TUẦN THƠ 57: MƯA RƠI BÌNH MINH

Tôi đã đi thăm mộ Bích Khê với Thu An cháu gọi Bích Khê bằng cậu. Mùa hè năm 1963, tôi từ Huế vào Quảng Ngãi rồi về Thu Xà, nơi Bích Khê đã sinh ra, lớn lên và trở về nằm trong lòng đất vĩnh viễn ở đó. Thu Xà cách bến xe Quảng Ngãi 10 cây số. Với một con đường gồ ghề đá sỏi, hai bên là đồng lúa, rải rác có những trạm canh dân vệ, con đường còn mang nhiều dấu vết chiến tranh, nơi một ngã tư mà Tạ thu Thâu đã bị bắt, thời kỳ Việt Minh. Thu Xà là một quận lỵ gồm hai dãy phố cũ, phần đông là người Tàu đến ở buôn bán từ ngày trước, có những phố lầu hoang tàn bị bom thời kỳ 1945. Nhà Bích khê ở ngay phố, có một cổng dài đi vào. Tôi đến đó lúc trời nhá nhem tối. Chân đặt lên một sân trồng đầy hoa hồng, lòng bâng khuâng…tôi hỏi thăm bà Ngọc Sương, chị kế Bích Khê và Thu An vừa ở Sài Gòn ra. Lúc vào nhà tôi gặp ngay thân mẫu Bích Khê với đầu tóc bạc mướt, gương mặt phúc hậu. Bà sống cùng người con trưởng và con dâu trong căn nhà lâu đời đó. Tôi được kể căn nhà vẫn không có gì thay đổi. Nhà làm kiểu ba gian, một chái. Gian bên trái là phòng Bích Khê, gian giữa đặt bàn thờ, có ảnh Bích Khê, tôi đến thắp hương. Đêm đó tôi nằm trên chiếc sập cao nơi Bích Khê đã nằm ngày trước, với ngọn đèn dầu hỏa tôi mơ màng bóng dáng phảng phất của một người tài hoa bạc mệnh: Bích Khê. Gian phòng ẩm lạnh, trên chiếc sập gỗ trơn đó Bích Khê đã trở về nằm bệnh sau bao năm giang hồ. Sáng ở đầu sông nhớ núi. Đêm nằm trong núi nhớ sông. Sức khỏe đã hao mòn dần. Suốt ngày thơ thẩn, ướt ao gặp lại một người quen:

“Gió về mang cả mùi lăng tẩm / Buồn cắt lên đền những miếng đen./ Người viễn khách, lòng sầu vạn cổ /.Dặm mòn muốn gặp một người quen” .Thời gian này thỉnh thoảng có Quách Tấn gửi thơ cho Bích Khê đọc rồi họa lại, có lần Chế Lan Viên về thăm, Bích Khê mừng ứa nước mắt. .Đáng kể nhất là lần người yêu trở lại Thu Xà, mặc dầu nàng đã có chồng hai con, đó là nguồn an ủi cuối cùng cho những ngày tuyệt vọng của Bích Khê. Nh tên người yêu độc nhất của Bích Khê, vì trắc trở gia đình không cưới nhau được, mặc dầu tình yêu vẫn nồng cháy giữa hai người. Ở lại Thu Xà chỉ vài hôm Nh trở lại Sài-gòn, để lại cho Bích Khê một hồn đau xác gầy. Bích Khê tiễn nàng ra cổng với cảm giác vĩnh biệt. Cách mười hôm sau Bích Khê nhận được cam của Nh từ Sài-gòn gửi về và cũng từ đó Bích Khê không bao giờ còn trông thấy bóng dáng người tình nữa. .Cơn ho lại nặng thêm. Gia đình chạy thuốc thang đầy đủ cho đến phút cuối cùng. Nhưng bệnh tình đã đến chỗ tuyệt vọng. Bích Khê biết trước cái chết của mình nên vẫn điềm nhiên nói chuyện và an ủi gia đình. Trước hai tháng từ giả cõi đời, Bích Khê cứ tụng niệm”Di Lạc Tôn Phật” và tin tưởng ngày nhắm mắt sẽ có Phật đến rước. Một tối sau khi ăn cháo xong, Bích Khê gọi mẹ lên ngồi một