaifeng.
All that I’d dreamed of since I was a child was of escaping to the city, but the place where I truly hoped to settle was Luoyang, not faraway Kaifeng. And so we hesitated over some things, and silently accepted others, including each other’s hesitation. One day in 1984, my brother called me at my army camp in Shangqiu to say that our father had fallen seriously ill a few days earlier. He’d summoned my brother to his bedside and told him that the asthma that had plagued him for years would make it difficult to survive the cold and desolation of winter. After a lifetime of hard work, three of his four children were married, but it pained him that his youngest son remained a bachelor.
If only Lianke could be married, he said, even if the frigid air took him from us, he’d go with a lighter heart.
My brother and I, a few hundred kilometers apart, were quiet for a while. I heard his ragged breath, sorrowful and helpless. He must be in one of the post office phone booths in Song County, West Henan. Maybe he detected the ineffectual distress of his little brother in East Henan. Neither of us said a word.
Just as it felt like the silence might explode, my brother slowly said, “Look, go talk it over with them, and if it’s possible, then you should get married.”
With that, he hung up. The click sounded like a farmer feebly driving the hoe he’d used all his life into the soil at the end of the workday. I stared at the beads of my condensed breath on the receiver, then at the summer sky and trees in the courtyard outside the window. As I left the office, the bugle signaled the end of the day, and the klaxon summoned the division’s cadres to the cafeteria. I decided to skip dinner.
I looked up at the vast dome of the heavens, then at the plains of East Henan beyond the red brick wall. I reached into my pocket for my wallet, a sheet of folded cardstock, and counted my money. Then, without even going back to my dorm to get my stuff, I walked through the main gate of the camp. Toward the train station. I was getting married.
I was heading to Kaifeng, where I would say to my hesitant, accepting partner: Please marry me. I have to get married by the end of this year! That’s what fate has arranged for me. My father’s fate has decided mine. I wanted to tell her: If you say yes, we’ll be like any other husband and wife in the world. If you refuse, let’s part like a scattering flock of swallows, each flying in our own direction, and everything that passes between us will be no more than a random encounter in the street.
Sprinting all the way, I managed to catch the bus. At the other end, I ran to catch the one o’clock train. Back then, the trip from Shangqiu to Kaifeng took about three hours. I bought a standing ticket and remained on my feet all the way. I can’t recall what anxieties filled my mind as we sped through the wide, sandy plains of East Henan, nor whether I had any thoughts about hunger, poverty, escape, and struggle as we passed by the dunes of Lankao County, pillowy as steamed buns. I arrived in Kaifeng. There was the hutong with the Temple of the Chief Minister, as described in The Water Margin, and I waited there in the sunset for my sweetheart to return from work.
When she showed up, I would reveal my cards and lay out my proposal before her.
There she was, on her bicycle. Spotting me at the hutong entrance, she froze for a second, abruptly braking. As if nothing was out of the ordinary, she asked, “Are you in town for work?”
I stood in that hutong, a couple of paces from her, and told her, as I’d planned, that my father was ill; I wanted to get married; this was all for his sake. She stood facing me. Between us was her bicycle, ready to advance or retreat. I searched her face but couldn’t tell if she was shocked or uneasy, happy or troubled. She worked at Kaifeng’s electric vehicle factory, where she excelled as a lathe technician. Her gray-blue uniform blended into the dusk sky. We stood there for a while. Eventually, she said with great propriety, “I need to go home and talk it over with my parents.”
She left slowly, pushing the bicycle ahead of her as if it were the unknowable future, walking rather than getting back in the saddle. I watched as her shadow stretched dozens of paces ahead of her, and I called out, “I’ll wait here for your answer!”
I don’t know if shouting after her could be considered coercing or threatening. She turned back to look at me, not nodding or saying anything, then walked away with deliberate steps.
I had a meal that served as both lunch and dinner at her street corner, on Chuigutai Road. It took me more than thirty minutes to pay for a ticket, stand in line, collect my large bowl of stewed noodles, and grab a window seat. By then, she’d come back and was standing in the doorway searching for me. She hesitated a moment, blushing, then told me that her parents had agreed: We could get married, and if my father were to die, my mother could live in the city with us, so we’d be able to take care of her.
Without waiting for me to respond, she looked left and right, then turned to go. Having said her piece, she hurried away from that small roadside restaurant. Crystalline tears streamed from my eyes as I gazed down the narrow, mottled hutong, watching her departing form, full of thanks and affection for our fate, hers and mine.
We were married on National Day that year, October 1, 1984. That winter, not long after our wedding, my father left us and this world that he had always cherished, just as he had foreseen.
I’ve gained so much from being married to her. As for what she’s gained or lost, how she’s benefited or missed out—she has never spoken about these things.
From Yan Lianke’s The Women, translated from the Chinese by Jeremy Tiang, to be published by Verso on October 27.
Yan Lianke is the author of more than fifteen novels, as well as the memoir Three Brothers, translated by Carlos Rojas. In addition to The Women, his novel The Family Plot will be published by Grove in 2027, also translated by Jeremy Tiang. His Art of Fiction interview appeared in issue no. 256.
Jeremy Tiang is a novelist and playwright who has translated more than thirty books from the Chinese.
Nguồn bài viết gốc: The Paris Review. Nội dung được tổng hợp và biên dịch cho mục đích tìm hiểu văn hóa – giáo dục tâm hồn.