bên nói cho mẹ biết là còn ba ngày nữa, nhằm ngày rằm Bích Khê sẽ chết và nói cho người nhà xuống Chùa Phú Thọ, xin phép mời một vị sư bạn cũ của Bích Khê lên ở với Bích Khê ba ngày đêm để tụng kinh cho chàng nghe. Đến đêm thứ ba thì Bích Khê thở hơi cuối cùng. Đúng như lời Bích Khê nói. Lúc ấy là mười hai giờ khuya, ngày 15 tháng Chạp năm Ất Dậu (tức ngày 17-1-1946). Cái chết đến với Bích Khê nhẹ nhàng quá nhưng cũng chua xót làm sao khiến ta nghĩ đến bệnh lao, nghĩ đến tuổi ba mươi phải lìa bỏ cõi đời. Nghĩ đến những văn thi sĩ cùng chung số phận. Keats sau mấy năm khắc khoải với vi trùng lao đã từ trần tại La Mã, Thạch Lam, Vũ trọng Phụng đã chết trong sự cơ hàn cay cực giữa Hà Nội. .Khi mùa xuân tới, khi cảnh vật xung quanh hồi sinh lại thì Bích Khê qua đời. Bích Khê qua đời giữa mùa xuân loạn ly, ngoài gia đình chả có một người bạn về đưa đám. . Rồi từ đó nắm mộ vẫn bằng đất, nằm thật buồn qua những năm tháng chiến tranh mà sau mười bảy năm, tôi được dịp về thăm được nằm lại trong căn phòng hoang vắng của Bích Khê mà cửa sổ nhìn ra một sân hoa hồng, những cánh hồng mà tôi và Anne đã hái đến cắm trước mộ thi sĩ để rồi những que nhang chưa cháy hết, những trẻ chăn bò đã đến lấy mang đi. Đã ba năm qua, từ ngày về Thu Xà, thời kỳ xe đò còn lưu thông suốt trên Quốc -lộ số 1, cho đến bây giờ bao nhiêu biến chuyển của thời cuộc. Chiến tranh lại tàn khốc hơn. Quốc lộ số 1 bị nghẽn. Quảng Ngãi là vùng có những trận đánh lớn và gay go nhất hiện nay. Gia đình Bích Khê còn lại bà mẹ năm nay đã 85 tuổi cùng người anh trưởng đã dời khỏi căn nhà thân yêu ở Thu Xà để tản cư lên tỉnh. Thu Xà đã trở nên vùng đất bất an mà bom đạn đã thả xuống quanh đó. Làm sao có lại buổi chiều dưới xóm dừa Cổ Lũy, một bến sông qua Phú Thọ, những mảng đá to nhìn xuống biển xanh. Tôi đã đứng trên cao đó nhìn về núi Thiên Ấn, núi Thiên Bút và dòng sông Trà Khúc uốn mình quanh bãi cát chạy dài. .Và phần mộ Bích Khê nằm lại thật đìu hiu khốc thảm cạnh hàng tre già cao vút, giữa một mảnh đất của hội quán mặc cho chiến tranh tràn về. Những con chim lạ có còn về đậu trên mồ Bích Khê và đứa trẻ với đàn bò mà tôi đã gặp ngày thăm mộ có phải lùa bò về thành phố như nhạc Sơn: Đàn bò vào thành phố, reo buồn tiếng nhạc chuông… Tôi nghĩ đến mộ Hàn Mặc Tử được xây trên Ghềnh Ráng cao nhờ sự giúp đỡ của gia đình và bạn bè. Chiều mây về phủ trắng trên tượng Đức Mẹ và nghĩ đến một vùng mộ trắng trồng toàn hoa Violettes của thi sĩ Anh John Keats, trên bia không đề tên mà chỉ đề: “Here lies one whose name was writ in water” (Nơi đây an nghỉ một người mà tên đã ghi trên mặt nước) để rồi ước mong mộ Bích Khê sớm được dời đi xây trên ngọn núi cao của tỉnh Quảng Ngãi. Để tránh những giao thông hào, những làn mưa đạn ngày đêm tràn xuống phần đất khô cằn đó .